Chế tạo vệ tinh "Made in Vietnam" - từ số 0 đến ngôi đầu Đông Nam Á

Hiệu quả từ việc đầu tư đúng hướng (Bài cuối)

Cùng với sự đầu tư mạnh mẽ, đến năm 2020, khi dự án Trung tâm vũ trụ Quốc gia trị giá hơn 600 triệu USD đi vào hoạt động, Việt Nam sẽ hoàn toàn làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo vệ tinh nhỏ, trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực.

Vệ tinh Việt Nam đạt trình độ quốc tế

Nếu tính về số lượng vệ tinh, tại thời điểm hiện nay, Việt Nam đã phóng và đưa vào hoạt động thành công 4 vệ tinh. Trong khi đó, ở khu vực Đông Nam Á, Indonesia có 13 vệ tinh, Thái Lan có 8 vệ tinh, Malaysia có 7 vệ tinh, Singapore có 9 vệ tinh. Tại các quốc gia phát triển, số lượng vệ tinh còn lớn hơn rất nhiều. Cụ thể, Nga có khoảng 3.488 vệ tinh, Mỹ có 2.137 vệ tinh, Trung Quốc có 244 vệ tinh, Nhật Bản có 197 vệ tinh... 

Trên thế giới hiện có 11 nước (Nga, Mỹ, Pháp, Nhật, Trung Quốc, Anh, Ấn Độ, Ukraine, Israel, Iran, Triều Tiên) và 1 tổ chức (Cơ quan hàng không vũ trụ châu Âu) có thể hoàn toàn chủ động, độc lập phóng vệ tinh của riêng mình lên quỹ đạo do sở hữu tên lửa đẩy riêng.

Trong số khoảng 1.100 vệ tinh viễn thám đang hoạt động trên quỹ đạo, Việt Nam có 1 vệ tinh (VNREDSat). "Việc chỉ có 1 vệ tinh viễn thám là quá ít, chưa đáp ứng yêu cầu. Trung bình cứ phải 2-3 ngày, vệ tinh mới chụp được ảnh của một khu vực. Nếu muốn chụp được hết ảnh của Việt Nam thì không biết đến bao lâu. Mặc dù có VNREDSat nhưng chúng ta vẫn phải đi mua ảnh vệ tinh" – PGS.TS Phạm Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Vệ tinh quốc gia nói. 

Đội ngũ cán bộ trẻ được cử đi đào tạo nâng cao tại Nhật Bản.
Đội ngũ cán bộ trẻ được cử đi đào tạo nâng cao tại Nhật Bản.

Vị chuyên gia này cũng cho rằng, trình độ công nghệ vũ trụ của Việt Nam hiện mới chỉ ở trên mức trung bình trong khu vực nhưng đang có sự phát triển nhanh chóng. Các nước Đông Nam Á đã quan tâm phát triển công nghệ vệ tinh khá sớm nhưng hướng tiếp cận và mức độ đầu tư khác nhau. Chẳng hạn như Thái Lan phát triển mạnh về ứng dụng, trong khi Singapore, Malaysia, Indonesia tập trung phát triển vệ tinh,… Nếu Việt Nam tiếp tục đầu tư bài bản như hiện nay thì vào năm 2020 có thể vươn lên ở vị trí hàng đầu khu vực.

Ngoài việc đầu tư hạ tầng để phát triển vệ tinh trọng lượng tới 1.000kg, Trung tâm Vệ tinh quốc gia sẽ tiếp nhận và chuyển giao công nghệ với 2 vệ tinh quan sát trái đất sử dụng công nghệ radar là LOTUSat-1 và LOTUSat-2. 

Trong đó, LOTUSat-1 được chế tạo, tích hợp, thử nghiệm tại Nhật Bản, dự kiến phóng vào năm 2019. LOTUSat-2 được chế tạo, tích hợp, thử nghiệm tại Việt Nam, dự kiến phóng vào năm 2022. 

