Dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 8A: Nguy cơ chậm tiến độ vì vướng mặt bằng

Dự án đầu tư xây dựng công trình cải tạo, nâng cấp quốc lộ 8A đoạn km37 - km85+300 (từ thị trấn Phố Châu đến Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo) được Bộ GTVT phê duyệt dự án đầu tư tại Quyết định số 3051/QĐ-BGTVT ngày 22/10/2010, phê duyệt điều chỉnh tại Quyết định số 1061/QĐ-BGTVT ngày 29/5/2020, khởi công vào năm 2014 và dự kiến hoàn thành vào năm 2023. Dự án bao gồm 11 gói thầu xây lắp, với tổng mức đầu tư 1.662,931 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước, do Tổng cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án 4 làm bên mời thầu. Đến thời điểm này, đoạn km37+00 - km52+3,4 và cầu Sơn Hải km82+38,98 với 5 gói thầu đi qua thị trấn Phố Châu và các xã Quang Diệm, Sơn Tây đã hoàn thành, đưa vào sử dụng; còn lại đoạn km52+3,4 - km84+863,38 với 6 gói thầu đi qua thị trấn Tây Sơn và xã Sơn Kim 1 đang triển khai thi công.

Hiện nay, theo đánh giá trên lý thuyết thì dự án vẫn đang trong tiến độ cho phép. Tuy nhiên, theo Ban quản lý dự án 4 thì ngoài vấn đề thời thiết, địa hình không thuận lợi, khi mưa lớn kéo dài, đã khiến nhiều đoạn đường đèo bị sạt, trượt liên tục nhiều lần thì dự án đang đối diện với nguy cơ chậm tiến độ khi địa phương chưa bàn giao xong mặt bằng để thi công. Vấn đề này, theo ông Trần Bình Thân, Phó Chủ tịch UBND huyện Hương Sơn, Chủ tịch Hội đồng giải phóng mặt bằng (GPMB) huyện thông tin, dự án đầu tư xây dựng công trình cải tạo, nâng cấp quốc lộ 8A, giai đoạn 2021 - 2022, huyện Hương Sơn được giao giải phóng mặt bằng đoạn từ km54 - km85 với tổng chiều dài 31km. Đến thời điểm này, địa phương đã hoàn thành kiểm đếm, tính toán, chi trả tiền bồi thường cho 741 hộ dân, còn 8 hộ dân thuộc diện tái định cư, địa phương đã xây dựng xong hạ tầng, phê duyệt phương án bồi thường và đang vận động các hộ dân nhận tiền, sớm di dời nhà ở để bàn giao mặt bằng.

Đối với các hộ dân nói trên, từ năm 2022 đến nay, địa phương đã tổ chức rất nhiều cuộc đối thoại, làm việc nhưng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung. Lý do, các hộ dân đưa ra một số yêu cầu không đúng với quy định của pháp luật. Đơn cử, hộ bà Vi Thị Hồng, trú tại xã Sơn Kim 1, Hội đồng đền bù đã xem xét đền bù cho bà đúng quy định, nhưng bà Hồng lại yêu cầu được đền bù thêm diện tích đất thuộc hành lang an toàn giao thông quốc lộ 8A nên không có cơ sở để giải quyết.

Tương tự, đối với các hộ gia đình ông Lê Quốc Hoàn, ông Phạm Ngọc Sinh, bà Đặng Thị Hồng, trú tại thôn Kim Cương 1, xã Sơn Kim cũng chưa chịu bàn giao mặt bằng để thi công vì đang yêu cầu được đền bù phần diện tích đất bị ảnh hưởng nằm trong phạm vi đất hành lang an toàn giao thông. Mặc dù trước đó, về tài sản trên đất, các hộ đã nhận bồi thường, hỗ trợ theo quy định, đã nhận tiền và cam kết tháo dỡ.

Ngoài ra, đoạn Km57+700 - Km57+900 hiện còn vướng 3 hộ dân do bất cập về giá đất do đoạn tuyến qua các hộ dân này có giá đất thấp hơn giá đất các vị trí liền kề trước và sau, chưa phù hợp với thực tế nên UBND huyện Hương Sơn đã có văn bản gửi Sở Tài nguyên và Môi trường xem xét điều chỉnh.

