Nước về hồ thủy điện, thủy lợi thấp
Đầu tháng 9, trong khi nhiều nơi trên cả nước đã bước vào giai đoạn cuối mùa mưa, tại nhiều khu vực của tỉnh Lâm Đồng, dấu hiệu của một mùa mưa thiếu nước vẫn hiện hữu rõ rệt. Tại các khu vực Đà Lạt, Đức Trọng, Di Linh, Lâm Hà cũ,... nhiều hồ thủy lợi, thủy điện có mực nước thấp. Có những hồ, lượng nước về và tích trữ chưa đạt 50% so với cùng kỳ.
Những khoảng đất ven hồ vốn thường xuyên chìm dưới nước nay vẫn lộ ra, kéo dài thành những dải màu nâu sẫm quanh lòng hồ. Với người dân sản xuất nông nghiệp, đây không chỉ là dấu hiệu bất thường của thời tiết mà còn là lời cảnh báo về một mùa khô đang đến gần.
Ông Nguyễn Thắng, trú tại xã Ninh Gia, tỉnh Lâm Đồng cho biết, lượng mưa năm nay thấp hơn nhiều so với những năm trước. Mưa ít khiến đất không đủ độ ẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến cây cà phê đang trong giai đoạn phát triển quả, vốn cần nhiều nước.
Đáng lo hơn, theo ông Thắng, dù đã gần cuối mùa mưa nhưng mực nước hồ thủy điện Đại Ninh trên địa bàn xã Ninh Gia vẫn rất thấp. Trong ký ức của người dân địa phương, vào thời điểm này những năm trước, mặt hồ thường đã dâng cao sau nhiều tháng mưa liên tục.
“Không đến mức phải bơm nước tưới, nhưng nếu cứ chờ nước mưa như thông thường thì đất lại khô, quả bị rụng nhiều!..”, ông Thắng chia sẻ.
Năm nay, mùa mưa tại Lâm Đồng đến sớm nhưng không đều, rồi thưa dần đúng vào thời điểm được xem là cao điểm mùa mưa. Có nơi mưa xối xả, trong khi chỉ cách đó không xa, đất vẫn khô. Có thời điểm người dân vừa vui mừng trước những trận mưa đầu mùa, nhưng niềm vui nhanh chóng qua đi khi những đợt mưa tiếp theo không xuất hiện như kỳ vọng.
Thời gian gần đây, những cơn mưa nhỏ xuất hiện rải rác, chỉ đủ làm ướt mặt đất, cuốn đi lớp bụi trên đường rồi nhanh chóng tan biến. Nước chưa kịp ngấm sâu xuống đất, càng chưa đủ để bổ sung đáng kể cho những hồ chứa đang thiếu nước.
Đáng chú ý, trong những tháng cao điểm mùa mưa, từ tháng 6 đến tháng 10, lượng mưa tại nhiều khu vực ở Lâm Đồng lại có xu hướng giảm mạnh.
Với một địa phương có nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nông nghiệp như Lâm Đồng, sự thiếu hụt nguồn nước đang tác động trực tiếp đến sản xuất. Cà phê, hồ tiêu và nhiều loại cây trồng khác đều cần nguồn nước ổn định để duy trì sinh trưởng, đặc biệt trong những giai đoạn quyết định đến năng suất và chất lượng nông sản.
Nỗi lo mùa khô phía trước
Theo cảnh báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027 được dự báo có lượng mưa suy giảm, nắng nóng kéo dài trên diện rộng; nhiệt độ các tháng cuối năm có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-2°C. Đáng chú ý, xác suất xuất hiện El Niño được dự báo ở mức 60-65%.
Trong thời kỳ từ tháng 9 đến tháng 11/2026, trạng thái El Niño được dự báo tiếp tục duy trì ở cường độ mạnh đến rất mạnh với xác suất 100%. Trong đó, khoảng 7% khả năng El Niño đạt cường độ mạnh và 93% đạt cường độ rất mạnh. Đặc biệt, trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026, xác suất El Niño duy trì ở cường độ rất mạnh được dự báo lên tới 95%.
Cùng với đó, từ tháng 9/2026 đến tháng 2/2027, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, cũng như khả năng đổ bộ vào đất liền, được dự báo ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm.
Những dự báo này khiến bài toán nguồn nước tại Lâm Đồng trở nên cấp thiết hơn. Nếu mùa mưa kết thúc khi các hồ chứa vẫn chưa tích đủ nước, áp lực sẽ dồn lên mùa khô năm sau.
Trước nguy cơ trên, UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết đã xây dựng phương án ứng phó với khả năng thiếu hụt nguồn nước trong năm 2026 và những tháng đầu năm 2027 do tác động của El Niño. Tỉnh yêu cầu các đơn vị, địa phương chủ động theo dõi, nắm bắt tình hình thời tiết, kịp thời triển khai các phương án ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước; thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng, chống hạn hán, bảo đảm an ninh nguồn nước phục vụ dân sinh và các ngành kinh tế trọng điểm.
Đặc biệt, tỉnh Lâm Đồng yêu cầu chủ động xây dựng phương án theo kịch bản thiếu nước ở mức nghiêm trọng nhất; kiên quyết không để người dân thiếu nước sinh hoạt, không để phát sinh dịch bệnh do thiếu nước; bảo vệ tối đa diện tích cây trồng có giá trị kinh tế cao và đàn vật nuôi.
Lâm Đồng hiện có 966 công trình thủy lợi, cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp với diện tích tưới khoảng 150.128ha, đồng thời phục vụ sinh hoạt, công nghiệp, du lịch và nhiều ngành kinh tế khác. Toàn tỉnh cũng có 65 hồ chứa thủy điện, vừa bổ sung nguồn nước phục vụ chống hạn trong mùa khô, vừa thực hiện nhiệm vụ điều tiết, cắt giảm lũ cho vùng hạ du. Bên cạnh đó, tỉnh có 627 công trình cấp nước sinh hoạt nông thôn tập trung, cung cấp nước cho khoảng 332.385 hộ dân.
