Cần sớm tu bổ tháp Sáng tại Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương

Di tích Phật viện Đồng Dương (tọa lạc trên địa phận làng Đồng Dương, xã Bình Định Bắc, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt tại Quyết định số 2499/QĐ-TTg ngày 22/12/2016 của Thủ tướng Chính phủ.

Điều đáng chú ý khi hình ảnh giúp nhận dạng khu vực di tích Phật viện Đồng Dương hiện nay chỉ còn lại một mảng tường thuộc về phế tích kiến trúc được gọi tên là tháp Sáng. Do đó, việc tu bổ, gia cố và phát huy giá trị tháp Sáng là việc làm rất cần thiết.

462546915_1767201507353934_7099982880133757099_n.jpg -0
Khu vực tháp Sáng tại Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương.

Theo Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Nam, căn cứ các tài liệu để lại, Phật viện Đồng Dương là một khu di tích đặc biệt quan trọng trong lịch sử mỹ thuật, văn hóa và tôn giáo Chămpa, là khu di tích có quy mô và giá trị to lớn. Phật viện này có 3 tổ hợp chính trải rộng trên chiều dài 1.300m, theo trục Đông - Tây, được phân bố thành 3 khu tường bao vuông vức, được các nhà nghiên cứu văn hóa đặt tên là khu I, khu II và khu III. Khu I bao gồm Phật đường chính của hoàng gia và những đền - tháp phụ bao quanh; khu II là một tiền đình (mandapa) hình chữ nhật dùng để chuẩn bị nghi lễ như múa thiêng, hát thiêng, bày lễ vật… kết hợp với khu I; khu III là tự viện nơi hành lễ của chư tăng trong Phật viện và của các tín đồ. Trải qua thời gian, biến động thăng trầm của lịch sử, sự tàn phá nặng nề của thiên nhiên, chiến tranh và con người nên khu di tích Phật viện Đồng Dương ngày nay đã trở thành phế tích.

Qua đối chiếu các bức ảnh tư liệu và các bản vẽ ghi được thực hiện vào đầu thế kỷ XX, khi phế tích Đồng Dương mới được phát hiện và khai quật, tháp Sáng nằm tại vị trí gần chính giữa sân trước tòa Chánh điện trong khu I, phía trước Phật đường. Hình ảnh cho thấy, vào thời điểm đó, kiến trúc tháp Sáng đã bị các cây lớn mọc trùm lên, các rễ cây quấn quanh thân và mái tháp, các hình ảnh khác mô tả quá trình các nhân công địa phương đang chặt cây, phát quang, dọn dẹp xung quanh kiến trúc tháp.

Tháp Sáng có kiến trúc hình tháp 4 mặt, mặt bằng lòng tháp hình vuông, kích thước lòng vào khoảng 3,5mx3,5m, thân tháp vươn cao, chiều phần thân tháp tính từ nền khoảng 7m, phần mái gồm 3 tầng giật cấp, thu nhỏ dần về đỉnh. Xét về hình dáng và tỷ lệ chung, kiến trúc tháp Sáng cơ bản giống như một ngôi tháp thờ đặt tại trung tâm sân trước Phật đường trong khu I. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa tháp Sáng và các đền tháp thờ khác chính là tháp Sáng có cửa mở về 4 phía với 4 bậc cấp tương ứng từ 4 phía và trong lòng tháp không đặt bệ thờ. Toàn bộ kiến trúc tháp được đặt trên phần đế rộng, chiều cao khoảng 2m, có bậc cấp lên từ 4 phía tương ứng với 4 cửa của tháp. Các bản vẽ ghi cũng thể hiện rõ ràng đây là một kiến trúc tháp có 4 mặt giống nhau.

Trải qua thời gian, đến nay tháp Sáng chỉ còn lại là một mảng tường đổ nát và đang được chống đỡ bằng hệ thống dàn chống, được dựng lên bằng thép ống với mục đích gia cố, chống đỡ khẩn cấp vào năm 2012. Phía mặt Bắc là bộ khung cửa bằng đá sa thạch cũng được dựng lại tại vị trí gốc…

Trước thực trạng tháp Sáng ngày càng hư hỏng nghiêm trọng, Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Nam phối hợp với các cơ quan chức năng đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi dự án tu bổ, gia cố, phục hồi và phát huy giá trị tháp Sáng thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương. Dự án dự kiến có tổng mức đầu tư 12 tỷ đồng, từ nguồn Ngân sách tỉnh Quảng Nam. Và mới đây, ngày 22/10, UBND tỉnh Quảng Nam đã có công văn gửi Bộ VH-TT&DL đề nghị thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi này. UBND tỉnh Quảng Nam cho rằng, việc đầu tư bảo tồn, tu bổ tháp Sáng nhằm phục hồi, ổn định lâu dài cho cấu trúc kiến trúc; góp phần bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương. Các giải pháp kỹ thuật trùng tu di tích áp dụng trong dự án này được thực hiện trên cơ sở công tác “trùng tu khảo cổ học”, với phương châm bảo tồn tối đa tính nguyên gốc, sự xác thực của di tích và tôn trọng tình trạng hiện còn.

Theo UBND tỉnh Quảng Nam, di tích tháp Sáng đã chứng minh được các giá trị đặc biệt về lịch sử văn hóa, do đó việc đầu tư gia cố, bảo quản các cấu trúc thể xây, phục hồi định hình cơ bản nhằm đưa các thành phần cấu trúc hiện còn của tháp Sáng về trạng thái ổn định, đảm bảo sự bền vững và khả năng tồn tại lâu dài. Bên cạnh đó, loại trừ tối đa các tác nhân phá hoại cấu trúc và vật liệu cấu thành di tích, ngăn chặn nguy cơ sụp đổ của di tích. Việc quản lý và khai thác khu di tích sẽ được kết nối chặt chẽ với hệ thống các điểm di tích Chăm khác tại Quảng Nam như Khương Mỹ, Đồng Dương, Trà Kiệu, Mỹ Sơn... để tạo thành tuyến tham quan có sức hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước. Đồng thời, cũng tạo một tiềm năng phát triển mạnh mẽ cho ngành Du lịch của địa phương, góp phần thúc đẩy sự phát triển về kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Nam và khu vực miền Trung.

Ngọc Thi

Các tin khác

Cúp Number 1 Active 2026 lập kỷ lục mới với 130 đội bóng tham dự

Cúp Number 1 Active 2026 lập kỷ lục mới với 130 đội bóng tham dự

Với 130 đội bóng đăng ký, Giải bóng đá học sinh THPT Hà Nội – Chuyên đề An ninh Thủ đô lần thứ XXV năm 2026 - Cúp Number 1 Active xác lập kỷ lục mới về số đội tham dự. Lễ bốc thăm chia bảng diễn ra ngày 1/10, mở đầu cho mùa giải được kỳ vọng tiếp tục mang đến một sân chơi thể thao sôi động, lành mạnh cho học sinh Thủ đô.

Rực rỡ sắc màu văn hoá năm châu

Rực rỡ sắc màu văn hoá năm châu

Sau 4 ngày diễn ra đầy sôi động, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ II – năm 2026 đã khép lại vào tối 4/10, tại Khu di tích Hoàng thành Thăng Long, để lại nhiều dấu ấn với công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế.

Lễ bế mạc ASIAD 20: Lời tạm biệt từ Nhật Bản

Lễ bế mạc ASIAD 20: Lời tạm biệt từ Nhật Bản

Chiều 4/10 theo giờ Việt Nam, lễ bế mạc Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (ASIAD 20) đã diễn ra tại sân vận động Paloma Mizuho, Nagoya (Nhật Bản), khép lại hơn hai tuần tranh tài của các đoàn thể thao châu Á và mở ra hành trình hướng tới ASIAD 21 tại Doha (Qatar) năm 2030.

Câu chuyện về hành trình giữ bình yên thành phố của lực lượng PCCC và CNCH

Câu chuyện về hành trình giữ bình yên thành phố của lực lượng PCCC và CNCH

“Nhịp sống bình yên”, một câu chuyện được kể bằng ký ức, hình ảnh, âm nhạc, sân khấu và những con người có thật. Kết thúc chương trình, một hình ảnh ấn tượng đối với người xem là việc chuyển giao giữa thế hệ đi trước và những người đi trước như một lời gửi gắm sâu sắc đến thế hệ đi sau về nhiệm vụ tối quan trọng, bảo vệ tài sản và tính mạng người dân thành phố, ngăn ngừa các vụ cháy xảy ra...

