Điều đáng chú ý là các biện pháp nghiệp vụ như tra tấn, thủ tiêu, bắt cóc vốn lâu nay bị dư luận lên án và luật pháp Mỹ không chấp nhận lại được các chuyên gia, giáo viên Mỹ đưa trở lại các bài giảng tại các Học viện trên.
Sự trở lại của chủ nghĩa quân phiệt Mỹ cổ điển một lần nữa lại đe dọa hòa bình và dân chủ thế giới nhất là khu vực Mỹ Latinh. Theo các số liệu thống kê chính thức thì viện trợ quân sự của Mỹ cho Mỹ Latinh năm 2005 đã tăng gấp 34 lần so với năm 2000. Quân đội Mỹ đã có thay đổi quan trọng về mặt chiến lược; thay vì tổ chức đào tạo tập trung tại các trường danh tiếng của Mỹ như Fort Benning, Géorgie với nhiều bộ môn trong đó có cả kỹ thuật tra tấn và thủ tiêu, quân đội Mỹ đã phân tán việc huấn luyện bí mật binh sĩ và cảnh sát các nước Mỹ Latinh.
Ngân sách liên bang Mỹ năm 2008 dùng để tài trợ cho một Học viện Cảnh sát quốc tế (International Law Enforcement Academy - ILEA) tại Salvador là 16,5 triệu USD và có thể được bổ sung từ Học viện vệ tinh ở Pérou. Đội ngũ giáo viên người Mỹ làm việc tại đây được hưởng qui chế miễn trừ ngoại giao để đề phòng trường hợp bất trắc. Mỗi năm Học viện đào tạo kỹ thuật "chống khủng bố" cho khoảng 1.500 sĩ quan cảnh sát, quan tòa, biện lý và các nhân viên bảo vệ luật pháp khác của Mỹ Latinh.
Học viện Cảnh sát quốc tế Salvador thuộc mạng lưới ILEA được thành lập năm 1995 dưới thời TT Clinton. Chính quyền Mỹ lúc đó đã cho thành lập hàng loạt các trường kiểu này "rải khắp thế giới nhằm chống lại các băng nhóm buôn lậu ma túy, tội phạm và khủng bố quốc tế thông qua con đường hợp tác quốc tế". Các ILEA xuất hiện tại Budapest (Hungarie), Bangkok (Thái Lan), Gaborone (Botswana) và Roswell (Nouveau Mexique).
Theo lời các cán bộ của ILEA thì Trung tâm Salvador có trách nhiệm biến Mỹ Latinh trở thành "một châu lục an toàn cho đầu tư nước ngoài" bởi "nó bảo đảm an ninh khu vực, sự ổn định kinh tế và trấn áp tội phạm". Hầu hết các giáo viên huấn luyện đều đến từ các cơ quan của Mỹ như Cơ quan phòng chống ma túy - DEA (Drug Enforcement Administration), Di trú và Hải quan - ICE (Immỉgtion and Customs Enforcement) và FBI (Phản gián). Đặc biệt FBI đã mở văn phòng tại Salvador năm 2005. Hầu hết ngân sách chi tiêu của Học viện này do phía Mỹ cung cấp.
Người Salvador xem ILEA như một trường học của Mỹ (School of the Americas - SOA) dành cho cảnh sát. Hoạt động của trường rất bí mật, càng gây sự nghi ngại của người dân. Thí dụ: danh sách học viên, những người tốt nghiệp và cả nội dung giảng dạy của trường được giữ bí mật.
Dư luận hết sức quan ngại về hậu quả xấu của các Học viện trên; vào tháng 9/1996 phóng viên Dana Priest của tờ Washington Post đã vô tình phát hiện ra các cuốn sách giáo khoa của SOA có chứa đựng các bài giảng về tra tấn; ít lâu sau Cha Roy Bourgeois, sáng lập viên SOA Watch, tìm được một danh sách các học viên đã tốt nghiệp trong đó có nhiều người là thủ lĩnh các tiểu đoàn cảm tử và các nhóm chống bạo loạn.
