Từ đầu năm 1955 đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, ông trải qua các chức vụ: Bí thư Chi bộ xã Vĩnh Mỹ; Phó Bí thư Huyện ủy Giá Rai; Tỉnh ủy viên, rồi Ủy viên thường vụ Tỉnh ủy Sóc Trăng; Phó Ban Thường trực Ban An ninh Tây Nam Bộ; Phó Tiểu Ban bảo vệ chính trị - Ban An ninh TW Cục miền Nam. Đầu năm 1976, ông là Trưởng ty Công an Minh Hải (nay là Cà Mau, Bạc Liêu). Đúng 1 năm sau, ông làm Trưởng ty Công an Kiên Giang đến giữa năm 1991, được Bộ Công an cho nghỉ hưu. Ngày 6/10/2009, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Nhà ông nhỏ, gọn, phía trước treo mấy giò lan và chỉ cách mặt biển Tây vài trăm bước. Tết này, ông bước sang tuổi 85. Người dân Kiên Giang mấy chục năm nay quen gọi ông là ông Hai phong trào do ông là "cha đẻ" của mô hình tổ nhân dân tự quản (NDTQ) khi còn đương chức; nghỉ hưu rồi lại "đẻ" tiếp mô hình tổ NDTQ không tội phạm và TNXH, và hiện vẫn tiếp tục bám sát các phong trào ở cơ sở. Cuối năm 2009 vừa qua, người dân biển Tây rất phấn khởi khi hay tin ông được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Ông là Đại tá Ngô Quang Hớn - nguyên Phó Ban An ninh khu Tây Nam Bộ - đơn vị vừa được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Tờ mờ sáng một ngày cận Tết Canh Dần, PV Báo CAND theo chân ông Hai phong trào vọt một mạch từ TP biển Rạch Giá về vùng biên giới Mỹ Đức, thị xã Hà Tiên. Bước xuống cánh đồng dưa hấu, hỏi chuyện vụ mùa Tết với nông dân khu vực cửa khẩu Xà Xía xong, ông quay sang tôi, kể lúc mới giải phóng, ở đây phức tạp lắm. Tàn quân của bọn diệt chủng Pôn Pốt tràn sang, cướp bóc, đốt hết nhà dân rồi tàn sát, giết hại 130 dân lành. Lợi dụng tình hình này, các thế lực phản động đã tuyên truyền kích động hận thù, chia rẽ đoàn kết giữa hai dân tộc Việt
Ông Hà Thanh Sử - Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Phước nhớ lại: Từ bên kia biên giới, đối tượng mang vũ khí, nhập biên trái phép để hiếp đáp bà con, lấy tài sản, gây hoang mang trong quần chúng. "Địa phương cũng hết sức đau đầu và tìm mọi cách nhưng không hiệu quả. May mà Hội đồng bảo vệ ANTT và Tổ NDTQ của bác Hai ra đời. Mỹ Đức là một trong những xã được chọn triển khai thí điểm".
Thiếu tá Tiết Văn Định - nguyên Trưởng Công an xã bổ sung, lĩnh hội ý kiến chỉ đạo của ông Hai phong trào, lực lượng Công an xã đi sâu vào quần chúng, nhất là đồng bào Khmer (Mỹ Đức có hơn 65% là dân Khmer) để xây dựng phòng tuyến an ninh nhân dân vững chắc; chủ động hợp đồng tác chiến với Đồn Biên phòng 977, bộ đội cơ động Biên phòng và các lực lượng khác, kể cả Công an các xã phía Campuchia trong tuần tra, đảm bảo ANTT vùng biên giới.
Nhờ vậy, Công an Mỹ Đức đã truy bắt được 7 vụ móc nối người trốn ra nước ngoài, 28 tên; ngăn chặn nhiều đối tượng lợi dụng tự do tôn giáo, tuyên truyền chống phá Cách mạng; vây bắt nhiều đối tượng hình sự phạm tội nguy hiểm trốn trại giam định về Campuchia. Trong lần tham gia giúp bạn truy kích bọn phản động tập kích xã Sây Soc Tây, Công an Mỹ Đức đã cứu được 40 người dân bị thương, khẩn trương chuyển về nước cấp cứu, điều trị. Chiến công tiêu biểu nhất là giúp bạn phá vỡ 4 đại đội phản động Xirayca, âm mưu lật đổ chính quyền sau khi quân tình nguyện Việt
Vậy là từ một xã phức tạp về ANTT, Mỹ Đức đã trở thành đơn vị vững mạnh. Chính quyền và nhân dân càng phấn khởi hơn khi Công an xã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND.
Mà đâu riêng gì Mỹ Đức, thị trấn Kiên Lương, huyện biên giới Kiên Lương và phường Vĩnh Thanh, TP Rạch Giá - hai đơn vị điểm còn lại, được ông Hai phong trào chăm chút, chỉ đạo triển khai hiệu quả mô hình Hội đồng bảo vệ ANTT cũng lần lượt được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Với nhiều người từng có một thời lầm lỡ, nhờ mô hình của ông mà họ có điều kiện trở lại với cộng đồng; rất nhiều người trong số đó coi ông như là cha đẻ thứ hai của mình.
Anh Phạm Văn Khoa (thị trấn Kiên Lương) - người từng ngồi tù hơn chục năm trời vì tội cướp tài sản, xúc động: "Không nhờ ông Hai là tôi tan xương nát thịt lâu rồi". Giờ anh không chỉ từ bỏ chuyện cũ mà còn giúp cho bạn bè, người thân từng có lỗi lầm như mình cùng tiến bộ.
Trên đường trở về từ biên giới Hà Tiên, ông Hai phong trào kể thêm nguồn cội của mô hình Hội đồng bảo vệ ANTT - tổ NDTQ rằng, trong những năm kháng chiến đầy gian nguy, chính ông từng xây dựng mô hình "Hội đồng bảo vệ căn cứ Cách mạng". "Mình sống trong lòng dân, không dựa vào sức mạnh của dân thì không thể làm nên việc".
Ông kể cho tôi nghe về những ngày ông tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, khi hoạt động ở miệt Giồng Nhãn (Bạc Liêu): "Lần đó, nếu không được người dân cho trốn vào hốc bếp và sự ứng xử thông minh của cô con gái chủ nhà thì tôi đã bị lính Pháp bắt, bỏ vào khám rồi". Xuyên suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, rất nhiều lần, qua nhiều trọng trách khác nhau, nếu không nhờ sự chăm sóc, đùm bọc, chở che của nhân dân thì ông khó mà vượt qua được hiểm nguy, làn mưa bom, bão đạn của kẻ thù. Trước năm Đồng Khởi, địch từng treo giải nếu bắn chết ông sẽ được thưởng 45.000 đồng, còn bắt sống sẽ được 80.000 đồng.
Trở lại với câu chuyện thời bình, ông Hai phong trào cho biết: "Vậy là từ nhận thức phải dựa vào dân, tôi viết ngay đề xuất gởi Tỉnh uỷ, UBND tỉnh cho xây dựng mô hình Hội đồng bảo vệ ANTT. Mỗi khóm, ấp có một Hội đồng, bên dưới là tổ NDTQ; mỗi tổ có 15 - 20 hộ dân".
Bấy giờ ông đang là Giám đốc Công an tỉnh, nhưng suốt ngày lặn lội dưới cơ sở để nuôi "con đẻ" thì thời gian đâu để tâm đến chuyện khác, chuyện chung?, tôi hỏi. Ông Hai phong trào cười khà khà: "Anh em thống nhất và ủng hộ tôi tối đa. Cứ 4 giờ chiều mỗi ngày, tôi gác chuyện khác qua một bên, quay sang lo cho... con đẻ. Đến 5 giờ thì anh em đến báo cáo tình hình diễn ra trong ngày. Những lúc tôi đi công tác, nằm lại cơ sở thì anh em báo qua điện thoại".
