Giải mã Thăng Long xưa qua đồ gốm ngự dụng

Ngày 20/12, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Kinh thành đã tổ chức hội thảo khoa học quốc tế “Đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long”, công bố và trao đổi về một số thành tựu nghiên cứu mới liên quan đến các loại hình đồ gốm sứ dùng trong Hoàng cung Thăng Long xưa.

Theo Viện Nghiên cứu Kinh thành, trước thời điểm diễn ra cuộc khai quật khu di tích Hoàng thành Thăng Long tại 18 Hoàng Diệu (Hà Nội), năm 2002-2004, không ai nói đến các loại đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long. Những đồ sứ cao cấp là đồ dùng của nhà vua, gọi là đồ ngự dụng được sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long như thế nào vốn không ai biết. Sử cũ Việt Nam không có dòng nào tả về việc lập các lò quan chuyên chế đồ gốm phục vụ cho triều đình và nhà vua giống như Trung Quốc.

Do đó, các thế hệ hôm nay không ai biết về lò quan và đồ ngự dụng. Thuật ngữ đồ gốm ngự dụng đối với các học giả Việt Nam dường như còn là một điều gì đó rất mới mẻ và khá xa lạ. Vì thế, những đồ sứ cao cấp đích thực của Việt Nam trong Hoàng cung Thăng Long từ lâu chưa được nêu tỏ đúng mức với dư luận trong nước và thế giới.

Các nhà nghiên cứu, các nhà sưu tập ở Việt Nam và trên thế giới dường như chưa có ý niệm về đồ gốm sứ Thăng Long hay những đồ sứ đích thực của Việt Nam được dùng trong Hoàng cung Thăng Long qua các triều đại. Khi khai quật khảo cổ tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long, lần đầu tiên giới chuyên môn tìm thấy những đồ gốm ngự dụng đích thực dành riêng cho các bậc đế vương dùng trong Hoàng cung Thăng Long.

gom.jpg -0
Nắp hộp trang trí hình rồng và vân mây thời Lý, thế kỷ 11-12.

Trong những năm qua, Viện Nghiên cứu Kinh thành đã xây dựng chương trình nghiên cứu dài hạn về lịch sử đồ gốm Việt Nam nói chung và đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long nói riêng. Trong khuôn khổ Dự án Chỉnh lý, đánh giá giá trị khu di tích Hoàng Thành Thăng Long, các chuyên gia và cán bộ nghiên cứu của Viện đã tiến hành chỉnh lý và nghiên cứu hàng triệu di vật gốm sứ Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử được khai quật tại khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu.

Từ khi khu di tích Hoàng thành Thăng Long được phát hiện, hàng loạt sản phẩm đồ sứ lò quan Thăng Long và những đồ sứ ngự dụng đích thực trong Hoàng cung Thăng Long đã được tìm thấy. Đây là những tư liệu khoa học xác thực, tin cậy trong việc nghiên cứu giải mã về đồ gốm dùng trong Hoàng cung Thăng Long xưa.

Tại hội thảo, các đại biểu khẳng định, sưu tập đồ gốm đào được tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long bao gồm những sản phẩm được sản xuất tại các lò ở Thăng Long và cả những sản phẩm được mang đến từ các lò ở các tỉnh nằm ở ngoại vi Thăng Long và cả những đồ gốm sứ nước ngoài. Sản phẩm gốm do các lò Thăng Long chế tác phần lớn đều có chất lượng cao và kỹ thuật sản xuất vượt trội so với các loại gốm của các lò bên ngoài Thăng Long.

Trong số đó, có những đồ gốm sứ cao cấp, được sản xuất dành riêng cho nhà vua, vương hậu và hoàng tộc hay dùng để trang hoàng nội thất các cung điện của nhà vua, giới chuyên môn thường gọi là gốm cung đình hay đồ gốm Hoàng cung. Đây là những đồ gốm được sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long, không phân biệt đó là đồ của nhà vua hay vương hậu với những đồ gốm dành cho tầng lớp: cung tần mỹ nữ, quan lại, binh lính và thị vệ trong cung.

Dựa vào kết quả nghiên cứu trong nhiều năm về đồ gốm Thăng Long, PGS.TS. Bùi Minh Trí, chuyên gia gốm cổ Việt Nam cũng đã chứng minh tất cả những sản phẩm gốm cao cấp thời Lê sơ có chữ Quan hay chữ Kính và trang trí hình rồng chân có 5 móng đều là đồ dùng, vật dụng dành riêng cho nhà vua.

