Hiểm họa khôn cùng do tấn công mã độc nhằm vào các bệnh viện toàn cầu

Những cuộc tấn công này không chỉ đơn thuần là những vi phạm an ninh mạng thông thường, mà chúng mang trong mình một mối đe dọa nguy hiểm tới tính mạng con người và sự ổn định của hệ thống y tế toàn cầu. Mã độc, đặc biệt là mã độc tống tiền (ransomware), đã và đang trở thành một vấn đề cấp bách, thu hút sự chú ý từ các tổ chức quốc tế lớn như Liên hợp quốc (LHQ) và Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Trong cuộc họp của Hội đồng Bảo an LHQ vào ngày 8/11 (giờ địa phương) vừa qua, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh rằng, các cuộc tấn công mạng vào bệnh viện và cơ sở y tế có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của những người dễ bị tổn thương nhất trong xã hội. Ông khẳng định, hành động này không chỉ là một vấn đề của việc đòi tiền chuộc mà là một hành vi làm suy yếu toàn bộ hệ thống y tế, ảnh hưởng đến công tác chăm sóc sức khỏe và tạo ra một loạt các vấn đề nhân đạo.

Sự gia tăng của các cuộc tấn công mã độc nhắm vào ngành Y tế đã trở thành một hiện tượng đáng lo ngại trong vài năm gần đây. Theo báo cáo của LHQ, vào năm 2021, hơn một phần ba số người được khảo sát đã trở thành nạn nhân của ít nhất một cuộc tấn công mã độc, trong đó một phần ba trong số họ đã phải trả tiền chuộc nhưng vẫn không thể lấy lại được dữ liệu. Các cuộc tấn công này không chỉ diễn ra trên quy mô nhỏ mà đã lan rộng trên toàn cầu, đặc biệt là tại Mỹ, nơi hơn 1.500 vụ tấn công mạng vào lĩnh vực y tế được ghi nhận trong năm 2023, với tổng số tiền chuộc lên đến hơn 1,1 tỷ USD, đánh dấu một sự gia tăng đáng kể so với các năm trước.

Có nhiều yếu tố góp phần vào sự gia tăng của tấn công mã độc vào ngành Y tế. Một trong những nguyên nhân chính là giá trị của dữ liệu y tế. Hồ sơ bệnh án của bệnh nhân không chỉ bao gồm thông tin cá nhân mà còn chứa những dữ liệu vô cùng quan trọng về tình trạng sức khỏe, các liệu trình điều trị và tiền sử bệnh. Những thông tin này có giá trị cao trên thị trường chợ đen, nơi tin tặc có thể bán lại cho các tổ chức tội phạm hoặc sử dụng để tống tiền bệnh viện. Bên cạnh đó, hầu hết các cơ sở y tế, đặc biệt là ở các quốc gia có ngân sách hạn chế, thiếu thốn các giải pháp bảo mật đủ mạnh. Nhiều bệnh viện sử dụng hệ thống và phần mềm cũ kỹ, không được cập nhật thường xuyên, khiến chúng dễ dàng trở thành mục tiêu của tin tặc. Hệ thống y tế toàn cầu đã phải đối mặt với một áp lực khổng lồ trong suốt đại dịch COVID-19, khi việc cung cấp dịch vụ y tế và quản lý thông tin từ xa gia tăng.

Điều này đã tạo ra những lỗ hổng an ninh nghiêm trọng, khiến bệnh viện trở thành con mồi béo bở cho các cuộc tấn công. Ngoài ra, một yếu tố quan trọng không thể bỏ qua là sự thiếu ý thức và thiếu kỹ năng về an ninh mạng trong đội ngũ nhân viên y tế. Hầu hết nhân viên y tế đều thiếu kiến thức về an ninh mạng, và trong nhiều trường hợp, các cuộc tấn công mã độc bắt đầu từ việc nhân viên nhấp vào các email lừa đảo hoặc tải về các tệp tin độc hại. Điều này đã tạo ra những kẽ hở lớn trong bảo mật, khiến các cuộc tấn công trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Các cuộc tấn công mã độc không chỉ gây ra thiệt hại về tài chính mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng của bệnh nhân. Trong các cơ sở y tế, việc gián đoạn truy cập vào hồ sơ bệnh án và các hệ thống quản lý có thể dẫn đến sự chậm trễ hoặc sai sót trong việc điều trị, đặc biệt là trong các tình huống cấp cứu. Trong các tình huống này, việc truy cập nhanh chóng vào dữ liệu bệnh nhân và sử dụng các thiết bị y tế là yếu tố quyết định sự sống còn của bệnh nhân. Các cuộc tấn công này cũng khiến bệnh viện phải chi một khoản tiền lớn để trả tiền chuộc và khôi phục hệ thống, trong khi chi phí khắc phục hậu quả còn bao gồm việc thuê chuyên gia, nâng cấp hệ thống và đảm bảo an ninh mạng. Đối với những bệnh viện có ngân sách hạn chế, chi phí này có thể là một gánh nặng khổng lồ, dẫn đến tình trạng phá sản hoặc giảm chất lượng dịch vụ y tế.

