Giải mã Thăng Long xưa qua đồ gốm ngự dụng

Ngày 20/12, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Kinh thành đã tổ chức hội thảo khoa học quốc tế “Đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long”, công bố và trao đổi về một số thành tựu nghiên cứu mới liên quan đến các loại hình đồ gốm sứ dùng trong Hoàng cung Thăng Long xưa.

Theo Viện Nghiên cứu Kinh thành, trước thời điểm diễn ra cuộc khai quật khu di tích Hoàng thành Thăng Long tại 18 Hoàng Diệu (Hà Nội), năm 2002-2004, không ai nói đến các loại đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long. Những đồ sứ cao cấp là đồ dùng của nhà vua, gọi là đồ ngự dụng được sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long như thế nào vốn không ai biết. Sử cũ Việt Nam không có dòng nào tả về việc lập các lò quan chuyên chế đồ gốm phục vụ cho triều đình và nhà vua giống như Trung Quốc.

Do đó, các thế hệ hôm nay không ai biết về lò quan và đồ ngự dụng. Thuật ngữ đồ gốm ngự dụng đối với các học giả Việt Nam dường như còn là một điều gì đó rất mới mẻ và khá xa lạ. Vì thế, những đồ sứ cao cấp đích thực của Việt Nam trong Hoàng cung Thăng Long từ lâu chưa được nêu tỏ đúng mức với dư luận trong nước và thế giới.

Các nhà nghiên cứu, các nhà sưu tập ở Việt Nam và trên thế giới dường như chưa có ý niệm về đồ gốm sứ Thăng Long hay những đồ sứ đích thực của Việt Nam được dùng trong Hoàng cung Thăng Long qua các triều đại. Khi khai quật khảo cổ tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long, lần đầu tiên giới chuyên môn tìm thấy những đồ gốm ngự dụng đích thực dành riêng cho các bậc đế vương dùng trong Hoàng cung Thăng Long.

gom.jpg -0
Nắp hộp trang trí hình rồng và vân mây thời Lý, thế kỷ 11-12.

Trong những năm qua, Viện Nghiên cứu Kinh thành đã xây dựng chương trình nghiên cứu dài hạn về lịch sử đồ gốm Việt Nam nói chung và đồ gốm ngự dụng trong Hoàng cung Thăng Long nói riêng. Trong khuôn khổ Dự án Chỉnh lý, đánh giá giá trị khu di tích Hoàng Thành Thăng Long, các chuyên gia và cán bộ nghiên cứu của Viện đã tiến hành chỉnh lý và nghiên cứu hàng triệu di vật gốm sứ Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử được khai quật tại khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu.

Từ khi khu di tích Hoàng thành Thăng Long được phát hiện, hàng loạt sản phẩm đồ sứ lò quan Thăng Long và những đồ sứ ngự dụng đích thực trong Hoàng cung Thăng Long đã được tìm thấy. Đây là những tư liệu khoa học xác thực, tin cậy trong việc nghiên cứu giải mã về đồ gốm dùng trong Hoàng cung Thăng Long xưa.

Tại hội thảo, các đại biểu khẳng định, sưu tập đồ gốm đào được tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long bao gồm những sản phẩm được sản xuất tại các lò ở Thăng Long và cả những sản phẩm được mang đến từ các lò ở các tỉnh nằm ở ngoại vi Thăng Long và cả những đồ gốm sứ nước ngoài. Sản phẩm gốm do các lò Thăng Long chế tác phần lớn đều có chất lượng cao và kỹ thuật sản xuất vượt trội so với các loại gốm của các lò bên ngoài Thăng Long.

Trong số đó, có những đồ gốm sứ cao cấp, được sản xuất dành riêng cho nhà vua, vương hậu và hoàng tộc hay dùng để trang hoàng nội thất các cung điện của nhà vua, giới chuyên môn thường gọi là gốm cung đình hay đồ gốm Hoàng cung. Đây là những đồ gốm được sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long, không phân biệt đó là đồ của nhà vua hay vương hậu với những đồ gốm dành cho tầng lớp: cung tần mỹ nữ, quan lại, binh lính và thị vệ trong cung.

Dựa vào kết quả nghiên cứu trong nhiều năm về đồ gốm Thăng Long, PGS.TS. Bùi Minh Trí, chuyên gia gốm cổ Việt Nam cũng đã chứng minh tất cả những sản phẩm gốm cao cấp thời Lê sơ có chữ Quan hay chữ Kính và trang trí hình rồng chân có 5 móng đều là đồ dùng, vật dụng dành riêng cho nhà vua.

Theo PGS.TS Bùi Minh Trí, đồ gốm cao cấp của Việt Nam chuyên chế cho nhà vua sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long gọi là đồ gốm ngự dụng. Đây là những đồ dùng vật dụng trong cung có phẩm cấp cao nhất, phản ánh quyền lực, quyền uy và đời sống cao sang của nhà vua. Những đồ gốm ngự dụng dùng trong Hoàng cung chủ yếu được sản xuất tại lò quan Thăng Long. Đây là những lò gốm do triều đình xây dựng để chuyên chế đồ gốm phục vụ Hoàng cung Thăng Long trong suốt thời gian ngự trị của các vương triều, từ thời Lý, Trần đến thời Lê sơ, với lịch sử dài hơn 500 năm.

Tại hội thảo, các nhà khoa học cũng cho rằng, phát hiện những đồ sứ ngự dụng tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long là nguồn tư liệu vô cùng quý giá, cung cấp bằng chứng quan trọng trong việc nghiên cứu đồ gốm lò quan Thăng Long và đồ gốm dùng trong Hoàng cung Thăng Long.

