Theo tìm hiểu của chúng tôi, giá cây giống năm nay tăng lên so với mọi năm do nhiều nguyên nhân, một trong những nguyên nhân chính là sự xuất hiện của những tay “cò”. Lợi dụng tâm lý người dân ở các tỉnh xa như: Gia Lai, Đắk Nông, Lâm Đồng, Bình Phước… tìm về Đắk Lắk mua cây giống, một số người hành nghề xe ôm, bán hàng tạp hóa… tại đây đã kiêm luôn dịch vụ “cò” cây giống, vừa nhận tiền hoa hồng từ các chủ cơ sở vừa kiếm thêm tiền từ người dân qua việc bán cây giống giá cao hơn. Anh Nguyễn Văn Tuấn - một người dân sống tại xã Hòa Thắng cho biết: “Các anh có ý định mua cây giống thì hãy cẩn trọng tìm hiểu kỹ trước khi mua, ngoài việc tìm các cơ sở có uy tín, còn phải cẩn trọng kẻo bị mấy tay “cò” chèo kéo và bán lại với giá cao hơn… Là người dân sống ở đây lâu năm nên tôi chẳng lạ gì mấy chiêu thức làm ăn này nữa…”.
Hằng ngày, các tay “cò” cây giống thường xuất hiện ở những con đường như: Nguyễn Lương Bằng, Nguyễn Văn Cừ… TP Buôn Ma Thuột và trước các cơ sở bán cây giống để chèo kéo khách tới mua, thậm chí họ còn tràn xuống cả lòng đường để giành giật khách. Khi quan sát thấy nông dân nào có ý định mua cây giống là ngay lập tức những tay “cò” này không ngừng vẫy gọi, mời chào rối rít.
Hằng ngày, có cả trăm nông dân từ các tỉnh đổ xô về xã Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk để tìm mua cây giống. Để thu hút được đông đảo khách hàng tới mua cây giống tại cơ sở của mình, các ông chủ ở đây đã sẵn sàng bắt tay với đám “cò” trong việc làm ăn. Đây là mối liên kết hòng kiếm lời từ nông dân mà chủ và “cò” đều có lợi. Các chủ cơ sở cây giống thì bán được giống, và các tay “cò” ngoài việc được hưởng phần trăm hoa hồng từ chủ còn được thêm khoản chênh lệch giá từ việc phát huy “tài năng” lôi kéo được đông khách tới.
Hiện nay, tại xã Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột có tới trên dưới 200 cơ sở bày bán cây giống, đây là một trong những khó khăn về sự cạnh tranh giữa các cơ sở kinh doanh cây giống.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, nếu như giá cây tiêu giống tại cơ sở bán chỉ có 5.000 đồng/cây thì qua những tay “cò” sẽ chào lên tới 6.000 – 7.000 đồng. Tương tự cây cà phê sẽ được chào từ 4.000 lên 5.000 đồngvà cao hơn, cây bơ chào từ 40.000 lên 50.000 ngàn đồng/cây. Đó là chưa kể đến việc cò được hưởng phần trăm hoa hồng từ các chủ cơ sở bán cây giống. Như vậy, hằng ngày ngoài công việc chạy xe ôm, bán hàng tạp hóa ra, các tay “cò” cây giống này cũng kiếm thêm được từ 200.000 – 300.000 đồng/ngày.
Việc xuất hiện những tay “cò” rõ ràng là móc thêm từ túi tiền những người nông dân. Đó là chưa kể đến những cây giống kia có bảo đảm chất lượng hay không? Thiết nghĩ, để ngăn chặn tình trạng này ngoài việc các ngành chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm thì người nông dân cũng cần phải là “người tiêu dùng thông thái”. Ngoài việc cần lựa chọn kỹ những cơ sở bán cây giống có uy tín, chất lượng cũng cần phân biệt rõ giữa đâu là những ông chủ bán cây giống thật sự
