Hậu trường phim về Tình báo CAND “Tận hiến” – chuyện chưa kể

Nhớ lại hành trình lặn lội cùng đoàn phim từ những ngày đầu cho đến khi phim lên sóng, Thiếu tá Vũ Bá Tơn, cán bộ Điện ảnh CAND, Điều hành sản xuất phim “Tận hiến” cho biết, dự án phim bắt đầu từ năm 2024. Thời điểm ấy, lực lượng CAND chủ trương làm một bộ phim nhằm tôn vinh lực lượng Tình báo CAND. Thời hạn dự kiến hoàn thành và phát hành vào đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Tình báo CAND (năm 2026). Phim lấy tư liệu từ chuyên án có thật của lực lượng Tình báo CAND – Chuyên án P1 và lấy cảm hứng một phần từ cuốn tiểu thuyết “Mặt nạ” của tác giả Lê Duy Nghĩa. Cuốn tiểu thuyết này cũng khai thác nguyên mẫu có thật, là một cán bộ tình báo xuất sắc, được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Để có kịch bản phim, lãnh đạo Cục Truyền thông CAND – Trung tướng Đỗ Triệu Phong chọn đích danh các biên kịch lão luyện, có nhiều kinh nghiệm là Trịnh Thị Thanh Nhã, nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ và Lê Anh Thuý. Đạo diễn Trần Ka My (Trần Hùng Cường) cũng là người từng đạo diễn nhiều phim truyền hình, phim chiếu rạp. Sau này, nam đạo diễn còn chia sẻ rằng, anh đặc biệt thích và dành nhiều tâm huyết cho “Tận hiến” không đơn thuần là câu chuyện làm nghệ thuật, mà còn vì cha anh cũng là người trong ngành. Vì vậy, Trần Ka My biết rất nhiều những cống hiến, hy sinh, những chiến công của thế hệ cha anh vẫn chưa được nhiều người biết đến. Điện ảnh là phương tiện chuyển tải được những bí mật, số phận, cuộc đời, chiến công ấy đến công chúng.

Sau nhiều tháng hoàn thiện, duyệt, chỉnh sửa nhiều lần, kịch bản “Tận hiến” được thông qua. Vì nhân vật trong phim – Nguyễn Thành (bí danh P1) thực hiện nhiệm vụ tình báo chiến lược, địa bàn hoạt động rộng lớn, cả trong nước và nước ngoài, cụ thể là trên đất Lào, giai đoạn 1957 – 1977 nên riêng tìm tư liệu, bối cảnh phim đã mất rất nhiều công sức. Từ đầu năm 2025, ngay sau khi vừa ăn Tết xong, đoàn phim đã lên đường sang Lào để tìm hiểu bối cảnh, trang phục, đạo cụ. Với sự hỗ trợ nhiệt tình của nước bạn, đoàn đi rất nhiều nơi, từ các bảo tàng, cung điện hoàng gia Luang Prabang – nơi tái hiện rõ nét văn hoá, tín ngưỡng, đời sống hoàng gia Lào…

​

Trở về Việt Nam, các tổ khảo sát tập hợp tư liệu, lên ý tưởng phục dựng đồng thời tìm nhiều bối cảnh ở trong nước. Địa điểm được nhắm đến là các công trình kiến trúc của Pháp tại Thủ đô Hà Nội, trong đó có Trường THPT Chu Văn An, Thư viện Khoa học và công nghệ quốc gia, Biệt thự cổ 46 Hàng Bài, Bảo tàng CAND, Trụ sở Công an TP Hà Nội...

Ngay trong nửa đầu của phim “Tận hiến”, khán giả chứng kiến quá trình hoạt động của nhân vật Nguyễn Thành trên địa bàn rộng lớn, từ Việt Nam đến Lào. Nhiều cảnh quay được đoàn phim thực hiện trên đất Lào nhưng cũng có nhiều cảnh phim thể hiện khoảng thời gian nhân vật hoạt động tại Lào được quay ngay tại Việt Nam. Trong đó, “chợ tình báo” trên đất Lào với các quán cà phê, cửa hàng buôn bán, tiệm thuốc Cao Hải Đường… được thực hiện tại địa điểm vốn là khu tái hiện phố Tàu trong Làng Văn hoá – Du lịch các dân tộc Việt Nam, để phục vụ du khách. Đoàn phim đã “phù phép”, tháo dỡ các cột điện, sơn phết, rải rơm rạ… thành phim trường của “Tận hiến”. Rất nhiều đạo cụ, phục trang, trong đó có cả những chiếc xe lôi của Lào những năm 1960 – 1970 cũng được thuê về phục vụ quay phim.

Thiếu tá Vũ Bá Tơn, Điều hành sản xuất phim "Tận hiến" cho biết, chỉ riêng việc quản lý, điều hành, phục vụ đoàn phim hơn 100 người qua nhiều tỉnh, thành phố của Việt Nam và Lào trong một hành trình dài đã là một thử thách không dễ đối với người làm phim.

Xem “Tận hiến”, khán giả ngỡ như ngược trở lại Lào từ nhiều thập niên trước, hoà mình vào đời sống nơi đây. Để tái hiện chân thật và sống động, thuyết phục người xem, trước đó, những người làm Điện ảnh CAND đã tìm đến Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hà Nội, được cán bộ của trường giới thiệu một nhà nghiên cứu lâu năm về văn hoá Lào và một nghiên cứu sinh người Lào đang theo học thạc sĩ tại trường để hỗ trợ, tư vấn về phong tục, tập quán của người dân bản địa, từ nghi lễ nhận con nuôi cho đến các nghi thức của hoàng gia. Ngay cả các biển tên cửa hàng bằng chữ Lào cũng cho nữ nghiên cứu sinh người Lào viết giúp.

Một chi tiết thú vị nhưng thể hiện sự cầu toàn, nỗ lực rất lớn của toàn bộ ê kíp sản xuất nhưng cũng trở thành những kỷ niệm khó quên trong cuộc đời hoạt động của các thành viên là hành trình rong ruổi theo dấu chân của nguyên mẫu nhân vật Nguyễn Thành trong phim “Tận hiến”. Trong truyện phim, Nguyễn Thành cùng vợ con băng rừng, vượt núi, từ Nghệ An vượt biên giới sang Lào. Mặc dù đến thời điểm hiện tại, giao thông đã thuận lợi hơn, nhưng rất nhiều quãng đường không thể di chuyển bằng xe. Đoàn phim gồm cả người già, trẻ nhỏ buộc phải đi bộ, cũng băng rừng, lội suối, leo núi, qua cầu độc mộc nhỏ xíu, bất chấp thời tiết mưa, nắng. Có lần, kỹ thuật vác máy bị trượt ngã. Đoàn có bác sĩ đi theo nên sơ cứu và chuyển ra ngoài. Mọi người vẫn tiếp tục công việc.

Thiếu tá Vũ Bá Tơn còn tiết lộ, đoàn phim cả trăm con người nên phải thuê nấu ăn. Đến bữa, xe ô tô chở cơm đến gần nơi quay phim, sau đó phải thuê xe máy vận chuyển tiếp vài km nữa, các suất ăn mới đưa đến tay các thành viên.

​

Trong nửa phần đầu của “Tận hiến” có khá nhiều đại cảnh rất đông quần chúng, nhiều cảnh chiến đấu ác liệt. Các pha hành động, đuổi bắt đều do công an thứ thiệt – các cán bộ chiến sĩ Cảnh sát cơ động diễn xuất. Trong phim có cảnh quay tại phòng làm việc của Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn. Bối cảnh phim cũng chính là phòng làm việc ngoài đời thực của Bộ trưởng, được bảo toàn trong khuôn viên Bảo tàng CAND. Hiện nay, nơi này đã không còn và có lẽ, “Tận hiến” là lần cuối cùng những người làm Điện ảnh CAND quay phim tại đây.

Kể về hậu trường phim “Tận hiến”, diễn viên Hứa Vĩ Văn – người đảm nhận vai Nguyễn Thành, cũng chia sẻ rằng, khi tham gia bộ phim, khó khăn với anh không phải là về mặt chuyên môn mà là quá trình di chuyển đến bối cảnh quay. Trên phim, khán giả thấy những cảnh quay rất đẹp. Diễn viên đi đúng theo hành trình của nguyên mẫu, cảm nhận được những gian khổ của nguyên mẫu, có thêm cảm xúc, hoá thân vào nhân vật tốt hơn, đồng thời có dịp chiêm ngưỡng nhiều khung cảnh núi non trùng điệp, hùng vĩ. Tuy nhiên, việc di chuyển rất khó khăn, với không ít tình huống dở khóc dở cười. Một trong số đó là chuyện về nỗi sợ vắt. Mặc dù đã thoa thuốc chống côn trùng, đi ủng và buộc kín chân nhưng gần như ít có người tránh được cảnh vắt rừng vắt vẻo chỗ này chỗ khác trên cơ thể.

Trong tập 4 của “Tận hiến” có cảnh Nguyễn Thành đối xử thân thiện với một chú voi to lớn như một người bạn thân thiết. Nhưng thực ra lúc quay không có con voi nào cả. Chỉ có một phó đạo diễn giả làm voi. Khi diễn, sờ vào người anh, Hứa Vĩ Văn rất buồn cười mà vẫn phải cố gắng diễn cho ra nhân vật của mình. Tất nhiên, cảnh diễn trên phim sau này đã được sử dụng kỹ xảo để xử lý nên khán giả xem như thật.

Trong phim, nhân vật Nguyễn Thành nói được nhiều ngoại ngữ. Có nhiều cảnh Hứa Vĩ Văn phải nói bằng tiếng Lào. Anh không biết tiếng Lào nên phải học thuộc từng câu để thoại cho đúng. Bên cạnh đó, phim có nhiều cảnh quay hành động, là đại cảnh, quay vào mùa hè ở Thanh Hoá, nắng nóng như đổ lửa. Cảnh quay có rất đông diễn viên quần chúng. Riêng phối hợp ăn ý và thực hiện được các cảnh quay như mong muốn của đạo diễn dưới thời tiết khắc nghiệt như thế không dễ dàng. Tuy nhiên, tất cả vẫn luôn động viên nhau nỗ lực hết mình để có một bộ phim xứng đáng với những cống hiến, hy sinh của thế hệ cha anh cho đất nước. Hy vọng thông qua bộ phim, khán giả yêu thích phim sẽ tìm hiểu sâu hơn về lực lượng tình báo, trân trọng hơn giá trị của hoà bình, độc lập, tự do hôm nay.