Hà Tĩnh nỗ lực chống khai thác IUU, quyết tâm gỡ "thẻ vàng"

Hà Tĩnh cùng cả nước nỗ lực gỡ "thẻ vàng" IUU

Hà Tĩnh là tỉnh duyên hải Bắc Trung Bộ, có bờ biển dài khoảng 137km, với trên 20 sông lớn, nhỏ đổ ra 4 cửa biển, cùng hệ thống hồ chứa, đầm phá phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế thủy sản.

Hằng năm, sản lượng khai thác thủy sản của tỉnh đạt gần 40.000 tấn, giá trị hơn 2.000 tỷ đồng, tạo việc làm và sinh kế cho khoảng 13.800 lao động trực tiếp. Hoạt động khai thác thủy sản không chỉ góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh mà còn tạo sinh kế, ổn định đời sống cho cộng đồng ngư dân ven biển, đồng thời đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế biển của Hà Tĩnh.

Quá trình khai thác thuỷ hải sản trong những năm gần đây, tình trạng vi phạm IUU trên vùng biển Hà Tĩnh có xu hướng giảm dần. Việc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU đã có nhiều chuyển biến tích cực, thực chất. Công tác quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản từng bước được nâng cao, bám sát các khuyến nghị của EC.

Tuy nhiên, vì lợi nhuận, một bộ phận ngư dân trong và ngoài tỉnh vẫn đang còn sử dụng chất nổ, xung điện, tàu giã cào đánh bắt sai vùng, dẫn đến nhiều khó khăn trong việc gỡ “thẻ vàng” của EC. Trong quá trình đấu tranh, ngăn chặn khai thác hải sản IUU, nhất là đối với tàu giã cào, lực lượng BĐBP, Kiểm ngư đã nhiều lần bị ngư dân liều lĩnh chống trả, phản ứng tiêu cực.

Số liệu thống kê cho thấy, tính đến ngày 22/8/2026, tỉnh Hà Tĩnh có 3.888 tàu cá đã đăng ký, trong đó 3.564 tàu cá có chiều dài dưới 12m hoạt động chủ yếu tại vùng biển ven bờ; 269 tàu cá có chiều dài từ 12m đến dưới 15m hoạt động tại vùng lộng; 55 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên hoạt động tại vùng khơi. Các tàu cá chủ yếu hoạt động trên vùng biển của tỉnh; một số tàu khai thác tại các ngư trường ngoài tỉnh như Quảng Ninh, Đà Nẵng, Lâm Đồng và một số địa phương khác.

Đến nay, 100% chủ tàu cá trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành việc ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về thủy sản; không vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp; không vi phạm vùng biển nước ngoài và chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra vi phạm. Ngành chức năng cũng đã rà soát, thống kê, lập danh sách và giao các xã, phường quản lý chặt chẽ các tàu cá “3 Không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không có Giấy phép khai thác thủy sản) trên địa bàn; thường xuyên rà soát, lập danh sách tàu cá hết hạn đăng kiểm, hết hạn Giấy phép khai thác thủy sản, không đủ điều kiện hoạt động; cập nhật đầy đủ tình trạng trên hệ thống của Cục Thủy sản và Kiểm ngư và thông báo đến địa phương để phối hợp quản lý.

Hàng tuần, các ngành chức năng rà soát, xác định và theo dõi các tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời xử lý hoặc tham mưu xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định. Cùng với đó, đã thực hiện cập nhật đầy đủ, kịp thời các biến động tàu cá như mua bán, chuyển nhượng trong và ngoài tỉnh; xóa đăng ký và các trường hợp biến động khác. Bố trí cán bộ trực theo dõi 24/7 hoạt động tàu cá qua hệ thống VMS để hỗ trợ khi có sự cố.

Từ ngày 1/1/2024 đến nay, tỉnh Hà Tĩnh có 349 lượt tàu cá mất kết nối trên 6 giờ. Trong đó, năm 2024 có 304 lượt với 41 tàu cá mất kết nối trên biển, năm 2025 có 43 lượt với 25 tàu cá mất kết nối trên biển và năm 2026 có 2 lượt, 2 tàu mất kết nối. Các trường hợp tàu cá mất kết nối đã được xác minh xử lý theo quy định.

