Cần sớm tu bổ tháp Sáng tại Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương

Di tích Phật viện Đồng Dương (tọa lạc trên địa phận làng Đồng Dương, xã Bình Định Bắc, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt tại Quyết định số 2499/QĐ-TTg ngày 22/12/2016 của Thủ tướng Chính phủ.

Điều đáng chú ý khi hình ảnh giúp nhận dạng khu vực di tích Phật viện Đồng Dương hiện nay chỉ còn lại một mảng tường thuộc về phế tích kiến trúc được gọi tên là tháp Sáng. Do đó, việc tu bổ, gia cố và phát huy giá trị tháp Sáng là việc làm rất cần thiết.

462546915_1767201507353934_7099982880133757099_n.jpg -0
Khu vực tháp Sáng tại Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương.

Theo Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Nam, căn cứ các tài liệu để lại, Phật viện Đồng Dương là một khu di tích đặc biệt quan trọng trong lịch sử mỹ thuật, văn hóa và tôn giáo Chămpa, là khu di tích có quy mô và giá trị to lớn. Phật viện này có 3 tổ hợp chính trải rộng trên chiều dài 1.300m, theo trục Đông - Tây, được phân bố thành 3 khu tường bao vuông vức, được các nhà nghiên cứu văn hóa đặt tên là khu I, khu II và khu III. Khu I bao gồm Phật đường chính của hoàng gia và những đền - tháp phụ bao quanh; khu II là một tiền đình (mandapa) hình chữ nhật dùng để chuẩn bị nghi lễ như múa thiêng, hát thiêng, bày lễ vật… kết hợp với khu I; khu III là tự viện nơi hành lễ của chư tăng trong Phật viện và của các tín đồ. Trải qua thời gian, biến động thăng trầm của lịch sử, sự tàn phá nặng nề của thiên nhiên, chiến tranh và con người nên khu di tích Phật viện Đồng Dương ngày nay đã trở thành phế tích.

Qua đối chiếu các bức ảnh tư liệu và các bản vẽ ghi được thực hiện vào đầu thế kỷ XX, khi phế tích Đồng Dương mới được phát hiện và khai quật, tháp Sáng nằm tại vị trí gần chính giữa sân trước tòa Chánh điện trong khu I, phía trước Phật đường. Hình ảnh cho thấy, vào thời điểm đó, kiến trúc tháp Sáng đã bị các cây lớn mọc trùm lên, các rễ cây quấn quanh thân và mái tháp, các hình ảnh khác mô tả quá trình các nhân công địa phương đang chặt cây, phát quang, dọn dẹp xung quanh kiến trúc tháp.

Tháp Sáng có kiến trúc hình tháp 4 mặt, mặt bằng lòng tháp hình vuông, kích thước lòng vào khoảng 3,5mx3,5m, thân tháp vươn cao, chiều phần thân tháp tính từ nền khoảng 7m, phần mái gồm 3 tầng giật cấp, thu nhỏ dần về đỉnh. Xét về hình dáng và tỷ lệ chung, kiến trúc tháp Sáng cơ bản giống như một ngôi tháp thờ đặt tại trung tâm sân trước Phật đường trong khu I. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa tháp Sáng và các đền tháp thờ khác chính là tháp Sáng có cửa mở về 4 phía với 4 bậc cấp tương ứng từ 4 phía và trong lòng tháp không đặt bệ thờ. Toàn bộ kiến trúc tháp được đặt trên phần đế rộng, chiều cao khoảng 2m, có bậc cấp lên từ 4 phía tương ứng với 4 cửa của tháp. Các bản vẽ ghi cũng thể hiện rõ ràng đây là một kiến trúc tháp có 4 mặt giống nhau.

Trải qua thời gian, đến nay tháp Sáng chỉ còn lại là một mảng tường đổ nát và đang được chống đỡ bằng hệ thống dàn chống, được dựng lên bằng thép ống với mục đích gia cố, chống đỡ khẩn cấp vào năm 2012. Phía mặt Bắc là bộ khung cửa bằng đá sa thạch cũng được dựng lại tại vị trí gốc…

Trước thực trạng tháp Sáng ngày càng hư hỏng nghiêm trọng, Sở VH-TT&DL tỉnh Quảng Nam phối hợp với các cơ quan chức năng đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi dự án tu bổ, gia cố, phục hồi và phát huy giá trị tháp Sáng thuộc Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương. Dự án dự kiến có tổng mức đầu tư 12 tỷ đồng, từ nguồn Ngân sách tỉnh Quảng Nam. Và mới đây, ngày 22/10, UBND tỉnh Quảng Nam đã có công văn gửi Bộ VH-TT&DL đề nghị thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi này. UBND tỉnh Quảng Nam cho rằng, việc đầu tư bảo tồn, tu bổ tháp Sáng nhằm phục hồi, ổn định lâu dài cho cấu trúc kiến trúc; góp phần bảo tồn và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Phật viện Đồng Dương. Các giải pháp kỹ thuật trùng tu di tích áp dụng trong dự án này được thực hiện trên cơ sở công tác “trùng tu khảo cổ học”, với phương châm bảo tồn tối đa tính nguyên gốc, sự xác thực của di tích và tôn trọng tình trạng hiện còn.

