Hậu duệ đời thứ tám nhà sử học Phan Huy Chú

Nhà bác học Phan Huy Chú và Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê là hai thế hệ trong một dòng họ, cách nhau tám đời, trong hơn 200 năm xuất hiện hai nhà sử học lớn - gạch nối hai thời kì lịch sử đất nước…

Lúc 15h chiều 23-6-2018, tôi bàng hoàng nhận tin bác Phan Huy Lê vừa mất lúc 14h33 phút cùng ngày.

Hơn mười ngày trước, tôi rất may được cùng các chú, con cháu dòng họ Phan Huy ở Hà Nội về thăm nhà thờ cụ Phan Huy Chú ở Sài Sơn (huyện Quốc Oai, Hà Nội). Trong trò chuyện mọi người nhắc và lấy làm tiếc bác Lê không về được vì bác hơi mệt... Hơi mệt thôi. Bệnh của người già... nào ai ngờ… mấy ngày sau bác ra đi.

Nhìn nhũng kỷ vật nơi thờ cụ Phan Huy Chú và các bậc tiền nhân mọi người lại càng thương tiếc bác Lê. Có thể nói hầu như các kỷ vật lưu lại ngôi nhà thờ họ Phan Huy, di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia ở xã Thạch Châu (huyện Lộc Hà, Hà Tĩnh) và các di tích lịch sử cấp Quốc gia ở Sài Sơn (huyện Quốc Oai, Hà Nội) đều có dấu ấn của hậu duệ đời thứ 14 dòng họ Phan Huy - Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê.

Không chỉ là tình cảm và trách nhiệm với tổ tiên, mà trên hết về những đóng góp quan trọng xác thực các tư liệu và bảo vật trải qua mấy trăm năm thăng trầm của dòng họ Phan Huy còn lưu giữ: gồm các văn bản, sắc phong, gia phả là những tư liệu vô giá được dịch, hiệu đính xác minh...; bộ chân dung thờ các cụ tiến sĩ Phan Huy Cẩn, Phan Huy Thực, Phan Huy Ích, và nhà sử học Phan Huy Chú… 

Những tư liệu và bảo vật còn lại ngày nay và nhiều tư liệu lịch sử quan trọng là do trong những chuyến GS Phan Huy Lê sang Pháp làm việc may mắn được cụ Hoàng Xuân Hãn và đồng nghiệp tìm được ởThư viện Pháp rồi trao lại. Rất nhiều tư liệu lich sử liên quan quá trình phát triển dòng họ Phan Huy một dòng họ khoa bảng với những nhân vật tên tuổi gắn liền với lịch sử dân tộc thế kỷ 17-18.

Với đời, NGND, GS Phan Huy Lê là người thầy mẫu mực để lại cho đời một thế hệ học trò tài năng trong lĩnh vực Khoa học xã hộii, Khoa học lịch sử. Với khoa học, Giáo sư Phan Huy Lê là người uyên bác. Ông học nhiều, hiểu rộng, suy xét cẩn trọng, khách quan trước mọi vấn đề lịch sử vốn bị khuất lấp bởi bao biến động thời cuộc.

GS Phan Huy Lê
GS Phan Huy Lê

Tròn 85 năm tuổi đời, hơn 65 năm học tập, nghiên cứu, giảng dạy, Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê để lại cho đời một pho sử đồ sộ hiếm có nhà sử học đương đại nào sánh kịp. Công trình nghiên cứu, trước tác ông để lại xếp cao hơn chiều cao tác giả, trong đó có hai bộ sách được tặng giải thưởng Nhà nước và giải thưởng Hồ Chí Minh.

GS, Viện sĩ Phan Huy Lê là hậu duệ đời thứ 14 dòng họ Phan Huy, là hậu duệ đời thứ 8 nhà sử học, nhà bác học Phan Huy Chú. Cụ tổ Phan Huy Chú sinh thời học rộng hiểu sâu, nhưng hai lần ứng thí chỉ đậu tú tài. Giã từ con đường khoa bảng, cụ tổ Phan Huy Chú về núi Thầy lập am "Mười năm cài cửa không tiếp khách" dồn tâm lực viết bộ "Lịch triệu hiến chương" - bộ bách khoa toàn thư" đầu tiên của Việt Nam.

Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê 24 tuổi đã là người đứng đầu khoa Lịch sử trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, tiến thân vững chắc trên con đường nghiên cứu giảng dạy và trước tác.

Con đường của GS, Viện sĩ Phan Huy Lê hậu duệ đời thứ 8 của cụ tổ Phan Huy Chú có sự trùng hợp lạ kỳ: Cụ tổ không qua con đường khoa bảng trở thành nhà bác học hơn hai thế kỷ trước. Hậu duệ đời thứ 8 GS, Viện sĩ Phan Huy Lê không làm bằng Tiến sỹ trở thành Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân.

Hai thế hệ, một dòng họ cách nhau tám đời, hơn 200 năm xuất hiện hai nhà sử học lớn - gạch nối hai thời kì lịch sử đất nước.

(Cần Thơ ngày 25/6/2017

Hậu duệ đời thứ 16 Phan Huy Thàng)

Theo Dân trí

Các tin khác

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Phát huy di sản “Thăng Long Kẻ Nghệ” để phát triển kinh tế sáng tạo

Trong 16 ngày (13–28/11), với hơn 150 hoạt động tại 5 cụm không gian văn hóa, di sản và sáng tạo của Thủ đô, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” quy tụ gần 1.000 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhà thiết kế, chuyên gia trong nước và quốc tế, trong đó có gần 100 nghệ sĩ quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài đến từ 21 quốc gia.