Khi 2 vệ tinh radar này được đưa vào quỹ đạo, Việt Nam có thể giảm tổn thất từ 1-1,5 tỉ USD mỗi năm nhờ cảnh báo sớm được những biến động về thiên tai, thời tiết. Nhận định về những vệ tinh đã chế tạo thành công, PGS.TS Phạm Anh Tuấn cho rằng, vệ tinh Việt Nam đạt trình độ tương đương với quốc tế.

6 tỉ đồng để đào tạo mỗi chuyên gia công nghệ vệ tinh

Việt Nam đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực cho việc phát triển công nghệ vũ trụ. Theo kế hoạch, khi Trung tâm Vũ trụ quốc gia đi vào hoạt động, dự kiến cần khoảng 300-350 chuyên gia. Tuy nhiên, hiện tại, mỗi năm Việt Nam chỉ có thể đào tạo được khoảng 25 kĩ sư. Trung tâm Vệ tinh quốc gia phải tuyển các kĩ sư điện tử, viễn thông, công nghệ thông tin... để đào tạo về công nghệ vũ trụ. 

Để đáp ứng bài toán nhân lực trình độ cao, Trung tâm Vệ tinh quốc gia đã cử 35 cán bộ đi đào tạo tại các trường đại học danh tiếng của Nhật Bản. Tính trung bình, chi phí để đào tạo một chuyên gia công nghệ vệ tinh vào khoảng 6 tỉ đồng. Nhóm chuyên gia này đang thực hiện dự án vệ tinh MicroDragon, dự kiến phóng lên quỹ đạo vào năm 2018.

Trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ như vũ bão, việc ứng dụng công nghệ vệ tinh ngày càng trở nên phổ biến. Hiện nay, ảnh vệ tinh được sử dụng trong các lĩnh vực như quản lí nông nghiệp, phòng chống thiên tai, giám sát rừng, giám sát biến động đô thị... 

Trong tương lai, tại những nước phát triển, các vệ tinh sẽ được chế tạo với mục đích khám phá vũ trụ, tìm kiếm sự sống. Ở Việt Nam, nhiệm vụ trước mắt sẽ là tập trung phát triển vệ tinh quan sát trái đất nhằm hỗ trợ sự phát triển kinh tế xã hội. Định hướng của Việt Nam trong 10-20 năm tới vẫn là những vệ tinh nhỏ có trọng lượng dưới 1 tấn, hoạt động trên quỹ đạo thấp.

Công nghệ vệ tinh là một ngành công nghệ cao, được tích hợp từ nhiều ngành khoa học công nghệ khác nhau nhằm chế tạo và ứng dụng các phân hệ như vệ tinh, tên lửa đẩy, trạm mặt đất… để khám phá, chinh phục và sử dụng khoảng không vũ trụ vì lợi ích con người. Do vậy, điểm cốt yếu nhất cho ngành này vẫn là yếu tố con người. 

PGS.TS Phạm Anh Tuấn bày tỏ lo ngại: "Đào tạo một Thạc sĩ công nghệ vệ tinh ở Nhật Bản vào khoảng 6 tỉ đồng, thế nhưng về Việt Nam làm việc chỉ được trả lương 3-4 triệu. Với mức thu nhập thấp như thế, rất khó để giữ chân những người giỏi. Chúng tôi đang đệ trình Chính phủ xin cơ chế ưu đãi đặc thù cho các chuyên gia làm việc tại Trung tâm Vũ trụ quốc gia".

Bảo tàng Vũ trụ quốc gia sẽ đón khách vào cuối năm 2017

Bảo tàng Vũ trụ quốc gia hiện đang được xây dựng tại Khu công nghệ cao Hoà Lạc, dự kiến đưa vào hoạt động cuối năm 2017. Bảo tàng được xây dựng với tổng diện tích 1.675m² và không gian ngoài trời 3.500m2, với tổng đầu tư hơn 44 tỉ đồng. Bảo tàng sẽ có phòng chiếu hình vũ trụ, đài thiên văn… giúp người xem có thể khám phá sự hình thành của vũ trụ,  kiến thức về hệ mặt trời, thiên hà, hố đen… Đây là một hợp phần trong dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, được thực hiện bởi nguồn vốn ODA của Nhật Bản.

