Trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN 59 và các Hội nghị liên quan, ngày 22/7/2026, tại Manila, Philippines, đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao (PMC) ASEAN-Liên minh Châu Âu (EU) dưới sự đồng chủ trì của Bộ trưởng Ngoại giao Brunei Darussalam Abdul Mateen và Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu (EC), Đại diện cấp cao EU về Chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas. Đoàn Việt Nam đã tham dự và phát biểu tại Hội nghị.
Tại Hội nghị, các nước ASEAN và EU đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục củng cố quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-EU trong bối cảnh môi trường khu vực và quốc tế đang diễn biến phức tạp, khó lường; nhất trí hợp tác ASEAN-EU đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy hòa bình, ổn định, chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế. Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Kaja Kallas cho rằng quan hệ ASEAN-EU ngày càng gắn kết và thiết yếu, trở thành các “mỏ neo” ổn định, tự cường trước các thách thức bên ngoài; cam kết ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN.
Phía EU mong muốn tiếp tục hợp tác với ASEAN trong thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, chủ nghĩa đa phương, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế; hợp tác về kinh tế-thương mại, an ninh hàng hải và tội phạm xuyên quốc gia, kết nối và giao lưu nhân dân, biến đổi khí hậu và chuyển đổi năng lượng. Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Kaja Kallas cũng khẳng định mục tiêu nâng cấp quan hệ hai bên lên Đối tác chiến lược toàn diện và tổ chức Cấp cao kỷ niệm ASEAN-EU trong năm 2027.
Kiểm điểm tình hình hợp tác, hai bên ghi nhận việc triển khai Kế hoạch hành động ASEAN - EU 2023-2027 tiếp tục tiến triển, với 69,5% dòng hành động đã và đang được triển khai. EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba và nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất vào ASEAN; trong năm 2025, ước tính kim ngạch thương mại hai chiều đạt 320,19 tỷ USD, trong khi tổng vốn FDI từ EU vào ASEAN đạt 31,76 tỷ USD. Hợp tác hai bên trong các lĩnh vực như chính trị-an ninh, chuyển đổi số, kết nối, bảo đảm chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh và năng lượng tái tạo, ứng phó thiên tai và hành động khí hậu, giáo dục và giao lưu nhân dân cũng đạt nhiều kết quả thực chất.
Hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập Quan hệ đối thoại ASEAN-EU 1977-2027, hai bên nhất trí nỗ lực phát triển hơn nữa hợp tác theo hướng chiến lược, thực chất, trong đó sớm xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn mới, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực nâng cao khả năng chống chịu, chuyển đổi số, an ninh năng lượng, an ninh biển… Khả năng tổ chức Cấp cao kỷ niệm ASEAN-EU vào 2027 và nâng cấp quan hệ cũng sẽ được thảo luận.
Phát biểu tại Hội nghị, đoàn Việt Nam nhấn mạnh với tư cách hai tổ chức khu vực, ASEAN và EU có trách nhiệm và lợi ích chung trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định, tuân thủ luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương, dựa trên nền tảng tin cậy, hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau. Định hướng thời gian tới, Việt Nam đề nghị ASEAN và EU ưu tiên hợp tác nâng cao khả năng chống chịu của khu vực, trong đó phối hợp triển khai các dự án năng lượng, huy động tài chính, chống đánh bắt cá trái phép nhằm phát triển kinh tế biển tự cường, bền vững.
Việt Nam cũng đề nghị hai bên xem xét hướng tới mục tiêu xây dựng thoả thuận thương mại tự do giữa hai khu vực, sớm phê chuẩn và thực thi hiệp định vận tải hàng không, thúc đẩy kinh tế và thương mại số. Trên cương vị nước điều phối Quan hệ kinh tế ASEAN-EU và Chủ tịch CPTPP năm 2026, Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò cầu nối giữa hợp tác ASEAN-EU với CPTPP.
Trong bối cảnh các thể chế đa phương đang gặp nhiều khó khăn, Việt Nam đề nghị hai bên tăng cường phối hợp thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế, đồng thời hợp tác nâng cao năng lực trong các lĩnh vực ngăn ngừa, ứng phó và quản lý khủng hoảng, bảo đảm an ninh biển.
