Chặng đường vinh quang của những người "chở đò" về nẻo thiện

Hàng vạn lượt cán bộ, chiến sỹ đã không quản ngại hy sinh, vất vả, đem sức lực, trí tuệ và cả máu xương của mình, góp phần bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, giữ gìn cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho nhân dân.

Những người "chở đò" về nẻo thiện

Ai đó đã nói vui về nghề trại giam, đó là họ cũng "bị giam" như các phạm nhân khác. Bởi các trại giam thường đóng quân ở những nơi hẻo lánh, có nơi được xếp vào diện "rừng thiêng nước độc". Đâu phải ai cũng có điều kiện đưa vợ con đến sum họp trong những ngôi nhà tập thể của trại giam, cũng đâu phải người vợ nào cảm thông để rời bỏ cuộc sống đông vui nơi đô thị để theo chồng "đi xứ". Đối với nhiều cán bộ công tác tại các trại giam, việc về thăm nhà trở thành một niềm vui xa xỉ, vì từ nơi công tác về đến nhà hàng trăm cây số, trong khi công việc của đơn vị quá bận rộn, không cho phép nghỉ lâu. Đến làm việc tại trại giam nào cũng cay mắt khi nghe về cuộc sống gia đình của các cán bộ công tác nơi đây.

Một lần, khi chúng tôi đến Trại giam Tân Lập, lãnh đạo đơn vị cho xem lá thư phàn nàn của một người vợ có chồng là cán bộ quản giáo, chị ấm ức cho rằng chồng mình có người đàn bà khác nên sao nhãng việc gia đình, ít về thăm hai mẹ con và không đưa đủ tiền về cho mẹ con chị chi tiêu. Khổ quá, lãnh đạo đơn vị lại phải xác nhận, thậm chí phải bố trí thời gian gặp gỡ để động viên tư tưởng của chị. Công việc của đơn vị đợt đó quá bận, vừa xảy ra vụ ý đồ trốn trại của một phạm nhân nên mọi hoạt động, kỷ cương của trại giam được xiết chặt lại, cán bộ của đơn vị hầu như phải có mặt trực tại đơn vị 24/24h. Thu nhập của người quản giáo thì chỉ có đồng lương, biết cải thiện gì thêm khi công việc suốt ngày phải gắn với những người phạm tội. Có nhiều gia đình cán bộ trại giam, vì đơn vị cách xa trung tâm nên phải gửi con vào  nhà trẻ cùng lớp học của con em phạm nhân được tổ chức ngay trong trại giam. Thế nhưng, vượt lên trên tất cả những khó khăn ấy, cán bộ, chiến sỹ lực lượng Cảnh sát trại giam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Yêu nghề, lại do đặc thù công việc phải bám trụ ở đất trại, nên đã có nhiều gia đình với các thế hệ đã xây dựng hạnh phúc trên mảnh đất này. Nữ quản giáo Hoàng Thị Lý, cán bộ Trại giam Phú Sơn 4 đã lập nghiệp ở đất trại cách đây hơn chục năm. Gắn bó với nghề này, chị thấy vui và hạnh phúc. Bởi mỗi khi phạm nhân ra trại, những cán bộ như chị lại thấy lòng tràn ngập niềm vui vì đã thành công trong việc cảm hoá, giáo dục họ trở thành người tốt.

Đến giờ, hạnh phúc của quản giáo Hoàng Thị Lý được nhân lên khi cô con gái lớn của chị cũng nối nghiệp mẹ, hiện đang là cán bộ công tác tại Phân trại số 2 cùng đơn vị với chị. Chị Lý bảo, những khó khăn của nghề quản giáo, nhất là đối với quản giáo nữ rất riêng, nhưng tựu trung lại, vì yêu nghề, vì hạnh phúc khi giúp đưa được những cuộc đời lầm lỡ về nẻo thiện thì mọi khó khăn chẳng còn là bước ngáng trở.

Trung tướng Cao Ngọc Oánh, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát Thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp luôn đau đáu về công việc và cuộc sống của những cán bộ của mình. Quản lý trại giam là một mặt trận cam go, phức tạp, quyết liệt và lâu dài, trong đó công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, đồng thời là mục tiêu cuối cùng nhằm giáo dục họ trở thành công dân lương thiện, có ích cho xã hội. Từ khi nhận nhiệm vụ, ông đã đi kiểm tra thực tế hầu khắp các trại giam trên toàn quốc, và cảm nhận của người lãnh đạo này thật xót xa khi thấy đời sống của cán bộ các trại giam cực kỳ khó khăn, con em họ ít có điều kiện được đi học ở các trường nơi đô thị, thu nhập chủ yếu của các gia đình từ đồng lương của cán bộ, họ cũng ít được tiếp xúc với văn minh đô thị do các trại giam hầu hết đều ở vùng sâu, vùng xa.