Khánh Vi

Các tin khác

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Quan ngại mất kiểm soát AI ngày càng gia tăng

Google ngày 19/9 xác nhận mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini đã truy cập trái phép vào hệ thống của 3 công ty trong quá trình kiểm thử an ninh mạng hồi tháng 5. Mặc dù Google cho biết mô hình đã dừng hoạt động sau khi nhận ra các hệ thống này không thuộc môi trường thử nghiệm và không gây thiệt hại, vụ việc tiếp tục làm gia tăng quan ngại về khả năng kiểm soát các hệ thống AI ngày càng có tính tự chủ cao.

AI của Google xâm nhập trái phép hệ thống của ba công ty

AI của Google xâm nhập trái phép hệ thống của ba công ty

Google xác nhận mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Gemini đã truy cập trái phép vào hệ thống của ba công ty trong một cuộc thử nghiệm về năng lực an ninh mạng, làm gia tăng lo ngại về những rủi ro có thể phát sinh khi các mô hình AI được trao quyền truy cập Internet.

Chung tay ngăn ngừa tội phạm lừa đảo sử dụng AI tạo thông tin giả

Chung tay ngăn ngừa tội phạm lừa đảo sử dụng AI tạo thông tin giả

Việc phòng ngừa tội phạm sử dụng thông tin giả do AI tạo ra không thể chỉ trông chờ vào cơ quan chức năng hay các doanh nghiệp công nghệ. Mỗi người dân, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, người có ảnh hưởng…đều phải trở thành một “lá chắn” trong việc bảo vệ an toàn cho chính mình và cộng đồng…

Đừng để bị lừa bởi những từ "bắt lệnh, bao lãi"

Đừng để bị lừa bởi những từ "bắt lệnh, bao lãi"

Những lời mời gọi đầu tư tài chính “sinh lời khủng”; có chuyên gia “bắn lệnh, bao lãi”... thực chất là cạm bẫy công nghệ cao nhằm lừa đảo người dân. Trước diễn biến phức tạp của tội phạm mạng, người dân cần hết sức tỉnh táo, nhận diện chính xác các dấu hiệu lừa đảo để tự bảo vệ tài sản của bản thân và gia đình.

SHB tăng cường lớp bảo vệ trong giao dịch chuyển tiền trực tuyến

SHB tăng cường lớp bảo vệ trong giao dịch chuyển tiền trực tuyến

Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) tiếp tục mở rộng tính năng “Cảnh báo tài khoản nhận tiền có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo” đối với các giao dịch trong cùng hệ thống. Việc bổ sung lớp thông tin ngay trong quá trình thực hiện lệnh giúp người dùng có thêm cơ sở kiểm tra, xác minh và cân nhắc trước khi chuyển tiền.

Xử phạt đối tượng xúc phạm Cảnh sát giao thông trên mạng xã hội

Xử phạt đối tượng xúc phạm Cảnh sát giao thông trên mạng xã hội

Ngày 14/9, thông tin từ Công an xã Xuân Hòa (TP Đồng Nai) cho biết đơn vị đã làm việc và xử phạt vi phạm hành chính đối với ông C.A.L (ngụ ấp Xuân Đà, xã Xuân Hòa) về hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin có nội dung xúc phạm lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) trên mạng xã hội…

Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác

Hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng, chống tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác

Các quy định của dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác do Bộ Công an chủ trì xây dựng sẽ hình thành cơ chế phòng, chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác theo hướng quản lý tập trung, thống nhất, dựa trên dữ liệu. Đồng thời, tăng cường định danh, xác thực và truy vết nguồn phát tán; nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và các chủ thể có liên quan.