Khi bà Condoleezza Rice công bố các kế hoạch mới cho Học viện San Salvaldor nhân Hội nghị các quốc gia châu Mỹ (OEA) tại Miami vào tháng 6/2005, Cha Bourgeois đã viết : "Khi Mỹ và các SOA huấn luyện các lực lượng an ninh cho khắp Mỹ Latinh, thì đó là lúc máu đổ, tra tấn, bắn giết dân thường, mất tích… Việc bà Rice tuyên bố thành lập một Học viện cảnh sát quốc tế tại Salvador đã gây ra mối lo ngại đặc biệt cho những ai quan tâm đến vấn đề nhân quyền". Mối lo ngại trên lại càng gia tăng khi những nhân viên của ILEA được hưởng qui chế miễn trừ ngoại giao.
Người dân Mỹ Latinh và nhất là Salvador đã nhận ra rằng cách hành xử của lực lượng cảnh sát Salvador (trong đó ¼ tốt nghiệp SOA) đối với dân chúng xấu đi rất nhiều kể từ khi có ILEA. Vào đầu tháng 5/2007, Văn phòng giám hộ hợp pháp tòa Tổng giám mục (The Archbishop's Legal Aid and Human Rights Defense Office) đã cho công bố một bản báo cáo kết tội Cảnh sát quốc gia Salvador (PNC) gây ra 8 vụ sát hại dưới dạng cảm tử chỉ trong năm 2006. Cũng trong thời gian này, Cha Xứ phụ trách bảo vệ nhân quyền của Salvador, cho công bố một bản báo cáo khác khẳng định mối liên hệ giữa PNC với các tiểu đoàn cảm tử và các vụ tham nhũng.
Trong khi Mỹ xem những ILEA của họ là những bảo đảm của một bầu không khí thuận lợi cho tự do thương mại và lợi ích kinh tế của họ, thì PNC lại dấn sâu vào các vụ việc vi phạm quyền con người, đàn áp các phong trào phản kháng xã hội. Các thỏa thuận như Hiệp định tự do thương mại khu vực Trung Mỹ (CAFTA) đã tạo nên các cuộc tranh luận sôi nổi và Chính phủ của Tổng thống Saca đã làm tất cả để bảo đảm thắng lợi kể cả việc thông qua một đạo luật chống khủng bố vào tháng 9/2006: đạo luật giống như Patriot Act của Mỹ và cho phép bắt giữ ngay những người chống đối, những người bán hàng rong vi phạm các tiêu chuẩn của Hiệp định CAFTA.
Ngoài các học viên tốt nghiệp ILEA đang làm việc ở Mỹ Latinh, các nhân viên quân sự Mỹ còn thiết lập các mối quan hệ hợp tác tương tự trong toàn khu vực. Đối với các đối tác, ILEA bao gồm nhiều trung tâm huân luyện cảnh sát và quân đội do các cơ quan của Mỹ như FBI, ICE và DEA chỉ đạo và các chương trình do các công ty an ninh tư nhân của Mỹ chỉ huy như DynCorp International và Blackwater.
Phóng viên Ben Dangl cho rằng di sản của các "cuộc chiến bẩn thỉu" của Mỹ Latinh hồi những năm 70, 80 của thế kỷ trước với các hình thức như bắt cóc, tra tấn hoặc ám sát chưa hẳn đã chấm dứt bởi vì tại Colombie và Paraguay vẫn tồn tại bốn đặc trưng của chủ nghĩa quân phiệt cánh Hữu tại Mỹ Latinh: các cuộc tập trận chung với quân đội Mỹ trong huấn luyện chống bạo loạn, theo dõi các nhân vật bất đồng chính kiến và các tổ chức xã hội, sử dụng lại những tên lính viễn chinh tư nhân vào công việc bảo đảm an ninh và hình sự hóa các hành động phản kháng xã hội thông qua việc sử dụng các tiểu xảo chiến thuật và đạo luật "chống khủng bố".