Theo PGS.TS Bùi Minh Trí, đồ gốm cao cấp của Việt Nam chuyên chế cho nhà vua sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long gọi là đồ gốm ngự dụng. Đây là những đồ dùng vật dụng trong cung có phẩm cấp cao nhất, phản ánh quyền lực, quyền uy và đời sống cao sang của nhà vua. Những đồ gốm ngự dụng dùng trong Hoàng cung chủ yếu được sản xuất tại lò quan Thăng Long. Đây là những lò gốm do triều đình xây dựng để chuyên chế đồ gốm phục vụ Hoàng cung Thăng Long trong suốt thời gian ngự trị của các vương triều, từ thời Lý, Trần đến thời Lê sơ, với lịch sử dài hơn 500 năm.

Tại hội thảo, các nhà khoa học cũng cho rằng, phát hiện những đồ sứ ngự dụng tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long là nguồn tư liệu vô cùng quý giá, cung cấp bằng chứng quan trọng trong việc nghiên cứu đồ gốm lò quan Thăng Long và đồ gốm dùng trong Hoàng cung Thăng Long.

Các phát hiện này cho chúng ta có những cảm nhận chân xác và sâu sắc hơn về các loại hình đồ sứ ngự dụng dành riêng cho các vua chúa Đại Việt sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long xưa. Trong thời gian tới, cần tiếp tục có thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu về các loại hình đồ gốm, về chất lượng sản phẩm, về phẩm cấp, đẳng cấp, đặc biệt là tính văn hóa, xã hội của nó trong bối cảnh lịch sử của các vương triều, qua đó góp phần làm sáng rõ hơn về đời sống văn hóa, xã hội của Hoàng cung, của Thăng Long xưa.

N.H

Các tin khác

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

“True Concert -Tình Đất” kể chuyện thiên nhiên bằng âm nhạc và cảm xúc

Với chủ đề “Đất”, “True Concert 2026 - Tình Đất” diễn ra tối 14/5/2026 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), để lại nhiều dư âm về một đêm diễn được đầu tư chỉn chu, dàn dựng công phu. Bằng âm nhạc, ê kíp đã kể cho khán giả câu chuyện về sự sống, thiên nhiên và mối gắn bó bền chặt giữa con người với cội nguồn.

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Sôi động Gala “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”

Tối 14/5, tại TP Hải Phòng, Công an TP Hải Phòng tổ chức Gala nghệ thuật – chính luận mang chủ đề “Tổ quốc bình yên – Hải Phòng rực sáng”. Đây là điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 71 năm Ngày Giải phóng Hải Phòng, phát động hưởng ứng cuộc thi sáng tạo video clip “Tổ quốc bình yên” do Bộ Công an triển khai.

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi" 2026 kỳ vọng đạt 700 triệu lượt tiếp cận

Thông qua Hành trình và Chiến dịch truyền thông “Tôi yêu Tổ quốc tôi”, Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam mong muốn tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh thanh niên Việt Nam yêu nước, đoàn kết, bản lĩnh, sáng tạo, tiên phong cống hiến; đồng thời khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc. 

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Bác Hồ ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”

Triển lãm “80 năm Ngày Bác Hồ ra Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến” là hoạt động chính trị, văn hóa nhằm tưởng nhớ và tôn vinh giá trị lịch sử trường tồn của Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh; khẳng định tầm vóc tư tưởng, bản lĩnh và trí tuệ của Đảng và dân tộc Việt Nam trong thời khắc lịch sử đặc biệt của đất nước.

Gần 100 nghệ sĩ đến từ Belarus chinh phục khán giả tại Thủ đô Hà Nội

Gần 100 nghệ sĩ đến từ Belarus chinh phục khán giả tại Thủ đô Hà Nội

Những kiệt tác ballet, opera của thế giới cùng nhiều tác phẩm mang đậm bản sắc văn hoá Đông Âu được gần 100 nghệ sĩ hàng đầu đến từ Nhà hát Opera và Ballet quốc gia Belarus biểu diễn trong chương trình “Bella Belarus: Opera và Ballet - Bella Belarus: Những kiệt tác Opera và Ballet”, tại Nhà hát Hồ Gươm, vào ngày 7 – 8/5.

