Tuy nhiên, do nắm chắc tình hình và bằng bản lĩnh nghiệp vụ cao cường, các lực lượng CAND Việt Nam đã không chỉ bắt gọn các nhóm GĐBK mà còn chủ động sử dụng ngay chính những quân bài này, để đánh trả lại cơ quan tình báo Mỹ, gây cho chúng những thất bại nặng nề. Vụ án GĐBK mang bí số BK63 chính là trận thắng đầu tiên trong "trò chơi đổi lửa" này.
Câu chuyện về một chiếc thuyền lạ
Sáng sớm ngày 9/4/1961, ông Nguyễn Văn Hếch và ông Lê Văn Ngột, 2 ngư dân ở thôn Thừa, xã Tiền An, huyện Yên Hưng (Quảng Ninh), trên đường đi biển đã phát hiện một chiếc thuyền nan lạ bị mắc cạn tại khu vực Cống Đầm, hai ông đã lấy một số đồ dùng trên thuyền đem về nhà và báo tin cho Công an xã.
Trong khi dư luận của người dân địa phương đang bàn tán về chiếc thuyền lạ, thì ngày 10/4/1961, Ban Công an xã Tiền An lại nhận được nguồn tin: Chiều 9/4/1961, bà Trới, người xóm Thừa khi lên đồi lấy củi đã nhìn thấy có người lạ mặt, rải vải bạt ngồi sau một bụi rậm. Khi bà Trới đến gần, người đàn ông giật mình hốt hoảng cúi đầu tránh mặt.
Nhận được tin, Sở Công an Hồng Quảng (tức Công an tỉnh Quảng Ninh hiện nay), đã nhanh chóng cử các trinh sát nghiệp vụ phối hợp với Công an huyện Yên Hưng điều tra xác minh làm rõ. Nhưng, khi các trinh sát tới được hiện trường thì chiếc thuyền lạ đã bị mất, chỉ còn lại các dụng cụ trên thuyền do ông Hếch và ông Ngột mang nộp. Bà Trới cũng cho biết, sau khi có dư luận về người lạ mặt trên đồi thì anh Phạm Trai, người cùng xóm đã đến gặp bà xin lỗi và tự nhận là người đã ngồi trên đồi với ý định để doạ bà Trới.
Tổng hợp các nguồn tin trên và xem xét hiện trường, lực lượng Công an đã đi đến nhận định: Khả năng địch tung người về địa phương là có thật. Người lạ mặt có thể là Phạm Chuyên (anh ruột của Phạm Trai), một đối tượng bất mãn đã trốn vào
Sau một thời gian tích cực điều tra, chiếc thuyền lạ đã được tìm thấy tại Hoàng Tân, một thôn nằm cách khu vực Cống Đầm không xa. Những người có kinh nghiệm đi biển ở địa phương và các cán bộ miền
Từ những cơ sở, nhận định ban đầu, Công an Hồng Quảng đã tập trung lực lượng rà soát nắm chắc tình hình, mọi di biến động của các loại đối tượng trên địa bàn và các khu vực xung quanh; bố trí lực lượng trinh sát, cơ sở bí mật để theo dõi, giám sát và điều tra xác định địa điểm ẩn náu của Phạm Chuyên.
Tối 11/6/1961, lực lượng Công an đã phát hiện và bí mật bắt giữ được Phạm Độ, khi Độ đang trên đường mang điện đài và đồ tiếp tế cho Phạm Chuyên từ nhà tới khu rừng Yên Lập. Phạm Độ thú nhận, anh trai mình là Phạm Chuyên đã từ miền Nam trở về bằng chiếc thuyền nan, vào tối ngày 8/4/1961. Ngay trong đêm hôm đó, Độ và Chuyên đã ra biển dìm thuyền, đem điện đài về nhà. Phạm Chuyên đã ẩn nấp tại nhà 2 ngày, rồi trốn vào rừng Yên Lập.