Dấu ấn đậm nét của Thể thao Công an nhân dân tại ASIAD 20

Dấu ấn đậm nét của Thể thao Công an nhân dân tại ASIAD 20

Ngày 4/10, Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (ASIAD 20) chính thức khép lại. Đoàn Thể thao Việt Nam cán đích ở vị trí 20 trên bảng tổng sắp huy chương. Trong thành tích chung ấy có những đóng góp đáng ghi nhận của các vận động viên Thể thao Công an nhân dân (CAND), góp phần tạo nên những dấu ấn đáng nhớ tại đại hội.

Tưng bừng ngày văn hoá Việt Nam-Hàn Quốc tại Phú Quốc

Tưng bừng ngày văn hoá Việt Nam-Hàn Quốc tại Phú Quốc

“Ngày văn hóa Việt Nam – Hàn Quốc tại Phú Quốc 2026” do Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh An Giang chủ trì tổ chức trong 2 ngày 3-4/10 tại Quảng trường Trung tâm Văn hóa Đặc khu Phú Quốc để hướng tới kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Hàn Quốc (1992-2027) và Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc.

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Bài 2: Cần màng lọc hiệu quả để chặn phim rác AI

Sự phát triển nhanh chóng của phim ngắn AI đang tạo ra một nguồn cung nội dung khổng lồ với chi phí sản xuất thấp, có sức hút lớn đối với người xem. Nhưng khi tốc độ, số lượng phim sản xuất không tỷ lệ thuận với chất lượng và quá nhiều sản phẩm đơn giản, lặp lại, thiếu giá trị tác động tiêu cực đến nhận thức và hành vi người xem thì một “màng lọc” đủ hiệu quả là bài toán cấp thiết.

Lai Châu: Đánh thức tiềm năng, xây sản phẩm du lịch đặc trưng

Lai Châu: Đánh thức tiềm năng, xây sản phẩm du lịch đặc trưng

Lai Châu có lợi thế lớn về cảnh quan núi rừng, văn hóa đa dạng và du lịch cộng đồng. Để biến tiềm năng thành giá trị, địa phương đang chú trọng xây dựng sản phẩm đặc trưng, tăng trải nghiệm và tạo thêm không gian để du khách chi tiêu, qua đó đưa du lịch trở thành sinh kế bền vững cho người dân.

Đội tuyển Việt Nam xem trận gặp Malaysia như một trận chung kết

Đội tuyển Việt Nam xem trận gặp Malaysia như một trận chung kết

Sau chiến thắng 4-2 trước Pakistan ở lượt cuối bảng B FIFA ASEAN Cup 2026 tối 2/10 tại Jakarta (Indonesia), Đội tuyển Việt Nam hướng tới trận tranh hạng 3 gặp Malaysia với quyết tâm cao, trong đó HLV Kim Sang Sik yêu cầu toàn đội tiếp cận trận đấu như một trận chung kết.

Khai mạc Giải Marathon Quốc tế Hà Nội mùa thứ 5

Khai mạc Giải Marathon Quốc tế Hà Nội mùa thứ 5

Ngày 2/10, dưới sự chỉ đạo của UBND TP Hà Nội, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội cùng Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank) chính thức khai mạc Giải Marathon Quốc tế Hà Nội Techcombank Mùa thứ 5.

Tổ chức Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp

Tổ chức Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp

Nhiều hoạt động đa dạng của nghệ thuật biểu diễn Việt Nam như Rối nước, Kịch nói, Múa đương đại và sân khấu truyền thống Tuồng, Chèo, Cải lương sẽ được giới thiệu tại Paris từ ngày 24 – 31/10, trong Tuần Sân khấu Việt Nam tại Pháp.

Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại Nhà hát Hồ Gươm

Dàn nhạc Giao hưởng London trở lại Nhà hát Hồ Gươm

Dàn nhạc Giao hưởng London (LSO) - một trong những dàn nhạc giao hưởng danh tiếng thế giới sẽ trở lại Nhà hát Hồ Gươm vào 2 đêm 2-3/10, trong chương trình Vietnam Airlines Classic - Hanoi Concert 2026 (VACC 2026). Đồng hành cùng LSO lần này là nhạc trưởng Antonio Pappano và hai nghệ sĩ độc tấu Benjamin Marquise Gilmore, Eivind Ringstad.