Hậu duệ đời thứ tám nhà sử học Phan Huy Chú

Nhà bác học Phan Huy Chú và Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê là hai thế hệ trong một dòng họ, cách nhau tám đời, trong hơn 200 năm xuất hiện hai nhà sử học lớn - gạch nối hai thời kì lịch sử đất nước…

Lúc 15h chiều 23-6-2018, tôi bàng hoàng nhận tin bác Phan Huy Lê vừa mất lúc 14h33 phút cùng ngày.

Hơn mười ngày trước, tôi rất may được cùng các chú, con cháu dòng họ Phan Huy ở Hà Nội về thăm nhà thờ cụ Phan Huy Chú ở Sài Sơn (huyện Quốc Oai, Hà Nội). Trong trò chuyện mọi người nhắc và lấy làm tiếc bác Lê không về được vì bác hơi mệt... Hơi mệt thôi. Bệnh của người già... nào ai ngờ… mấy ngày sau bác ra đi.

Nhìn nhũng kỷ vật nơi thờ cụ Phan Huy Chú và các bậc tiền nhân mọi người lại càng thương tiếc bác Lê. Có thể nói hầu như các kỷ vật lưu lại ngôi nhà thờ họ Phan Huy, di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia ở xã Thạch Châu (huyện Lộc Hà, Hà Tĩnh) và các di tích lịch sử cấp Quốc gia ở Sài Sơn (huyện Quốc Oai, Hà Nội) đều có dấu ấn của hậu duệ đời thứ 14 dòng họ Phan Huy - Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê.

Không chỉ là tình cảm và trách nhiệm với tổ tiên, mà trên hết về những đóng góp quan trọng xác thực các tư liệu và bảo vật trải qua mấy trăm năm thăng trầm của dòng họ Phan Huy còn lưu giữ: gồm các văn bản, sắc phong, gia phả là những tư liệu vô giá được dịch, hiệu đính xác minh...; bộ chân dung thờ các cụ tiến sĩ Phan Huy Cẩn, Phan Huy Thực, Phan Huy Ích, và nhà sử học Phan Huy Chú… 

Những tư liệu và bảo vật còn lại ngày nay và nhiều tư liệu lịch sử quan trọng là do trong những chuyến GS Phan Huy Lê sang Pháp làm việc may mắn được cụ Hoàng Xuân Hãn và đồng nghiệp tìm được ởThư viện Pháp rồi trao lại. Rất nhiều tư liệu lich sử liên quan quá trình phát triển dòng họ Phan Huy một dòng họ khoa bảng với những nhân vật tên tuổi gắn liền với lịch sử dân tộc thế kỷ 17-18.

Với đời, NGND, GS Phan Huy Lê là người thầy mẫu mực để lại cho đời một thế hệ học trò tài năng trong lĩnh vực Khoa học xã hộii, Khoa học lịch sử. Với khoa học, Giáo sư Phan Huy Lê là người uyên bác. Ông học nhiều, hiểu rộng, suy xét cẩn trọng, khách quan trước mọi vấn đề lịch sử vốn bị khuất lấp bởi bao biến động thời cuộc.

GS Phan Huy Lê
GS Phan Huy Lê

Tròn 85 năm tuổi đời, hơn 65 năm học tập, nghiên cứu, giảng dạy, Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê để lại cho đời một pho sử đồ sộ hiếm có nhà sử học đương đại nào sánh kịp. Công trình nghiên cứu, trước tác ông để lại xếp cao hơn chiều cao tác giả, trong đó có hai bộ sách được tặng giải thưởng Nhà nước và giải thưởng Hồ Chí Minh.

GS, Viện sĩ Phan Huy Lê là hậu duệ đời thứ 14 dòng họ Phan Huy, là hậu duệ đời thứ 8 nhà sử học, nhà bác học Phan Huy Chú. Cụ tổ Phan Huy Chú sinh thời học rộng hiểu sâu, nhưng hai lần ứng thí chỉ đậu tú tài. Giã từ con đường khoa bảng, cụ tổ Phan Huy Chú về núi Thầy lập am "Mười năm cài cửa không tiếp khách" dồn tâm lực viết bộ "Lịch triệu hiến chương" - bộ bách khoa toàn thư" đầu tiên của Việt Nam.

Giáo sư, Viện sĩ Phan Huy Lê 24 tuổi đã là người đứng đầu khoa Lịch sử trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, tiến thân vững chắc trên con đường nghiên cứu giảng dạy và trước tác.

Con đường của GS, Viện sĩ Phan Huy Lê hậu duệ đời thứ 8 của cụ tổ Phan Huy Chú có sự trùng hợp lạ kỳ: Cụ tổ không qua con đường khoa bảng trở thành nhà bác học hơn hai thế kỷ trước. Hậu duệ đời thứ 8 GS, Viện sĩ Phan Huy Lê không làm bằng Tiến sỹ trở thành Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo nhân dân.

