Cách đây 65 năm, ngày 18/10 là một mốc son lịch sử của lực lượng An ninh Vũ trang bảo vệ Xứ ủy Nam Bộ, bảo vệ căn cứ. Đơn vị vũ trang đầu tiên mang phiên hiệu C80 (Sau này là Đoàn 180 ANVT Miền Nam) được thành lập tại ấp Xóm Mới, xã Thạnh Bình, huyện Tân Biên, Tây Ninh với quân số khoảng 120 người do đồng chí Lê Thanh (Bí danh Tám Lê Thanh) và Lâm Quốc Đăng chỉ huy. Đây là đơn vị tiền thân của Phòng Cảnh vệ Miền Nam, thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh vệ, Bộ Công an ngày nay.
Qua nhiều giai đoạn, từ C80 đã phát triển thành các đại đội, tiểu đoàn, đoàn, trung đoàn. Tuy nhiều lần thay đổi phiên hiệu, tên gọi nhưng vẫn thực nhiệm vụ bảo vệ Đảng, bảo vệ Lãnh tụ. Đến tháng 12/1999, Bộ Công an quyết định giải thể Trung đoàn 180 để thành lập Phòng Bảo vệ 180, thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh vệ. Từ tháng 8/2018 đến nay, Phòng Bảo vệ 180 được đổi tên thành Phòng Cảnh vệ Miền Nam.
Được thành lập từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, CBCS Đoàn 180 An ninh Vũ trang Miền Nam đã chiến đấu anh dũng, không sợ hy sinh gian khổ, luôn sáng tạo, khôn khéo, hoàn thành trọng trách được giao. Cả ngày lẫn đêm chiến đấu đánh địch, bảo vệ an toàn tuyệt đối các đồng chí lãnh đạo Trung ương Cục, bảo vệ căn cứ cách mạng. Đơn vị còn chủ động triển khai hàng trăm phương án chiến đấu, bảo vệ như: chống máy bay ném bom xuống căn cứ; chống biệt kích, gián điệp xâm nhập vào nội bộ và khu căn cứ phù hợp với từng địa hình, địa vật, để chuyển hóa mục tiêu, địa bàn, vô hiệu hóa pháo đài bay B52, bom Napal, chất độc hóa học rải thảm.
Điển hình, hai trận càn lịch sử đầy đủ phương tiện chiến tranh hiện đại nhất của Mỹ - ngụy với hàng chục nghìn quân, hàng trăm xe tăng, xe bọc thép, máy bay, trọng pháo yểm trợ đó là: Trận càn Gian-xơn-xi-ty (năm 1967) và trận càn Mỹ - ngụy vượt qua biên giới Campuchia (năm 1970) với âm mưu đánh úp hòng hủy diệt toàn bộ căn cứ Trung ương Cục Miền Nam.
Kết thúc chiến tranh, Đoàn 180 đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh bảo vệ an toàn tuyệt đối các đồng chí lãnh đạo và các cơ quan Văn phòng Trung ương Cục; chủ động tham gia chiến đấu trên 413 trận lớn nhỏ; tiêu diệt và làm bị thương hơn 4.720 tên địch; bắn rơi 30 máy bay các loại; bắn cháy và phá hủy 76 xe tăng, xe bọc thép và nhiều xe quân sự khác. Thu được 2.321 súng các loại, trên 15 đạn dược và 70 máy vô tuyến điện, thu nhiều tài liệu và đồ dùng quân dụng của địch....; đã bảo vệ an toàn tuyệt đối 33 lần cấp ủy di chuyển căn cứ; 1.277 lần các đồng chí lãnh đạo công tác đường xa; bảo vệ và phục vụ hàng trăm cuộc hội nghị lớn, nhỏ tại khu căn cứ; đưa đón 590 lượt các đồng chí lãnh đạo Trung ương Cục và khách đến làm việc tại cơ quan “R”...
Nhiều tấm gương hy sinh anh dũng, tiêu biểu là Anh hùng, Liệt sĩ Phạm Thành Lượng; Anh hùng Đoàn Phước Truyền; Anh hùng Trần Văn Năm (Bí danh Năm Gấu) 9 lần được phong tặng các danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”, “Dũng sĩ Quyết thắng”, “Dũng sĩ diệt máy bay”, “Dũng sĩ diệt xe cơ giới”; Anh hùng Ngô Thanh Nguyên; Anh hùng Lê Thanh (Tám Lê Thanh) và hơn 500 CBCS ưu tú của Đoàn 180 đã anh dũng hy sinh.