Ông kể thêm, qua 2 năm thực hiện thí điểm mô hình, đến năm 1988, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Kiên Giang thống nhất cho triển khai thành lập Hội đồng bảo vệ ANTT ở cơ sở trên địa bàn toàn tỉnh. Hay tin, hơn chục tỉnh, thành phố đã đến Kiên Giang học tập kinh nghiệm. Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) cũng cử 2 đoàn công tác xuống rút kinh nghiệm và sau đó không lâu, quyết định cho áp dụng rộng rãi ra cả nước.
"Tháng 5/1991 tôi nghỉ hưu nhưng cán bộ, đảng viên ở phường không tha cho tôi. Bà con sau đó chọc vui: Ông Hai ngon thiệt. Đang là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, nay tiếp tục lên làm Bí thư Khu. Khu đây là khu phố" - ông cười sang sảng. Và sau nhiều đêm miệt mài bên bàn viết, ông "Bí thư Khu" nhận ra rằng, mô hình nếu không "nâng cấp" sẽ dễ rơi vào thoái trào. Hơn nữa, yếu tố ANTT không thể tồn tại một cách đơn độc. Bây giờ đã có Tổ NDTQ rồi thì phải gắn với tiêu chí chất lượng. Thế là cụm từ "Tổ NDTQ bốn không" (không tội phạm, không ma túy, không mại dâm và không có hộ đói) ra đời. Cho tới khi kinh tế - xã hội có nhiều bước phát triển, đời sống nhân dân khấm khá hơn, Kiên Giang không còn hộ đói nên tiêu chí cuối chuyển sang "không còn hộ nghèo". Tổ nào không còn hộ nghèo thì xây dựng Tổ NDTQ ba không, nơi nào còn cờ bạc thì bổ sung thêm tiêu chí "không cờ bạc".
Lãnh đạo tỉnh Kiên Giang cũng nhận ra điều đặc sắc trong mô hình lần này của ông Hai phong trào là tiếp tục tranh thủ phát huy sức mạnh của nhân dân qua phong trào toàn dân tham gia giữ gìn ANTT; phong trào quản lý, giáo dục, cảm hoá những người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư; phong trào gia đình làm kinh tế và phong trào xây dựng gia đình văn hoá, tổ NDTQ văn hoá.
Sau khi triển khai thí điểm ở một số nơi có kết quả rất tốt, từ cuối năm 2008, Tỉnh uỷ Kiên Giang chỉ đạo nhân rộng mô hình này với tên gọi: Tổ NDTQ không có tội phạm và TNXH. Hiện mô hình này đang được cơ sở triển khai thực hiện rất khí thế.
Nhận xét về người chú, người anh cả của lực lượng Công an tỉnh hiện nay, Thiếu tướng Lê Văn Thi - Giám đốc Công an tỉnh Kiên Giang cho biết: "Cả đời, ông là người của công việc, đam mê công việc đến kỳ lạ. Hơn 60 năm tuổi Đảng, 85 năm tuổi đời nhưng bầu nhiệt huyết Cách mạng của ông không bao giờ tắt. Dường như tuổi tác không là cản ngại lớn làm giảm đi tinh thần làm việc và sự mong muốn tiếp tục có những cống hiến cho xã hội của ông. Chúng tôi học được điều quý giá nhất ở ông là đức tính luôn rất tin ở dân, luôn dựa vào dân, luôn sâu sát với cơ sở, tạo được khí thế thi đua sôi nổi trong thực hiện các phong trào Cách mạng nơi đây..."
| Hướng mắt tôi xem chữ Tâm mà Bộ trưởng Bộ Công an Lê Hồng Anh trong một lần thăm ông, tặng, ông Hai phong trào bộc bạch thêm nhân cách sống của mình: Đến với con người lầm lỗi thì mình phải đến bằng tất cả tấm lòng. Cuộc đời con người ta già rồi phải chết theo quy luật nhưng cái tình, cái tâm của mình là vĩnh cửu. Có cái tâm tốt rồi phải rèn luyện thêm cái tài và phải biết dựa vào dân thì mới nên việc. |