Hợp luyện Gala “Tổ quốc bình yên"

Hợp luyện Gala “Tổ quốc bình yên"

Chiều tối nay (1/5), khi dòng người đổ về trung tâm TP Đà Nẵng hòa mình vào không khí lễ hội, Công viên bờ Đông cầu Rồng lại “nóng” lên bởi nhịp hợp luyện khẩn trương cho Gala “Tổ quốc bình yên”.

Giám đốc sản xuất phim “Tận hiến” tiết lộ hành trình “chạm vào ký ức” của Tình báo CAND

Giám đốc sản xuất phim “Tận hiến” tiết lộ hành trình “chạm vào ký ức” của Tình báo CAND

Ngày 3/5, “Tận hiến” - phim về Tình báo CAND trên đất Lào giai đoạn 1957 – 1977 do Điện ảnh CAND, Cục Truyền thông CAND sản xuất sẽ phát sóng trên kênh VTV3. “Tận hiến” được gửi gắm nhiều kỳ vọng khi khai thác “vùng đất” còn nhiều bí ẩn với số đông công chúng. Trung tá Vũ Liêm, Phó Giám đốc Điện ảnh CAND, Giám đốc sản xuất “Tận hiến” tiết lộ khá nhiều câu chuyện thú vị về bộ phim này.

Vườn thú Hà Nội đông vui trong kỳ nghỉ lễ

Vườn thú Hà Nội đông vui trong kỳ nghỉ lễ

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, Vườn thú Hà Nội - Công viên Thủ Lệ (Công ty TNHH MTV Vườn thú Hà Nội) nằm trên địa bàn phường Giảng Võ vẫn luôn là địa chỉ thu hút đông đảo du khách, nhiều gia đình và đặc biệt là các em nhỏ. Đối với trẻ em có chiều cao dưới 80cm được miễn phí vé vào tham quan.

Hàng nghìn du khách kéo về nhà thờ đổ ở Ninh Bình để check-in

Hàng nghìn du khách kéo về nhà thờ đổ ở Ninh Bình để check-in

Dù bị xuống cấp, bỏ không nhiều năm nhưng nhà thờ đổ ở xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình (xã Hải Lý, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định cũ) nằm sát bờ biển vẫn toát lên vẻ đẹp hoang sơ, bởi lối kiến trúc độc đáo. Ngay trong sáng 30/4, hàng nghìn du khách đã kéo về check-in, hoà mình vào thiên nhiên biển cả…

Khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”: Lan tỏa bản lĩnh, hun đúc “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới

Khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”: Lan tỏa bản lĩnh, hun đúc “thế trận lòng dân” trong kỷ nguyên mới

Tối nay 29/4, tại Trung tâm Triển lãm APEC (Đà Nẵng), Bộ Công an phối hợp UBND TP Đà Nẵng long trọng tổ chức Lễ khai mạc Gala “Tổ quốc bình yên”. Đây là sự kiện văn hóa, chính trị quy mô quốc gia, mở màn chuỗi hoạt động kỷ niệm 51 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và hướng tới 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 – 12/7/2026).

Cô gái mồ côi Nguyễn Khuê Thu đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026

Cô gái mồ côi Nguyễn Khuê Thu đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026

Vượt qua 19 thí sinh xuất sắc vào Chung kết cuộc thi Mrs Earth Vietnam 2026, vào tối 28/4 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, Nguyễn Khuê Thu đã đăng quang Mrs Earth Vietnam 2026, trở thành gương mặt đại diện Việt Nam tham dự Mrs Earth International 2026.

1.000 cán bộ, chiến sĩ diễu binh tại đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc”, gợi nhớ đại lễ A80

1.000 cán bộ, chiến sĩ diễu binh tại đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc”, gợi nhớ đại lễ A80

Đại nhạc hội “Âm vang Tổ quốc” diễn ra tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình vào tối 28/4 có màn biểu diễn thực cảnh, diễu binh của 1.000 cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân, Quân đội nhân dân khiến khán giả nhớ lại những ngày tưng bừng dịp đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 (A80).

Lâm Đồng khai mạc “Mùa du lịch hè năm 2026”

Lâm Đồng khai mạc “Mùa du lịch hè năm 2026”

Tối 26/4, tại Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), lễ khai mạc “Mùa du lịch hè năm 2026” đã diễn ra trong không khí sôi động, đồng thời chính thức công bố Quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch quốc gia Mũi Né đến năm 2040, tầm nhìn 2050.