Cũng trong khoảng thời gian nói trên, lực lượng Kiểm ngư đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức 12 đợt tuần tra, kiểm tra trên biển và tại các cảng cá, thực hiện kiểm tra 85 lượt tàu cá. Qua kiểm tra đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về thủy sản, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác và chống khai thác IUU.

Kết quả, đã phát hiện và xử lý 22 vụ vi phạm hành chính, với tổng số tiền xử phạt 261,5 triệu đồng. Các vi phạm chủ yếu liên quan đến giấy phép khai thác thủy sản, chứng chỉ thuyền trưởng, máy trưởng, khai thác sai vùng, sử dụng nghề khai thác không đúng quy định và các quy định khác của pháp luật về thủy sản.

Giai đoạn 2024 - 2026, Chánh Thanh tra Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng đã ban hành 10 Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các chủ tàu cá có hành vi vi phạm quy định về khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản; Chi cục Thủy sản ban hành 10 Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 10 chủ tàu cá và Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành 2 Quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với các vụ việc thuộc thẩm quyền.

Kiểm soát sản lượng, truy xuất nguồn gốc và hỗ trợ chuyển đổi sinh kế

Việc triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) được đẩy mạnh, tỷ lệ lượt tàu cá cập cảng, rời cảng thực hiện eCDT tăng từ trên 14% năm 2024, trên 50% năm 2025, trên 98% trong năm 2026.

Trong giai đoạn từ ngày 1/1/2024 đến ngày 30/6/2026, các cảng cá đã kiểm soát 20.187 lượt tàu cá cập cảng, 20.566 lượt tàu cá rời cảng, giám sát 3.415 tấn thủy sản bốc dỡ qua cảng và 100% sản lượng thủy sản bốc dỡ qua các cảng cá được kiểm tra, giám sát theo quy định, phục vụ quản lý và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Trong những năm qua, nhằm hỗ trợ ngư dân thực hiện các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, tỉnh Hà Tĩnh đã có nhiều chính sách chuyển đổi nghề, chuyển đổi sinh kế và phát triển bền vững cho ngư dân. Trong đó, đã hỗ trợ một lần 70% kinh phí mua thiết bị giám sát hành trình (20 triệu đồng/tàu) cho tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên.

Đến nay, 100% tàu cá từ 15m trở lên đang hoạt động đã được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Đồng thời, hỗ trợ kinh phí duy trì thuê bao dịch vụ giám sát hành trình với mức tối đa 5 triệu đồng/tàu/năm và hỗ trợ 50 triệu đồng/năm/tổ đồng quản lý; hỗ trợ đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng cho ngư dân.

Cùng với đó, tỉnh Hà Tĩnh cũng đã quan tâm triển khai các nhiệm vụ về chuyển đổi nghề, chuyển đổi sinh kế và định hướng phát triển thủy sản bền vững thông qua việc ban hành và xây dựng các đề án, kế hoạch dài hạn, tạo nền tảng cho việc giảm áp lực khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Theo đánh giá, tỉnh Hà Tĩnh đã nghiêm túc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp theo chỉ đạo của Trung ương và cơ bản khắc phục các tồn tại, hạn chế theo các khuyến nghị của EC và các đoàn kiểm tra. Việc quản lý đội tàu cá được siết chặt, dữ liệu tàu cá được cập nhật đầy đủ, không phát sinh tàu cá “3 không”; 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), công tác theo dõi, xử lý tàu mất kết nối được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định và đặc biệt không xảy ra tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Các nội dung trọng tâm theo 4 nhóm khuyến nghị của EC (quản lý đội tàu; giám sát, kiểm soát và thực thi pháp luật; truy xuất nguồn gốc; thực hiện trách nhiệm quốc gia) đã được tỉnh Hà Tĩnh triển khai nghiêm túc, có chuyển biến rõ rệt và đạt kết quả thực chất, tạo cơ sở quan trọng để cùng cả nước tiến tới mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC trong thời gian tới. Việc thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh đã có chuyển biến tích cực, thực chất, góp phần kiểm soát hiệu quả hoạt động khai thác thủy sản, đáp ứng các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), hướng tới mục tiêu gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” và phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, có trách nhiệm.