Ngay trong đêm 11/6 và những ngày sau đó, các trinh sát và lực lượng Công an nhân dân vũ trang của tỉnh được huy động để bao vây truy lùng tại khu rừng Yên Lập. Nhưng Phạm Chuyên lại bí mật trốn về nhà và gửi thư đến cơ quan Công an xin tha cho em là Phạm Độ và xin được ra đầu thú. Ngày 17/6/1961, lực lượng trinh sát đã thực hiện kế hoạch bắt giữ Phạm Chuyên ngay tại gia đình.
Qua giáo dục thuyết phục và động viên của lực lượng Công an, Phạm Chuyên đã khuất phục, khai báo đầy đủ quá trình hoạt động, nhiệm vụ được địch giao, âm mưu thủ đoạn phương thức hoạt động của địch và xin được lập công chuộc tội.
Trò chơi "đổi lửa"
Đây là một "trò chơi" nguy hiểm, mà thực chất là một hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Công an với các đối tượng đấu tranh, trong đó phần thắng chỉ dành cho những người mưu trí, dũng cảm và có bản lĩnh kiên cường. Trong cuộc chiến đấu này, các lượng lượng Công an Việt Nam đã không chỉ đưa cơ quan tình báo Mỹ - ngụy rơi vào "thiên la địa võng", mà còn cho chúng phải nếm những đòn "thất kinh bát đảo", toàn diện, trên các mặt trận.
Vụ án BK63, là vụ án GĐBK đầu tiên mà cơ quan tình báo Mỹ - ngụy tung vào miền Bắc nước ta. Ngay sau khi bắt giữ được Phạm Chuyên, nhận thấy chuyên án vẫn còn đảm bảo tính chất bí mật với trung tâm tình báo địch, cần thiết và có thể sử dụng Chuyên để đấu tranh lâu dài, Sở Công an Hồng Quảng đã báo cáo, được Bộ Công an đồng ý mở chuyên án và trực tiếp chỉ đạo đấu tranh với trung tâm tình báo Mỹ - ngụy, thông qua Phạm Chuyên, bằng thông tin liên lạc.
Chuyên án được đấu tranh kéo dài gần 10 năm từ 1961 đến 1970. Lực lượng Công an nói chung và Công an Quảng Ninh đã có được nhiều tài liệu về âm mưu phương thức và thủ đoạn hoạt động của địch trong cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân đối với miền Bắc và vùng mỏ Quảng Ninh.
Thông qua tin tức liên lạc của trung tâm tình báo Mỹ - nguỵ với Phạm Chuyên, ta đã có kế hoạch và chủ động trong phòng không sơ tán, nghi trang, nguỵ trang, bảo vệ người và tài sản, tránh được nhiều thiệt hại và chủ động đối phó có hiệu quả với cuộc chiến tranh leo thang bắn phá miền Bắc trong thời kỳ 1964 - 1970.
Bằng các biện pháp nghiệp vụ, chúng ta cũng đã giương bẫy và lần lượt bắt gọn nhiều toán GĐBK do trung tâm tình báo Mỹ - ngụy tung ra vùng mỏ nhằm bổ sung lực lượng cho Phạm Chuyên, cùng với nhiều chuyến tiếp tế về phương tiện liên lạc, vũ khí, lương thực thực phẩm, hàng nhu yếu phẩm của trung tâm gửi cho bọn biệt kích tại các điểm mà lực lượng Công an đã định trước, như trong khu vực vịnh Hạ Long và tại các huyện Hoành Bồ, Đông Triều.
Toàn bộ số phương tiện, vũ khí thu được của địch đã được chuyển vào chi viện cho lực lượng an ninh miền Nam, sử dụng trong chiến đấu với địch ở nội thành Sài Gòn và các thành phố miền Nam trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.
Trong chuyên án này, lực lượng Công an cũng đã "gửi" cho trung tâm của địch nhiều tin tức tài liệu giả, trong đó có các giấy thông hành giả, nên khi địch sử dụng các mẫu này cho bọn gián điệp sử dụng trên đường vượt tuyến bằng đường bộ ra miền Bắc đã bị phát hiện, bắt giữ ngay ở khu vực giới tuyến Vĩnh Linh và tỉnh Quảng Bình.
