Tuyến Đường sắt Hà Nội – TP Hồ Chí Minh đi qua địa bàn tỉnh Nghệ An dài 95,5km (từ Km 238+500 - Km 334+00) đi qua 52 phường, xã thuộc 5 huyện, 1 thị xã và 1 thành phố. Có nhiều km đường sắt chạy song song với quốc lộ 1A như đoạn qua địa bàn thị xã Hoàng Mai, huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc và thành phố Vinh, rất phức tạp cho công tác đảm bảo trật tự ATGT đường sắt. Trong 9 tháng đầu năm 2022, trên địa bàn tỉnh Nghệ An đã xảy ra 7 vụ TNGT đường sắt, làm chết 3 người, bị thương 6 người.
So với cùng kỳ năm 2021 tăng 2 vụ tai nạn, tăng 1 người chết và tăng 3 người bị thương. Trong đó, có 1 vụ xảy ra tại đường ngang, 3 vụ xảy ra tại lối đi tự mở qua đường sắt, 3 vụ xảy ra dọc đường sắt. Có 2 vụ mất phụ kiện hàng rào tôn lượn sóng trên địa bàn huyện Diễn Châu và Nghi Lộc. Xảy ra 8 vụ ném đất đá, chất bẩn lên tàu, làm vỡ 9 kính cửa sổ toa xe, đến nay vẫn chưa điều tra được đối tượng.
Gần đây, UBND tỉnh Nghệ An đã có văn bản gửi Bộ GTVT về hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt tuyến Cầu Giát - Nghĩa Đàn. Theo đó, tuyến đường sắt có tổng chiều dài 30km và ngừng hoạt động chạy tàu từ tháng 6/2012 đến nay. Tình trạng vi phạm kết cấu hạ tầng đường sắt, đất dành cho đường sắt, hành lang an toàn đường sắt trên tuyến đường xảy ra nghiêm trọng, trong đó có 217 điểm vi phạm, lấn chiếm hành lang đường sắt (huyện Quỳnh Lưu có 61 điểm và thị xã Thái Hòa 156 điểm).
Trước tình trạng trên, mới đây Bộ GTVT đã có văn bản gửi UBND tỉnh Nghệ An đề nghị tăng cường các biện pháp phòng ngừa các hành vi vi phạm kết cấu hạ tầng đường sắt, đất dành cho đường sắt. Theo Bộ GTVT, việc cấp đất cho doanh nghiệp và người dân phải nằm ngoài phạm vi đất dành cho đường sắt, có xét đến phần đất để xây dựng đường gom dọc theo tuyến đường sắt. Bộ GTVT đề nghị tỉnh chỉ đạo UBND huyện Quỳnh Lưu và thị xã Thái Hòa sớm thực hiện việc xóa bỏ các lối đi tự mở trên địa bàn quản lý thuộc trách nhiệm của chính quyền địa phương theo quy định tại Nghị định số 65/2018/NĐ-CP của Chính phủ. UBND tỉnh chủ trì, tổ chức xác định ranh giới đất dành cho đường sắt, lập hồ sơ quản lý đất dành cho đường sắt theo quy định tại Nghị định số 56/2018/NĐ-CP ngày 16/4/2018 của Chính phủ.
Phối hợp với Cục Đường sắt Việt Nam, Tổng Công ty Đường sắt Viẹt Nam triển khai cắm mốc ranh giới đất dành cho đường sắt và công bố công khai các mốc chỉ giới đất dành cho đường sắt. Giao trách nhiệm người đứng đầu địa phương nơi có đường sắt đi qua trong việc thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến công tác đảm bảo TTATGT đã được phân công tại Quy chế phối hợp giữa Bộ GTVT và UBND các tỉnh, thành phố. Xử lý nghiêm đối với các tổ chức, cá nhân để xảy ra tình trạng phát sinh thêm lối đi tự mở, lấn chiếm hành lang hoặc tái lấn chiếm, sử dụng trái phép đất hành lang ATGT đường sắt…
Giải quyết tình trạng vi phạm hành lang an toàn đường sắt 
85% đường ngang vi phạm tiêu chuẩn an toàn đường sắt 