Công việc vất vả, khó khăn, nhưng niềm vui đối với những cán bộ làm công tác ở các trại giam cũng nhiều khi họ chứng kiến những cuộc đời đã nhuốm chàm đang được lương thiện trở lại. Những người được đặc xá từng  nói rằng, trong thời gian thi hành án, chính những tấm gương sáng về nhân cách của các cán bộ trại giam đã có tác động tích cực làm chuyển biến tư tưởng, thái độ cải tạo của họ.

Chặng đường chinh phục mọi thử thách

Ngược dòng lịch sử, vào ngày 7/11/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 150/SL về "Tổ chức các trại giam", đây là mốc son đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc của lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam (nay là Cảnh sát Thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp). Từ năm 1952, các trại giam lần lượt được thành lập.

Trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, các trại giam phải di chuyển đến vùng hậu phương tự do, lên rừng núi và tổ chức phân tán nhỏ, quản lý chặt chẽ, đề phòng địch ném bom, bắn phá, tập kích tấn công. Bên cạnh việc quản lý chặt chẽ không để phạm nhân lợi dụng trốn, chống phá, các trại giam đã làm tốt công tác cảm hóa, giáo dục hàng ngàn phạm nhân, giúp họ nhận thức rõ chính sách nhân đạo của Đảng, Chính phủ ta, góp phần tích cực vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam đã không ngừng lớn mạnh và có những đóng góp quan trọng vào công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước.

Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, ngày 15/9/2009, Thủ tướng Chính phủ ký Nghị định số 77/2009/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Bộ Công an, trong đó thành lập Tổng cục Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp. Đây là mốc quan trọng, đánh dấu sự phát triển không ngừng của lực lượng Cảnh sát quản lý trại giam.

Là lãnh đạo của một đơn vị mà lực lượng Cảnh sát trại giam làm nòng cốt có bề dày truyền thống 60 năm, có nhiều tập thể, cá nhân Anh hùng, trong đó Cục V26 năm 2009 cũng đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND thời kỳ đổi mới, đó là vinh dự và tự hào của Trung tướng Cao Ngọc Oánh, nhưng cũng đặt trách nhiệm hết sức nặng nề và phức tạp. Theo ông, hiện công tác thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp gặp rất nhiều khó khăn. Hằng ngày, cán bộ, chiến sỹ đối mặt với bao đối tượng phạm tội nguy hiểm, tính chất mức độ chống phá ngày càng tinh vi, liều lĩnh và quyết liệt.

Không quản hy sinh, gian khổ, các thế hệ cán bộ, chiến sỹ lực lượng Cảnh sát Thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp luôn thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, ngày đêm bám trụ nơi rừng núi, vùng sâu, vùng xa, trực tiếp đương đầu với đủ loại tội phạm, đề cao cảnh giác, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Bằng lòng nhân ái, các anh chị đã kiên trì giáo dục, cảm hóa hàng vạn phạm nhân, trại viên, học sinh nhận rõ tội lỗi, tự giác rèn luyện cải tạo trở thành người có ích cho xã hội.

Trung tướng Cao Ngọc Oánh và lãnh đạo trong Tổng cục luôn căn dặn các cán bộ, chiến sỹ của mình phải có ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật trong công việc, thường xuyên rèn luyện bản lĩnh, dám xông pha vào việc khó, việc khổ, thậm chí chấp nhận hi sinh "Vì nước quên thân, vì dân phục vụ". Mỗi cán bộ, chiến sỹ phải tự giáo dục ý thức nghiệp vụ, năng lực chuyên môn, rèn luyện phẩm chất, tự mình nêu gương trong giáo dục và rèn luyện con người. Nâng cao trình độ văn hóa, trình độ nghiệp vụ thông qua đào tạo, vừa học vừa làm để phục vụ lâu dài cho công việc. Trăn trở của ông chính là thời gian tới phải nghiên cứu và xây dựng chính sách cho cán bộ công tác tại Tổng cục, đặc biệt là các trại giam để đảm bảo hơn cuộc sống cho cán bộ, chiến sỹ, giảm bớt khó khăn, yên tâm công tác. 

Ngày ngày, bao chuyến đò về nẻo thiện đã được những cán bộ, chiến sỹ quản lý trại giam "cập bến". Trong hành trình đó, biết bao người lầm lỡ đã được họ giúp làm lại cuộc đời, tự tin trở lại cuộc sống tươi đẹp. Đối với những cán bộ quản giáo - những người lái đò, hạnh phúc của các anh, chị chính là giúp người khác tìm lại được chính mình.