Cảnh báo lừa đảo qua hoạt động cộng đồng có ý nghĩa nhân văn

Cảnh báo lừa đảo qua hoạt động cộng đồng có ý nghĩa nhân văn

Không chỉ giả danh cơ quan chức năng, các đối tượng lừa đảo còn lợi dụng những hoạt động mang ý nghĩa nhân văn, như: giải chạy thiện nguyện; hoạt động trải nghiệm dành cho trẻ em; cuộc thi, sự kiện thể thao; trao học bổng… để tạo lòng tin, dẫn dụ người dân chuyển tiền, hoặc truy cập các ứng dụng không an toàn nhằm chiếm đoạt tài sản.

Huấn luyện chuyên sâu về an toàn thông tin “Security Bootcamp 2026”

Huấn luyện chuyên sâu về an toàn thông tin “Security Bootcamp 2026”

Sáng 10/9, tại Đắk Lắk, Hiệp hội Internet Việt Nam phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đắk Lắk tổ chức “Security Bootcamp 2026” lần thứ 12 với chủ đề “Agentic Security”, tập trung vào xu hướng AI chuyển từ vai trò hỗ trợ sang chủ động tham gia phát hiện, phân tích và ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng.

Cảnh báo giả danh Công an để lừa đảo qua ứng dụng VNeID

Cảnh báo giả danh Công an để lừa đảo qua ứng dụng VNeID

Bộ Công an nhiều lần cảnh báo thủ đoạn sử dụng ứng dụng VNeID giả mạo hoặc đường dẫn chứa mã độc chiếm quyền điều khiển thiết bị, thu thập thông tin để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Vì vậy, người dân cần bình tĩnh xác minh trước khi cung cấp thông tin, hoặc thực hiện yêu cầu liên quan đến tài khoản, thiết bị và tài sản...

Đăng Facebook quyết định khởi tố giả mạo, hai người bị xử phạt

Đăng Facebook quyết định khởi tố giả mạo, hai người bị xử phạt

Ngày 28/8, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 15 triệu đồng đối với một kiểm duyệt viên nhóm Facebook do không thực hiện các biện pháp ngăn chặn thông tin sai sự thật được đăng tải, gây hoang mang dư luận.

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo bán sách giáo khoa trên mạng

Cảnh báo thủ đoạn lừa đảo bán sách giáo khoa trên mạng

Thời điểm năm học mới sắp đến, nhu cầu tìm mua sách giáo khoa của phụ huynh, học sinh tăng cao. Lợi dụng tâm lý muốn mua sách nhanh, đủ bộ với giá rẻ, kẻ gian lợi dụng mạng xã hội (MXH) để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thu thập trái phép thông tin cá nhân của người dân.

Xử lý nghiêm hành vi lan truyền thông tin xấu độc trên không gian mạng

Xử lý nghiêm hành vi lan truyền thông tin xấu độc trên không gian mạng

Từ tháng 6/2026 đến nay, Công an tỉnh Cao Bằng đã chủ động triển khai các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng; phát hiện, xác minh và xử lý nhiều trường hợp có hành vi tương tác, lan truyền nội dung xấu độc từ các trang, kênh của các đối tượng phản động.

Công an TP Huế ra mắt Câu lạc bộ "Niềm tin số TP Huế"

Công an TP Huế ra mắt Câu lạc bộ "Niềm tin số TP Huế"

Sự biến thiên phức tạp của môi trường số đòi hỏi phải có một tổ chức quy củ, một lực lượng nòng cốt thực sự. Đó là lý do Câu lạc bộ “Niềm tin số TP Huế” chính thức được thành lập nhằm cụ thể hóa sứ mệnh của Liên minh Niềm tin số...

Cảnh giác thủ đoạn lừa bán “siêu giống” trên mạng xã hội

Cảnh giác thủ đoạn lừa bán “siêu giống” trên mạng xã hội

Hiện, trên mạng xã hội (MXH) xuất hiện nhiều hình ảnh, video quảng cáo các loại cây, hạt giống được cho là “siêu giống”, “giống độc lạ” với kích thước, năng suất bất thường... Cơ quan Công an khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, kiểm chứng kỹ thông tin trước khi đặt mua, chuyển tiền để tránh bị lừa.