Trong đời sống, tình yêu có thể bắt đầu, phát triển rồi cũng có thể kết thúc. Hai người đến với nhau vì phù hợp nhưng khi không còn phù hợp thì chia tay. Đó là lựa chọn của mỗi cá nhân và là một phần bình thường của đời sống tình cảm. Nhưng không ai có quyền biến sự đổ vỡ của một mối quan hệ thành lý do để tước đoạt mạng sống của người khác.
Càng không thể có chuyện yêu nhau, sau đó thấy không còn phù hợp thì giết người yêu. Không thể vì ghen tuông mà giết người. Không thể vì bị từ chối mà dùng dao, hung khí để trả thù. Càng không thể vin vào câu “vì yêu quá” để giải thích cho hành vi tước đoạt mạng sống người khác. Bản chất của hành vi ấy không phải là tình yêu mà là sự chiếm hữu đến cực đoan.
Theo TS. Phạm Thị Thúy, Giảng viên Học viện Chính trị khu vực 2, chuyên viên tham vấn Nhà văn hóa Phụ nữ TP Hồ Chí Minh, nhiều người nhầm lẫn giữa tình yêu và sự chiếm hữu; khi bị chia tay, họ không chấp nhận mất người mình yêu và từ đó có thể nảy sinh những hành vi cực đoan.
Điều đáng lo ngại là trong không ít trường hợp, người gây án không hành động hoàn toàn bất ngờ. Trước đó có thể đã xuất hiện những dấu hiệu như ghen tuông quá mức, kiểm soát, theo dõi, đe dọa, xúc phạm, hành hung hoặc tìm cách tiếp cận nạn nhân dù đã bị từ chối. Khi những dấu hiệu ấy xuất hiện, nếu người trong cuộc và gia đình chủ quan, cho rằng đó chỉ là “nóng giận nhất thời”, hậu quả có thể trở nên không thể cứu vãn.
Ghen tuông là một trạng thái cảm xúc mà con người có thể trải qua, nhưng cảm xúc không phải giấy phép cho hành vi phạm tội. Một người có thể đau khổ khi tình yêu tan vỡ. Có thể buồn, thất vọng, nhưng người trưởng thành phải biết chấp nhận rằng một mối quan hệ có thể kết thúc và người kia có quyền lựa chọn cuộc sống của họ, pháp luật không bắt buộc yêu là phải lấy.
TS Phạm Thị Thúy cho rằng, những hành vi giết người vì tình yêu thực chất không phải là tình yêu đích thực mà liên quan đến sự lệ thuộc, chiếm hữu và khả năng kiểm soát cảm xúc kém. Việc giáo dục cảm xúc, kỹ năng ứng xử với tổn thương và chia tay còn là khoảng trống cần được quan tâm nhiều hơn trong gia đình và nhà trường.
Nhìn từ góc độ đó, mỗi vụ án mạng do ghen tuông hay do chia tay không chỉ là một vụ án hình sự. Nó còn đặt ra câu hỏi về cách con người được giáo dục để đối diện với thất bại trong tình cảm hay cuộc sống.
Khi sự ghen tuông đi cùng tư tưởng “không có được thì phá hủy”, “không yêu tôi thì không được yêu người khác”, “chia tay thì phải trả giá”, đó là dấu hiệu của một lối ứng xử cực kỳ nguy hiểm.
Các vụ án mạng xảy ra gần đây như vụ ở Đồng Nai, rạng sáng 3/9, đối tượng Nguyễn Đức Anh (SN 2005, ngụ phường Hố Nai) mang theo dao tới nhà bạn gái cũ với ý định giết người nhưng bất thành. Đối tượng trèo qua mái nhà anh N.V.Q ở kế bên rồi mở cửa tầng 2 vào nhà chém anh Q. và vợ cùng 2 con của anh Q., khiến 3 người tử vong, anh Q bị thương được đưa đi cấp cứu, hiện đã qua cơn nguy kịch.