Sau ngày 30/4/1975, Đoàn 180 về tiếp quản TP Hồ Chí Minh và được đổi tên thành Trung đoàn 180 CAND Vũ trang. Trước yêu cầu cấp bách, đơn vị đã chủ động phối hợp với các lực lượng khác tham gia truy quét tàn quân địch, tệ nạn xã hội, làm trong sạch địa bàn. Đồng thời, tập trung làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, đoàn kết bảo vệ nội bộ, xây dựng lực lượng đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; sẵn sàng chi viện chiến trường biên giới Tây Nam và lên đường sang Campuchia làm nhiệm vụ quốc tế.
Trong hơn 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước (1986-2021), Phòng Cảnh vệ Miền Nam đã phối hợp chặt chẽ với các đơn vị khác bảo vệ an toàn tuyệt đối hơn 14.921 cuộc hoạt động của các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước. Trong đó, nhiều hoạt động của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt tại các địa bàn trọng điểm phức tạp về ANTT như, các tỉnh Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Đông Nam Bộ và TP Hồ Chí Minh. Bảo vệ an toàn tuyệt đối hơn 3.576 cuộc hoạt động của các đoàn khách quốc tế. Trong đó, nhiều đoàn nguyên thủ quốc gia hoạt động với số lượng người đông, tính chất bảo vệ có ý nghĩa chính trị to lớn, như: Đoàn Tổng thống Pháp, Thủ tướng Nga, Thủ tướng Đức, Tổng tống Mỹ...
Về công tác xây dựng lực lượng, Đảng ủy và Chỉ huy Phòng luôn coi trọng công tác chính trị tư tưởng, đoàn kết bảo vệ nội bộ, đấu tranh chống mọi biểu hiện tiêu cực; làm tốt công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng, phát huy vai trò lãnh đạo và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu đơn vị.
Qua 65 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, Phòng Cảnh vệ Miền Nam đã lập được nhiều thành tích đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp “Bảo vệ Đảng, bảo vệ Lãnh tụ”. Được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho 4 tập thể (Tiểu đoàn 1, Tiểu đoàn 2, Trung đội B5 Trinh sát thuộc Đoàn 180 ANVT Miền Nam, Trung đoàn 180 thuộc Bộ Tư lệnh Cảnh vệ) và 5 cá nhân: Anh hùng Liệt sĩ Phạm Thành Lượng; Anh hùng Đoàn Phước Truyền; Anh hùng Trần Văn Năm; Anh hùng Ngô Thanh Nguyên và Anh hùng Lê Thanh thuộc Đoàn 180 ANVT miền Nam. Đặc biệt, nhân kỷ niệm 50 năm Ngày truyền thống, đơn vị được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh.
Phát huy truyền thống vẻ vang của Đơn vị Anh hùng, Phòng Cảnh vệ Miền Nam hôm nay càng thấy rõ trách nhiệm nặng nề của mình trước Đảng, Nhà nước, nhân dân và ngành Công an giao cho. Trước diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, khu vực và trong nước, các tổ chức phản động lưu vong, các thế lực thù địch tìm mọi âm mưu nhằm thực hiện khủng bố, phá hoại, cản trở sự phát triển của đất nước. Bọn chúng thường xuyên lợi dụng, sử dụng các trang mạng xã hội để xuyên tạc về đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước. Vì vậy, lực lượng Cảnh vệ luôn nêu cao tinh thần cách giác, không ngừng rèn luyện bản lĩnh chiến đấu tinh nhuệ để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình.
Được sự quan tâm sâu sắc của Lãnh đạo Bộ Công an, Bộ Tư lệnh Cảnh vệ, Đảng ủy - Chỉ huy các cấp, CBCS Phòng Cảnh vệ Miền Nam không ngừng ra sức học tập, rèn luyện nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, khoa học kỹ thuật, chủ động sáng tạo trong mọi lĩnh vực công tác; nêu cao tinh thần cảnh giác cách mạng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; sẵn sàng chiến đấu hi sinh vì sự nghiệp bảo vệ Đảng, bảo vệ Lãnh tụ. Tăng cường đoàn kết thống nhất về ý chí và hành động, phối kết hợp chặt chẽ với các lực lượng, cơ quan ban, ngành, đoàn thể thực hiện công tác Cảnh vệ phía Nam đạt hiệu quả cao nhất, xứng đáng với danh hiệu cao quý: “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”.
Đoàn Thanh niên Phòng Cảnh vệ miền Nam: Khen thưởng 47 tập thể, cá nhân 