Hai thế hệ, một dòng họ cách nhau tám đời, hơn 200 năm xuất hiện hai nhà sử học lớn - gạch nối hai thời kì lịch sử đất nước.

(Cần Thơ ngày 25/6/2017

Hậu duệ đời thứ 16 Phan Huy Thàng)

Theo Dân trí

Các tin khác

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Lần đầu đến Việt Nam nhưng tôi thấy mình như đã ở đây từ lâu

Sau nhiều lần đến Việt Nam và nhất quyết lên tiếng về chiến tranh tại Việt Nam, nhà văn Sara Lidman từng giúp nhiều người Thuỵ Điển hiểu hơn về những gì diễn ra ở dải đất hình chữ S này. Hơn 60 năm sau, câu chuyện ấy được đạo diễn Gunilla Bresky đưa trở lại Việt Nam trong Liên hoan phim Tài liệu châu Âu – Việt Nam lần thứ 16, với bộ phim “Sara và những kiếp người”, cùng nhiều câu chuyện đặc biệt quanh tác phẩm và nữ nhà văn này.

MyTV chính thức sở hữu bản quyền FIFA ASEAN Cup 2026

MyTV chính thức sở hữu bản quyền FIFA ASEAN Cup 2026

MyTV chính thức sở hữu bản quyền phát sóng FIFA ASEAN Cup 2026, mang đến cho khán giả cơ hội theo dõi trực tiếp và trọn vẹn các trận đấu của giải, đặc biệt là hành trình của Đội tuyển Việt Nam.

Vinh danh những cặp đôi xuất sắc tại Giải 'Pickleball Văn hóa Việt 2026'

Vinh danh những cặp đôi xuất sắc tại Giải 'Pickleball Văn hóa Việt 2026'

Sau hai ngày tranh tài sôi nổi, Giải Pickleball Báo Văn Hóa năm 2026 – “Pickleball Văn hóa Việt 2026” đã khép lại với các trận đấu hấp dẫn, tinh thần thi đấu hết mình và những khoảnh khắc giao lưu, kết nối đáng nhớ. Lễ trao giải diễn ra trong không khí phấn khởi, ghi nhận những nỗ lực của các vận động viên tại giải đấu.

Khi mạch nguồn truyền thống hòa dòng công nghệ số

Khi mạch nguồn truyền thống hòa dòng công nghệ số

Sau dấu mốc lịch sử được UNESCO vinh danh, Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa Thu 2026 trở thành “phép thử” quan trọng cho một tư duy quản lý văn hóa mới. Không còn gói gọn trong các hoạt động thờ tự độc lập hay tư duy mùa vụ, vùng đất linh thiêng này đang chuyển mình mạnh mẽ, lấy công nghệ số và liên kết vùng làm đòn bẩy để đưa di sản ngàn năm thâm nhập sâu vào đời sống đương đại.

Thắng nhọc Philippines, ĐT Việt Nam đã khởi đầu đúng hướng

Thắng nhọc Philippines, ĐT Việt Nam đã khởi đầu đúng hướng

ĐT Việt Nam đã vượt qua ĐT Philippines với tỷ số 1-0 trong trận đấu diễn ra tối 26/9, qua đó có khởi đầu thuận lợi tại FIFA ASEAN Cup 2026. Dù chưa có màn trình diễn hoàn hảo, chiến thắng trong bối cảnh giải đấu ngắn ngày, mật độ thi đấu dày là kết quả đáng ghi nhận.

Hào khí đêm hội Côn Sơn – Kiếp Bạc mùa thu

Hào khí đêm hội Côn Sơn – Kiếp Bạc mùa thu

Đã thành tục lệ, cứ mỗi độ thu về, người dân xứ Đông lại trang trọng tổ chức lễ hội, với đạo lý “Tháng Tám giỗ Cha”, thành kính tưởng nhớ Quốc công tiết chế Hưng đạo vương Trần Quốc Tuấn, vị anh hùng kiệt xuất của dân tộc.

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” và những câu chuyện phía sau tiếng còi

“Người giữ nhịp bình yên” (Trịnh Trung Hiếu, Nhà xuất bản Công an nhân dân) kể những câu chuyện phía sau sắc phục Cảnh sát giao thông - nơi có những ca trực lặng thầm, những tình huống bất ngờ và những con người ngày ngày góp phần giữ bình yên trên mỗi cung đường.

Lâm Đồng chuẩn bị chu đáo cho Festival Hoa Đà Lạt năm 2026

Lâm Đồng chuẩn bị chu đáo cho Festival Hoa Đà Lạt năm 2026

Với quy mô ngày càng lớn, mang nhiều ý nghĩa về văn hóa, chính trị, xã hội, Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI năm 2026 đang được tỉnh Lâm Đồng tích cực chuẩn bị. Từ những tuyến đường hoa, không gian hoa đến các chương trình nghệ thuật, hội thảo, triển lãm..., tất cả đang từng bước được hình thành, với mong muốn tạo nên một Festival hoa giàu bản sắc.