Đáng lên án hơn, trong một số vụ việc, đối tượng không chỉ tìm đến người mình mâu thuẫn mà còn gây nguy hiểm cho những người hoàn toàn không liên quan.
Vụ án xảy ra ngày 13/9 tại xã Phước Hải, TP Hồ Chí Minh, khiến một người chết, hai người bị thương, cơ quan Công an đã bắt giữ đối tượng Nguyễn Trí Hào (SN 2004, ngụ xã Phước Hải). Theo gia đình nạn nhân, Nguyễn Trí Hào từng quen biết con gái của nạn nhân, nhưng sau đó cả hai đã chia tay, cô gái đi lấy chồng. Người thân cho rằng có thể Hào ghen tuông nên mang dao đến chém gia đình cô gái.
Một trong những bài học đau xót từ những vụ án như vậy là không được xem nhẹ lời đe dọa. “Anh sẽ giết em”, “không đến được với nhau thì cùng chết”, “em bỏ tôi thì tôi sẽ tìm đến”, hay những lời đe dọa tương tự đôi khi bị coi là lời nói trong lúc tức giận. Nhưng nếu người nói đã có hành vi theo dõi, mang hung khí, tìm đến nhà, đập phá tài sản hoặc tìm cách đột nhập thì mức độ nguy hiểm đã hoàn toàn khác.
Luật sư Đỗ Ngọc Thanh, Chi hội trưởng Chi hội Luật sư thuộc Hội Bảo vệ quyền trẻ em TP Hồ Chí Minh cho biết, ông cùng luật sư Đậu Thị Quyên đang trợ giúp pháp lý cho gia đình nạn nhân trong vụ án mạng ở Đồng Nai, đồng hành cho đến khi vụ án kết thúc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thương và thân nhân 3 người đã tử vong.
“Công lý không thể đưa người thân trở về. Điều gia đình mong mỏi là người gây ra tội ác phải chịu trách nhiệm tương xứng theo pháp luật. Vụ án nhắc chúng ta đừng xem nhẹ lời đe dọa giết người, nhất là khi người đe dọa mang hung khí hoặc tìm cách đột nhập. Hãy báo công an ngay, khóa cửa, đưa người thân đến nơi an toàn và tránh đối đầu. Có những lúc, cảnh giác sớm chính là cơ hội cuối cùng để giữ lại một mạng người”, Luật sư Đỗ Ngọc Thanh cho biết.
Đây là cảnh báo không chỉ dành cho những người đang trực tiếp có mâu thuẫn tình cảm mà còn dành cho gia đình, hàng xóm và những người xung quanh. Khi nhận thấy một người có biểu hiện mất kiểm soát, liên tục đe dọa hoặc tìm cách tiếp cận nạn nhân bằng hung khí, việc đầu tiên không phải là khuyên họ “bình tĩnh rồi sẽ qua”, càng không phải đứng ra đối đầu, mà cần nhanh chóng tìm kiếm sự hỗ trợ của cơ quan Công an và đưa người có nguy cơ bị hại đến nơi an toàn.
Xã hội không thể chấp nhận việc những hành vi côn đồ được khoác lên chiếc áo “ghen vì yêu”. Khi đó, không còn là “chuyện tình cảm” nữa. Đó là hành vi coi thường pháp luật, coi thường trật tự xã hội và coi thường quyền sống của con người. Một người bị từ chối có thể đau khổ. Một người bị chia tay có thể tổn thương, nhưng không một cảm xúc nào cho phép họ vượt qua ranh giới pháp luật để tước đoạt mạng sống của người khác.
Mỗi người đều có quyền được yêu và cũng có quyền nói lời chia tay. Không ai bị buộc phải tiếp tục một mối quan hệ chỉ vì người kia không chấp nhận kết thúc. Không ai có quyền sở hữu người yêu, vợ hoặc chồng của mình như một thứ tài sản. Một mối quan hệ kết thúc có thể để lại nỗi buồn, nhưng không thể trở thành bản án tử hình cho bất kỳ ai.