Không chỉ vậy, các cuộc tấn công mạng này còn làm mất uy tín của bệnh viện, khiến bệnh nhân và người nhà mất niềm tin vào khả năng bảo vệ thông tin cá nhân của bệnh viện. Hệ quả là bệnh viện sẽ phải đối mặt với sự suy giảm nghiêm trọng về uy tín, kéo theo đó là sự sụt giảm trong số lượng bệnh nhân và nguồn thu.

Để đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng này, các chuyên gia về an ninh mạng và y tế đã đề xuất một loạt biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu tác động của các cuộc tấn công mã độc. Trước tiên, các bệnh viện cần tăng cường đào tạo cho nhân viên về an ninh mạng. Nhân viên y tế cần được trang bị kiến thức về cách nhận diện các dấu hiệu của các cuộc tấn công mạng và làm thế nào để phòng tránh chúng. Đây là một bước đi quan trọng để giảm thiểu những rủi ro do sự thiếu hiểu biết và sơ suất của nhân viên. Thứ hai, các bệnh viện cần thường xuyên cập nhật các phần mềm và hệ thống bảo mật của mình, sử dụng các công cụ bảo mật tiên tiến như tường lửa, phần mềm chống virus và các giải pháp giám sát mạng để phát hiện kịp thời các cuộc tấn công. Một biện pháp quan trọng khác là việc áp dụng xác thực đa yếu tố (MFA), giúp ngăn chặn các cuộc tấn công bằng cách yêu cầu xác minh từ nhiều nguồn khác nhau.

Ngoài ra, các bệnh viện nên thực hiện sao lưu dữ liệu thường xuyên và lưu trữ dữ liệu ngoài hệ thống mạng chính để đảm bảo có thể phục hồi nhanh chóng nếu bị tấn công. Việc xây dựng một kế hoạch ứng phó với các tình huống khẩn cấp, bao gồm quy trình khôi phục hệ thống và bảo đảm rằng quá trình điều trị không bị gián đoạn, là điều tối quan trọng để duy trì hoạt động của bệnh viện trong những tình huống khẩn cấp. Cuối cùng, các quốc gia và tổ chức quốc tế cần hợp tác chặt chẽ trong việc ngăn chặn các cuộc tấn công mã độc, chia sẻ thông tin và triển khai các chiến lược phòng, chống tấn công mạng toàn cầu. Sự hợp tác này là yếu tố then chốt để bảo vệ các bệnh viện và cơ sở y tế khỏi các cuộc tấn công mạng nguy hiểm.

Tấn công mã độc vào các bệnh viện và cơ sở y tế không chỉ là vấn đề an ninh mạng mà còn là một vấn đề nhân đạo nghiêm trọng vì chúng đe dọa đến sức khỏe và tính mạng của con người. Việc bảo vệ hệ thống y tế khỏi những mối đe dọa này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, các tổ chức quốc tế và các cơ sở y tế. Để bảo vệ an toàn cho dữ liệu y tế và bảo vệ tính mạng của bệnh nhân, cần có sự cam kết mạnh mẽ từ tất cả các bên liên quan. An ninh mạng trong ngành Y tế không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là vấn đề nhân đạo, đòi hỏi nỗ lực và quyết tâm không ngừng nghỉ để đảm bảo một hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn cầu an toàn và hiệu quả.