Các phát hiện này cho chúng ta có những cảm nhận chân xác và sâu sắc hơn về các loại hình đồ sứ ngự dụng dành riêng cho các vua chúa Đại Việt sử dụng trong Hoàng cung Thăng Long xưa. Trong thời gian tới, cần tiếp tục có thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu về các loại hình đồ gốm, về chất lượng sản phẩm, về phẩm cấp, đẳng cấp, đặc biệt là tính văn hóa, xã hội của nó trong bối cảnh lịch sử của các vương triều, qua đó góp phần làm sáng rõ hơn về đời sống văn hóa, xã hội của Hoàng cung, của Thăng Long xưa.

N.H

Các tin khác

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) IV, ngày 29/6, tại rạp chiếu phim Lê Độ - Đà Nẵng, đã diễn ra chương trình mở màn Tiêu điểm điện ảnh Hoa Kỳ với buổi chiếu tác phẩm Somewhere in Time (Ngược dòng thời gian). Minh tinh Hollywood Jane Seymour - nữ chính của phim đã chia sẻ với khán giả nhiều câu chuyện từ hậu trường của tác phẩm này.

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Sau một tuần diễn ra với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, quảng bá du lịch và trải nghiệm di sản tại Việt Nam, cuộc thi Miss Multicultural World 2026 (Hoa hậu Văn hóa thế giới 2026) đã khép lại với lễ đăng quang của người đẹp Myanmar Soe Myintzu Lwin vào tối 28/6 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội.

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Lần đầu tiên, nhạc sĩ Trần Tiến xuất hiện trong một concert đặc biệt, đối thoại - kết nối với 3 thế hệ nghệ sĩ trẻ. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi live concert mà nhạc sĩ Dương Cầm khởi xướng, “Phòng khách ba thế hệ”- âm nhạc của ký ức, yêu thương và sự thấu hiểu.

Khai mạc Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026

Khai mạc Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026

Ngày 28/6, Vườn ươm dự án DANAFF Talents 2026 – điểm hẹn chuyên môn trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV) đã chính thức khai mạc tại Đà Nẵng.

Tiếp nhận và trưng bày nhiều tư liệu về Bác Hồ trên đất Pháp

Tiếp nhận và trưng bày nhiều tư liệu về Bác Hồ trên đất Pháp

Cùng với Trưng bày “Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh: Hành trình vì hòa bình và độc lập dân tộc trên nước Pháp” khai mạc tại Paris, nhiều ảnh tư liệu được các gia đình Việt kiều đã từng đón Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm nước Pháp năm 1946 trao tặng Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch.

Trường đua F1 Mỹ Đình “bùng nổ” với Concert Thanh Xuân

Trường đua F1 Mỹ Đình “bùng nổ” với Concert Thanh Xuân

Tối 27/6, tại Trường đua F1 Mỹ Đình, hơn 20.000 khán giả đã cùng hòa mình vào Concert Thanh Xuân – Đại nhạc hội do Báo Tiền Phong tổ chức, Trung ương Đoàn chỉ đạo, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII.

Điện ảnh châu Á hội tụ tại Đà Nẵng

Điện ảnh châu Á hội tụ tại Đà Nẵng

Quy tụ hơn 100 bộ phim cùng hàng trăm nhà làm phim, nghệ sĩ, chuyên gia điện ảnh trong nước và quốc tế, Liên hoan Phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) không chỉ khẳng định vị thế ngày càng vững chắc của một sự kiện điện ảnh mang tầm khu vực mà còn mở ra không gian kết nối mới giữa điện ảnh Việt Nam với thế giới.

 Sôi động âm thanh lung linh sắc màu văn hóa Chăm

Sôi động âm thanh lung linh sắc màu văn hóa Chăm

Trong cộng đồng 54 dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam, dân tộc Chăm có bề dày lịch sử và đời sống văn hóa phong phú, độc đáo, có nhiều đóng góp quan trọng vào tiến trình hình thành, giao thoa và phát triển của văn hóa Việt Nam

Người đứng sau loạt phim bom tấn Hollywood dự Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng

Người đứng sau loạt phim bom tấn Hollywood dự Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng

Nhà sản xuất phim kỳ cựu Bill Mechanic, người từng giữ vai trò Chủ tịch kiêm CEO của Fox Filmed Entertainment, góp phần tạo nên thành công của nhiều phim bom tấn của Hollywood như Titanic, Independence Day (Ngày độc lập), Cast Away (Một mình trên hoang đảo), Hacksaw Ridge (Người hùng không súng) sẽ tham dự Liên hoan phim Châu Á Đà Nẵng lần thứ IV.

Tuyên dương 126 gia đình văn hoá tiêu biểu của Thủ đô

Tuyên dương 126 gia đình văn hoá tiêu biểu của Thủ đô

Ngày 25/6, tại Hà Nội, TP Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tuyên dương các gia đình văn hóa tiêu biểu Thủ đô năm 2026. Đây là hoạt động nhiều ý nghĩa nhân dịp kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 – 28/6/2026), tôn vinh các gia đình văn hóa tiêu biểu, lan tỏa những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam.

Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV: Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới

Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV: Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới

Với khẩu hiệu "Nhịp cầu từ châu Á ra thế giới" (Bridging Asia to the World), DANAFF IV được kỳ vọng sẽ là mùa liên hoan có quy mô lớn nhất kể từ khi ra đời, đánh dấu bước phát triển mới với hàng loạt chương trình chuyên môn và hoạt động kết nối quốc tế, góp phần đưa điện ảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng, đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp điện ảnh và các ngành công nghiệp văn hóa.