Theo UBND tỉnh Quảng Nam, di tích tháp Sáng đã chứng minh được các giá trị đặc biệt về lịch sử văn hóa, do đó việc đầu tư gia cố, bảo quản các cấu trúc thể xây, phục hồi định hình cơ bản nhằm đưa các thành phần cấu trúc hiện còn của tháp Sáng về trạng thái ổn định, đảm bảo sự bền vững và khả năng tồn tại lâu dài. Bên cạnh đó, loại trừ tối đa các tác nhân phá hoại cấu trúc và vật liệu cấu thành di tích, ngăn chặn nguy cơ sụp đổ của di tích. Việc quản lý và khai thác khu di tích sẽ được kết nối chặt chẽ với hệ thống các điểm di tích Chăm khác tại Quảng Nam như Khương Mỹ, Đồng Dương, Trà Kiệu, Mỹ Sơn... để tạo thành tuyến tham quan có sức hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước. Đồng thời, cũng tạo một tiềm năng phát triển mạnh mẽ cho ngành Du lịch của địa phương, góp phần thúc đẩy sự phát triển về kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Nam và khu vực miền Trung.

Ngọc Thi

Các tin khác

Hải Phòng mở cửa ngõ điện ảnh, kết nối du lịch, đầu tư và các ngành dịch vụ

Hải Phòng mở cửa ngõ điện ảnh, kết nối du lịch, đầu tư và các ngành dịch vụ

Chiều 21/11, UBND TP Hải Phòng và Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam (VFDA) đã tổ chức họp báo Diễn đàn điện ảnh “Hải Phòng – Cửa ngõ điện ảnh”, khai mạc triển lãm “Việt Nam trên màn ảnh”. Sự kiện thu hút đông đảo nhà quản lý, người hoạt động trong lĩnh vực văn hoá nghệ thuật nói chung, điện ảnh nói riêng.

Vĩnh Long – Cần Thơ tổ chức giải đua ghe Ngo mừng lễ hội Ok Om Bok

Vĩnh Long – Cần Thơ tổ chức giải đua ghe Ngo mừng lễ hội Ok Om Bok

Đua ghe Ngo là nét văn hóa độc đáo, gắn liền với đời sống văn hóa, tâm linh của đồng bào Khmer Nam Bộ. Mỗi chiếc ghe Ngo lướt trên mặt sông không chỉ thể hiện sức mạnh đoàn kết, tinh thần thượng võ, sự khéo léo mà còn kết tinh niềm tin tín ngưỡng được vun đắp qua nhiều thế hệ.

Thiền Cà Phê lan tỏa giá trị Việt tại Liên hợp quốc

Thiền Cà Phê lan tỏa giá trị Việt tại Liên hợp quốc

Tiếp nối dấu ấn được UNESCO chọn giới thiệu với thế giới như một trải nghiệm văn hóa đặc sắc của Việt Nam, Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên hợp quốc. Đây là bước tiến lớn, khẳng định triết lý Cà Phê Đạo của Nhà sáng lập - Chủ tịch tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ trên toàn cầu sau khi hiện diện trên quê hương Trà Đạo Nhật Bản.

Những khoảnh khắc ấn tượng trong Ngày Văn hoá Việt Nam tại Hà Nội

Những khoảnh khắc ấn tượng trong Ngày Văn hoá Việt Nam tại Hà Nội

Sáng 21/11, TP Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại không gian văn hóa, lịch sử Hồ Hoàn Kiếm. Buổi lễ diễn ra trong không khí trang trọng, sôi nổi với nhiều hoạt động đặc sắc, để lại những dấu ấn đáng nhớ. Dưới đây là những hình ảnh nổi bật tại sự kiện.

Sôi động lễ hội Văn hóa Hàn Quốc tại Đà Lạt

Sôi động lễ hội Văn hóa Hàn Quốc tại Đà Lạt

Tối 20/11, tại Quảng trường Lâm Viên, phường Xuân Hương – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng tổ chức khai mạc Lễ hội Văn hóa Hàn Quốc tại Đà Lạt – K-Vietnam Wellness Festa & Expo in Dalat 2026. Sự kiện diễn ra trong 5 ngày, từ 20 đến 24/11, với chuỗi hoạt động giao lưu văn hóa, xúc tiến thương mại, quảng bá du lịch và thể thao.