Ngày 22/5/2008 Quốc hội Mỹ đã thông qua Sáng kiến Mérida trong khuôn khổ chương trình 450 triệu USD dành cho công cuộc chống các băng nhóm tội phạm có tổ chức tại Mêhico và Trung Mỹ, dự kiến 2 triệu USD năm tài chính 2009 dành cho ILEA của Salvador. Với nguồn tài chính này, Học viện cảnh sát quốc tế sẽ gia tăng việc đào tạo cảnh sát trên tất cả các lĩnh vực, không phải chịu sự giám sát nào cũng không cần phải công khai các hoạt động và chương trình đào tạo. Tất cả đều nằm trong vòng bí mật. Nhưng có một điều hiển nhiên là PNC ngày càng dấn sâu vào tội lỗi và lạm dụng quyền lực.
Nhiều sự kiện xảy ra gần đây đã làm thay đổi cơ bản bức tranh quân sự và chính trị của Mỹ Latinh. Trong khi nhiều thắng lợi bầu cử đã chỉ ra rằng khu vực đang dịch chuyển sang cánh Tả thì Mỹ tiếp tục tăng cường sự hiện diện về quân sự và hải quân ở đây. Ngày 20/4/2008 Fernando Lugo, một nhân vật cánh Tả, đã được bầu làm Tổng thống Paraguay. Thắng lợi của ông ta đã kết thúc 61năm trị vì liên tục của đảng Colorado.
Lugo vốn là một Giám mục có quan điểm giải phóng và biết đoàn kết các lãnh đạo Trung Tả của toàn khu vực. Ông ta hứa sẽ sử dụng các biện pháp mạnh chống lại việc vi phạm nhân quyền ở Paraguay và ủng hộ quan hệ quân sự giữa Mỹ với Paraguay. Chỉ ít lâu sau khi lên nắm quyền, ông Lugo tuyên bố với các phóng viên là Washington cần phải hiểu rằng một bầu không khí mới dã được thiết lập tại khu vực và các chính phủ Mỹ Latinh sẽ "không chấp nhận bất kỳ một sự can thiệp nào, của bất kỳ quốc gia nào dù lớn đến đâu".
Tại quốc gia Bolivie láng giềng, Tổng thống cánh Tả Evo Morales phải đương đầu với sự chống đối mạnh mẽ của cánh Hữu. Theo các tài liệu và tuyên bố của đại diện Mỹ tại Bolivie thì Washington đã chi nhiều triệu USD cho lực lượng cánh Hữu Bolivie thông qua Cơ quan viện trợ phát triển Mỹ (USAID) và Qũi Dân chủ (NED). Ngày 1/3/2008 quân đội Colombie đã ném bom doanh trại của quân đội cách mạng Colombie (FARC) nằm bên trong lãnh thổ Equator và vụ này đã gây ra một cuộc khủng hoảng khu vực. Cuộc tấn công này là phần tiếp nối của cuộc chiến kéo dài hàng chục năm với sự huấn luyện quân sự và tài trợ của Mỹ cho quân đội Colombie.
Đúng một tháng sau, ngày 24/4, Lầu Năm Góc tuyên bố Hạm đội 4 của Mỹ sẽ trở lại kiểm soát các hoạt động tại vùng biển Caraibes, Trung và Nam Mỹ. Hạm đội 4 của Mỹ đã ngừng hoạt động từ 1950. Các nhà quan sát quốc tế cho rằng đó là một lời cảnh báo đối với các lãnh tụ Mỹ Latinh như Hugo Chavez của Venezuela, người đang tìm cách thành lập một khối tiến bộ khu vực chống lại ảnh hưởng của Mỹ.
Ngay cả nếu như Mỹ chấp nhận hiện diện tại một Mỹ Latinh đang thiên về tả thì các liên minh khu vực như Alternative Bolivienne pour les Ameriques (ALBA) vẫn tranh thủ được các lãnh tụ Mỹ Latinh tiến bộ. Đây là hình thức hợp tác chính trị, kinh tế và quân sự chống lại một cách có hiệu quả sự thống trị của Mỹ. Đồng thời, tưong lai mối quan hệ của Mỹ với tiểu lục địa này phụ thuộc nhiều vào thái độ của Tổng thống mới của Mỹ đối với những cải cách cấp tiến của khu vực
