Đại dịch COVID-19 khiến hoạt động nghệ thuật biểu diễn bị ảnh hưởng nặng nề, nhiều thời điểm gần như “đóng băng”. Để hỗ trợ nghệ sĩ khó khăn, nhiều địa phương, trong đó có Hà Nội đã triển khai hỗ trợ một lần 3.710.000 đồng/người. Người được hỗ trợ là nghệ sĩ giữ chức danh nghề nghiệp hạng IV trong các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động nghệ thuật biểu diễn (không bao gồm các đơn vị nghệ thuật lực lượng vũ trang) phải dừng hoạt động từ 15 ngày trở lên để phòng, chống dịch COVID-19 trong thời gian từ ngày 1/5/2021 đến hết ngày 31/12/2021, theo Nghị quyết số 68/NQ-CP về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch. Dự kiến, có hàng nghìn nghệ sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ theo quy định này. Tuy nhiên, việc một số nghệ sĩ nổi tiếng, không gặp khó khăn nhưng có tên trong danh sách được hỗ trợ đang gây nhiều phản ứng trái chiều.
Về vấn đề này, ông Phạm Ngọc Tuấn, Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam cho biết, khi chưa xảy ra dịch bệnh, nghệ sĩ các bộ môn nghệ thuật truyền thống đã gặp nhiều khó khăn, kể cả về nguồn nhân lực. Trong đó, với nghệ thuật Tuồng, nhiều năm trở lại đây, để tìm được nghệ sĩ tài năng, chuyên tâm gắn bó lâu dài với nghề đã không dễ. Riêng Nhà hát Tuồng Việt Nam, đợt dịch này, đơn vị đề xuất hỗ trợ 50 trường hợp và phần lớn nghệ sĩ thuộc diện được nhận hỗ trợ. Bởi lẽ, hiện nay chưa có đào nghệ sĩ Tuồng ở bậc đại học nên tất cả nghệ sĩ đều hưởng lương trung cấp.
Nghệ sĩ trẻ học 4 năm, ra trường, về công tác tại Nhà hát Tuồng Việt Nam được hưởng mức lương 1,86. Nếu cộng các khoản, họ được nhận hơn 3 triệu đồng/tháng. Người hưởng mức cao nhất là hệ số lương 2,34. Khi chưa có dịch, nghệ sĩ còn có thêm thu nhập từ biểu diễn, luyện tập, dù rằng không nhiều như những bộ môn nghệ thuật khác, nhưng cũng có thu nhập thêm. Nhưng khi không biểu diễn thì không có thêm các khoản này.
“Nghệ sĩ Tuồng có mức thu nhập không cao, không có nhiều tiền tích lũy. Nếu chỉ dựa vào hơn 3 triệu đồng/tháng mà sống ở Hà Nội lúc này, phải chi trả nhiều khoản, từ tiền ở trọ, tiền điện, tiền nước, họ rất khó xoay xở. Tôi biết nhiều anh chị em đã tranh thủ làm thêm nhiều việc, trong đó có bán hàng online để trang trải cuộc sống”, ông Phạm Ngọc Tuấn khẳng định.
NSND Triệu Trung Kiên, Giám đốc Nhà hát Cải lương Việt Nam cũng cho rằng, chủ trương hỗ trợ cho đối tượng nghệ sĩ thuộc Nghị quyết số 68/NQ-CP, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với nghệ sĩ. Nghệ sĩ giữ chức danh nghề nghiệp ở hạng IV trong các đơn vị sự nghiệp công lập là những người có mức lương thấp hơn mức lương tối thiểu vùng, cũng là mức lương thấp nhất trong bảng lương viên chức. Sự hỗ trợ này phần nào giúp cho nghệ sĩ vững tâm hơn với nghề.
Cũng theo NSND Triệu Trung Kiên thì chính sách hỗ trợ nói trên là căn cứ trên mặt bằng chung. Việc nắm bắt cụ thể đối với từng hoàn cảnh thì phải do phía đơn vị nghệ thuật đưa lên. “Tôi tin rằng với những người chưa thật sự khó khăn, họ cũng sẽ không nhận hỗ trợ hoặc sẽ nhường lại cho những trường hợp khó khăn hơn hay tìm cách ủng hộ qua các quỹ phòng, chống dịch”, NSND Triệu Trung Kiên nhấn mạnh.
Theo Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, ông Lê Minh Tuấn thì hỗ trợ cho nghệ sĩ, diễn viên hạng IV là chính sách chung cho hàng nghìn trường hợp, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với nghệ sĩ nói chung và hướng đến những nghệ sĩ trẻ đang hưởng mức lương thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Hơn 2 năm qua, hầu như các nghệ sĩ không được tham gia biểu diễn, nguồn thu nhập chỉ dựa vào đồng lương ít ỏi. Sự hỗ trợ kịp thời lực lượng này là rất cần thiết.
“Việc hỗ trợ căn cứ vào mức lương mà các nghệ sĩ đang nhận tại đơn vị họ đang làm, là mức thấp nhất trong mặt bằng chung. Tuy nhiên, nghệ sĩ có đến mức cần hỗ trợ hay không thì người đứng đầu các đơn vị nghệ thuật phải nắm rõ và đề xuất cho sát với thực tế”, ông Lê Minh Tuấn cho hay.