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

Thúc đẩy kết nối, xây dựng môi trường văn hóa tích cực tại Hải Phòng

11 bộ phim Việt Nam sẽ được trình chiếu tại hai cụm rạp ở Hải Phòng, kết hợp các hoạt động giao lưu với đạo diễn, diễn viên, nhà sản xuất. Đây là hoạt động bên lề hấp dẫn của Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam (VFDA) phối hợp với TP Hải Phòng tổ chức.

Chủ tịch FIFA kỳ vọng gì về U-17 World Cup Qatar 2026

Chủ tịch FIFA kỳ vọng gì về U-17 World Cup Qatar 2026

Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) Gianni Infantino kỳ vọng Vòng chung kết FIFA U-17 World Cup Qatar 2026 sẽ trở thành ngày hội bóng đá giàu tính cạnh tranh, kết nối các nền bóng đá trên toàn thế giới. 

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Hội sách Côn Đảo: Giữ ký ức lịch sử, gieo mầm tri thức

Ngày 13/11, Sở Văn hóa và Thể thao (VH-TT) TP Hồ Chí Minh cho biết, Hội sách Côn Đảo lần thứ 2 năm 2026 với chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo”. Sự kiện diễn ra từ ngày 19 đến ngày 22/11/2026 tại khu vực Di tích Nhà Công quán và Công viên đường Tôn Đức Thắng, Đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh.

MB ký kết hợp tác với HLL JoongAng, Hakuna Matata Group - đơn vị sở hữu bản quyền giải thưởng, chính thức trở thành Nhà tài trợ Danh xưng của Lễ trao giải The 41st Golden Disc Awards tại Việt Nam.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ký kết hợp tác với MB

Ngày 11/11, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) tổ chức ký kết và công bố chương trình hợp tác “Việt Nam - Hơn cả một trải nghiệm” (Vietnam – Experience More) trong giai đoạn 2027–2031, hướng tới lựa chọn và đồng hành đưa các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giải trí có sức hút quốc tế tổ chức tại Việt Nam, gắn với quảng bá hình ảnh đất nước, phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Tràng An vào danh sách Di sản địa chất của thế giới

Trong danh sách 100 địa điểm di sản địa chất của Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (IUGS) vừa được công bố, “Karst nhiệt đới Tràng An” (Trang An Tropical Karst), tỉnh Ninh Bình, Việt Nam, được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X quy tụ hơn 16.000 người tham dự

Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X quy tụ hơn 16.000 người tham dự

Sáng 12/11, tại TP Hồ Chí Minh, Ban Tổ chức Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 tổ chức họp báo thông tin về công tác chuẩn bị và kế hoạch tổ chức Đại hội. Đây là sự kiện thể thao thành tích cao có quy mô lớn nhất trong hệ thống thi đấu quốc gia, được tổ chức định kỳ 4 năm một lần.

Vĩnh Long tổ chức Tuần lễ Văn hóa gắn với lễ hội Ok Om Bok năm 2026

Vĩnh Long tổ chức Tuần lễ Văn hóa gắn với lễ hội Ok Om Bok năm 2026

Chuỗi hoạt động nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc; tạo không gian giao lưu, trải nghiệm văn hóa cho nhân dân và du khách; đồng thời quảng bá hình ảnh, con người Vĩnh Long, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa, thể thao, du lịch và kinh tế địa phương.

Đội tuyển Việt Nam và cuộc thử nghiệm của HLV Kim Sang Sik

Đội tuyển Việt Nam và cuộc thử nghiệm của HLV Kim Sang Sik

Chiến thắng trước Đài Bắc Trung Hoa trong trận ra quân tại Giải bóng đá giao hữu quốc tế Casper Cup 2026 trên sân Thiên Trường (Ninh Bình) tối 11/11 mang đến những tín hiệu tích cực cho Đội tuyển Việt Nam. Trong chiến thắng này, thầy trò HLV Kim Sang Sik cho thấy những điểm sáng từ các nhân tố mới. 

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Tìm kiếm những giọng hát mới lan tỏa di sản nhạc Trịnh Công Sơn

Một di sản âm nhạc lớn không thể chỉ được tiếp nối bằng những bản trình diễn giống với quá khứ. Nó cần được sống trong những cảm nhận mới, những tiếng nói mới. Đó cũng là lý do mà chương trình Hát cùng Trịnh ra đời nhằm tìm kiếm giọng ca tiếp nối di sản của Trịnh Công Sơn.

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Mời gửi bài viết cho bộ sách về Chiến dịch 500 ngày đêm

Thực hiện Kế hoạch số 597/KH-BCA-X04 ngày 29/5/2026 của Bộ Công an về truyền thông “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Cục Truyền thông Công an nhân dân tổ chức xây dựng bộ sách về hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

VFF đình chỉ các thành viên CLB Long An liên quan vụ dàn xếp tỉ số

VFF đình chỉ các thành viên CLB Long An liên quan vụ dàn xếp tỉ số

Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) đã quyết định đình chỉ tham gia các hoạt động bóng đá do Liên đoàn quản lý, tổ chức đối với các cá nhân liên quan thuộc CLB Long An sau khi những người này bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam để điều tra về hành vi đánh bạc dưới hình thức dàn xếp tỉ số.

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Dinh Độc Lập hướng đến không gian sáng tạo và kết nối di sản

Sáng 11/11, Di tích quốc gia đặc biệt Dinh Độc Lập - Hội trường Thống Nhất phối hợp với Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề “Ký ức - Di sản - Sáng tạo đương đại”, hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất (24/11/2026).