Trung tá Bùi Vị, nguyên Trưởng phòng Bảo vệ chính trị 1, Công an tỉnh Quảng Ninh, một trong số những người trực tiếp tham gia vụ án, hiện đã vào tuổi 80 và đang sống tại thị trấn Quảng Yên, huyện Yên Hưng, khi nói về vụ án BK63, đã nhấn mạnh: Thắng lợi của chuyên án trước hết là ở tinh thần giác ngộ cách mạng của quần chúng nhân dân, sự lãnh đạo tài tình của Bộ Công an và tình đoàn kết chiến đấu, ý thức kỷ luật cao cùng sự mưu trí dũng cảm của CBCS.
Trong câu chuyện kể về kỷ niệm những ngày dầm mưa dãi nắng rình phục, truy bắt đối tượng, lúc ông cùng đồng đội xông vào bắt giữ Phạm Chuyên trong khi Chuyên vẫn đang nắm chặt 2 quả lựu đạn trong tay; những lúc tổ chức địa bàn chủ động đón địch xâm nhập hoặc khi đón nhận hàng chục tấn vũ khí đạn dược của địch thả xuống theo sự điều khiển của ta... chúng tôi nhận thấy trên gương mặt ông luôn ánh lên niềm tự hào.
"Chính lực lượng Công an đã cho tôi sống lại..."
Nhân vật chính của vụ án BK63, người đã được trung tâm tình báo của Mỹ - ngụy đặt cho mật danh ARETS, năm nay đã vào tuổi 91 nhưng vẫn còn minh mẫn và khoẻ mạnh. Tiếp chúng tôi trong ngôi nhà gỗ 5 gian do cha ông để lại tại xóm Thừa, xã Tiền An, ông Phạm Chuyên không ngại ngần khi trở lại những câu chuyện cũ.
Ông kể rành rọt từ chuyến ra Bắc đầu tiên tại Đà Nẵng, dọc đường gặp dông bão, tàu bị gẫy mất 2 supáp phải quay trở về, sau đó là chuyến thứ 2, qua 2 ngày 3 đêm tới được vịnh Hạ Long, ông được thả xuống 1 chiếc thuyền nan được chuẩn bị sẵn và đi vào bờ. Sơ suất đầu tiên và cũng là sơ suất "chết người" của ông, cũng ở trong lần trở về đầu tiên này, khi ông và em trai Phạm Độ dìm chiếc thuyền xuống biển. Ông không ngờ rằng ngày hôm sau khi nước xuống, chính chiếc thuyền đã lật tẩy mọi hành tung của ông. Ông Chuyên cũng kể hết những ngày sống chui lủi, lẩn trốn của mình cho đến khi bị bắt.
Ông nói, những ngày trong trại giam được lực lượng Công an gặp gỡ, động viên giáo dục thuyết phục và ngẫm lại, ông đã nhận ra bản chất của chế độ Việt
Gần 10 năm với hàng chục lần di chuyển chỗ ở, ông vẫn luôn sống hoà mình, bình đẳng với các chiến sỹ Công an. Từ người chỉ huy cao cấp tới người lính bình thường, khi tiếp xúc với họ, ông không hề cảm thấy bị phân biệt đối xử. Trừ những khi "vào trận", những lúc rảnh rỗi ông và mọi người cùng phát nương trồng sắn, cày ruộng, cấy lúa, nuôi lợn, nuôi gà. Với cuộc sống riêng của gia đình, ông được chính quyền địa phương và lực lượng Công an quan tâm thoả đáng. Lúc mẹ và vợ ông qua đời, ông cũng nhận được sự giúp đỡ chu tất. Hiện tại ông sống bằng tiền trợ cấp của Nhà nước đối với người già và sự chăm sóc của con cháu.
Bên cạnh bàn thờ gia tiên của gia đình ông Chuyên, một tấm Huy chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất và một tấm Huy chương Vì sự nghiệp Bảo vệ ANTQ của ông, được treo trang trọng. Ông Chuyên chỉ vào 2 tấm bằng treo bên cạnh bàn thờ, nói với chúng tôi: "Chính lực lượng Công an đã cho tôi sống lại"