Đội tuyển U17 Việt Nam ghi dấu ấn trong trận thua trước U17 Bỉ

Đội tuyển U17 Việt Nam ghi dấu ấn trong trận thua trước U17 Bỉ

Dù để thua U17 Bỉ 2-3 trong trận ra quân bảng G Vòng chung kết FIFA U17 World Cup 2026 ngày 20/11, Đội tuyển U17 Việt Nam vẫn để lại dấu ấn với hai bàn thắng đẹp mắt và tinh thần thi đấu kiên cường. HLV Cristiano Roland bày tỏ niềm tự hào về màn trình diễn của các học trò trước đối thủ được đánh giá cao hơn.

Hội sách “Huyền thoại Côn Đảo” 2026: Ký ức lịch sử và trách nhiệm thế hệ trẻ

Hội sách “Huyền thoại Côn Đảo” 2026: Ký ức lịch sử và trách nhiệm thế hệ trẻ

Hướng đến Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, từ ngày 19 đến 22/11, tại Đặc khu Côn Đảo, UBND TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo Sở Văn hóa và Thể thao chủ trì tổ chức Hội sách “Huyền thoại Côn Đảo” năm 2026 với chuỗi nhiều hoạt động tri ân, giao lưu nhân chứng và lan tỏa văn hóa đọc...

Chưa đủ căn cứ kết luận vụ việc lái đò vòi tiền du khách tại Tam Cốc - Bích Động

Chưa đủ căn cứ kết luận vụ việc lái đò vòi tiền du khách tại Tam Cốc - Bích Động

Chiều 20/11, Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, dữ liệu camera giám sát tại khu vực bến thuyền và tuyến tham quan tại Tam Cốc – Bích Động chưa ghi nhận hình ảnh thể hiện hành vi người lái đò chạy theo, kéo tay hoặc đề nghị du khách tiền boa như nội dung phản ánh trên mạng xã hội những ngày qua.

Khung thành của đội chủ nhà liên tục bị uy hiếp trong hiệp 2.

Bóng đá Việt Nam còn thiếu gì?

Thất bại 1-3 trước Johor Darul Ta’zim tại Shopee Cup 2026/27 tối 19/11 cho thấy những thách thức mà CLB Bóng đá Công an Hà Nội (CAHN) phải đối mặt khi thi đấu trên nhiều mặt trận, đồng thời đặt ra vấn đề về chiều sâu đội hình và năng lực cạnh tranh của các CLB Việt Nam ở đấu trường quốc tế.

46 quốc gia tham dự Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026

46 quốc gia tham dự Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026

Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế lần thứ 14 với chủ đề “Beyond Flavors – Vượt trên cả Hương vị” sẽ diễn ra vào ngày 21 và 22/11/2026 tại Hà Nội. Liên hoan năm nay góp phần tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, tăng cường giao lưu quốc tế và lan tỏa tinh thần hữu nghị, sẻ chia thông qua ẩm thực.

Tôn vinh những đóng góp xuất sắc, lan toả giá trị văn hoá Công an nhân dân

Tôn vinh những đóng góp xuất sắc, lan toả giá trị văn hoá Công an nhân dân

Hòa chung không khí chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), sáng 20/11, Bộ Công an tổ chức chương trình chính luận giao lưu nghệ thuật “Văn hóa Công an nhân dân – Non sông hòa nhịp”, tri ân, tôn vinh đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức, nhà văn hóa có nhiều đóng góp xuất sắc cho sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa Công an nhân dân (CAND).

Công bố dự án phim truyện “Tuyên ngôn Độc lập”

Công bố dự án phim truyện “Tuyên ngôn Độc lập”

Dự án phim “Tuyên ngôn Độc lập” được triển khai theo tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, chú trọng phát huy giá trị lịch sử, văn hóa và bồi đắp sức mạnh nội sinh của dân tộc. Không chỉ tái hiện một sự kiện trọng đại, bộ phim còn hướng tới tôn vinh giá trị của độc lập, tự do, tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm của mỗi công dân.

TP Hồ Chí Minh tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng “Ngày Văn hóa Việt Nam”

TP Hồ Chí Minh tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng “Ngày Văn hóa Việt Nam”

Hưởng ứng “Ngày Văn hóa Việt Nam” (24/11/2026) tổ chức lần đầu trên toàn quốc, TP Hồ Chí Minh triển khai chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao từ đầu tháng 11 đến hết tháng 12 tại 168 phường, xã, đặc khu. Điểm nhấn là không gian đường đi bộ Nguyễn Huệ (từ 22 - 24/11) và bắn pháo hoa tại 3 điểm cầu tối 24/11.