Vướng mắc lớn nhất hiện nay, theo đơn vị thi công là hiện vẫn còn hệ thống cột điện nằm trong phạm vi di dời, giải tỏa nhưng ngành điện vẫn chưa tiến hành di dời, mặc dù chủ đầu tư và địa phương đã có công văn đề nghị điện lực Hà Tĩnh sớm xử lý. Cụ thể, tại hiện trường đang thi công, đến nay vẫn còn 13 vị trí cột điện hạ thế thuộc dự án Rell 2 và 9 vị trí cột điện trung thế thuộc dự án Sơn Kim - Rak Sao phải di dời. Ngày 5/4/2023, UBND tỉnh Hà Tĩnh có Công văn số 1599/UBND-GT yêu cầu Công ty điện lực Hà Tĩnh tăng cường phối hợp, cung cấp kịp thời hồ sơ liên quan cho UBND huyện Hương Sơn để lập phương án di dời đường điện trước ngày 15/4/2023, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được sự hợp tác.

Mới đây nhất, ngày 09/5/2023, UBND huyện Hương Sơn ban hành Công văn số 764 gửi Công ty Điện lực Hà Tĩnh và Điện lực Hương Sơn, nội dung cho biết: về công tác giải phóng mặt bằng dự án đến nay cơ bản hoàn thành, bàn giao đảm bảo tiến độ cho chủ đầu tư. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số cột điện và đường dây điện nằm trong phạm vi thi công của dự án.

“Nội dung nêu trên UBND huyện Hương Sơn đã có văn bản đề nghị Công ty điện lực Hà Tĩnh, Điện lực Hương Sơn quan tâm, xử lý đảm bảo bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công; đã tiến hành họp và kết luận các cột điện nằm trong phạm vi hành lang ATGT, không đủ điều kiện đền bù theo quy định, việc di dời thuộc trách nhiệm của ngành điện. Vì vậy, để hoàn thành tiến độ GPMB theo chỉ đạo của UBND tỉnh tại Văn bản số 1599/UBND-GT ngày 5/4/2023, đề nghị Công ty Điện lực Hà Tĩnh, Điện lực Hương Sơn khẩn trương chỉ đạo triển khai thực hiện di dời hệ thống cột điện, đường dây ra khỏi phạm vi thi công của dự án trước ngày 20/5/2023”, công văn nêu rõ.

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với phóng viên, ông Phạm Việt Thắng, Phó Giám đốc Điện lực Hà Tĩnh cho biết, nguyên nhân của việc chậm di dời đường điện là do trước đây, khi đưa điện lên Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, do địa hình quá phức tạp nên ngành điện và ngành giao thông vận tải đã thống nhất với nhau, ở một số vị trí cột điện trên tuyến này được phép đặt sát theo trục quốc lộ 8A. Do đó, nay việc di dời liên quan đến nguồn kinh phí, buộc Điện lực Hà Tĩnh phải có văn bản gửi Tổng Công ty Điện lực miền Bắc để xin cấp danh mục và kinh phí để thực hiện. Cũng theo ông Thắng, đối với một số vị trí bức thiết, kinh phí không lớn lắm thì phía công ty sẽ cân đối nguồn xử lý trước để bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công.

Ngoài ra, cũng tại dự án này, ngoài những vướng mắc nói trên, hiện nay các đoạn đi qua đất rừng tự nhiên dài khoảng 5km vẫn chưa thể bàn giao mặt bằng do chưa được chấp thuận chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng tự nhiên. Cùng với đó, đoạn Km67+00 - Km75+850 thuộc phạm vi gói thầu XL9 và XL10 cũng chưa bàn giao mặt bằng, do mặt bằng bị ảnh hưởng chủ yếu là rừng tự nhiên, hiện đang làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng. Từ tháng 6/2022, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã trình Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng tự nhiên đối với diện tích này. Đến nay, Bộ NN&PTNT đã chủ trì thẩm định xong và có Văn bản số 1054/BNN-TCLN ngày 27/02/2023 báo cáo Thủ tướng Chỉnh phủ xem xét quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng.