Thu nhập của công nhân, tằn tiện mới đủ ăn
Nỗi buồn chuyện ăn, ở là nét chung trong đời sống của phần đông công nhân tại các KCX và KCN trên địa bàn TP.HCM. Nguyên nhân chủ yếu do thu nhập của công nhân quá thấp không theo kịp giá cả các loại mặt hàng sinh hoạt.
Chị Phương và chị Loan, công nhân Công ty TNHH Việt Hưng chuyên may áo cưới, đầm dạ hội… cho biết kỳ tăng lương từ đầu năm nay công nhân công ty được tăng lên khoảng 200 ngàn lương cơ bản chính (mức lương tối thiểu khu vực có vốn đầu tư nước ngoài vùng 1 từ ngày 1/1/2011 được tăng lên 1.550.000 đồng, tuy nhiên tùy doanh nghiệp có thể trả lương cho người lao động cao hơn mức lương tối thiểu chung - PV).
Gần đây công nhân cũng được phụ cấp lương chuyên môn 75 ngàn, tiền xăng và tiền nhà ở được 150 ngàn và 50 ngàn tiền lương chính. Tuy nhiên, với số tiền lương và phụ cấp như vậy, đời sống của công nhân công ty vô vàn khó khăn.
“Giờ cái gì cũng mắc mà tiền lương rồi tiền tăng ca, phụ cấp đâu có đáng bao nhiêu (trung bình thu nhập một tháng được khoảng 3 triệu đồng). Hồi đầu năm mới nghe tiền lương lên là nhà trọ cũng tăng lên, giờ tiền nhà trọ một người cũng mất khoảng 600 ngàn, tiền nước sinh hoạt 20 ngàn/khối, tiền điện thì 4 ngàn/ký. Đi chợ, trước đây ký thịt heo chỉ trên dưới 60 ngàn, bây giờ tới 100 ngàn, trong khi đó một ngày lương của chúng tôi chỉ khoảng 67 ngàn, nếu tính ra tiền đi chợ thì sẽ rất khó khăn. Với khoản lương công nhân như chúng tôi hầu như không thể để dành được, từ tết đến giờ tằn tiện lắm chúng tôi mới gửi về nhà được 1 triệu đồng.
Chúng tôi đã đề nghị với công ty đưa khoản phụ cấp hơn 200 ngàn vào tiền lương cơ bản, không giữ đó là lương phụ, vì khoản này rất dễ bị công ty trừ hết khi công nhân có việc gì hay bệnh tật phải nghỉ phép. Do đó, khi cho vào lương chính thì nếu có bệnh tật phải nghỉ phép công ty sẽ không trừ được. Chúng tôi cũng hiểu tình hình khó khăn chung nhưng chúng tôi chỉ mong đơn giản là đưa 200 ngàn vào lương chính thôi. Mấy bữa nay chúng tôi đang dự định ngừng việc nếu không được công ty đáp ứng”, chị Phương giãi bày.
Ngay ngày hôm sau khi nói chuyện với phóng viên, một nhóm công nhân của Công ty TNHH Việt Hưng đã tiến hành ngừng việc.
Anh Hiếu chia sẻ: “Với phụ cấp 200 ngàn là quá ít vì giá cả hiện tại tăng quá cao. Đời sống của chúng tôi khá khó khăn, gần như phải tính từng ly từng tý để chỉ đủ sống tối thiểu, với khoản tiền lương của cả hai vợ chồng, chúng tôi dù cưới đã lâu vẫn chưa dám sinh con vì thấy rằng nếu sinh con sẽ không thể đủ tiền nuôi con”.
Gặp chị Thùy và chị Hương trên đường đi làm về, hai chị có vẻ khá mệt mỏi cho biết vừa cùng một số công nhân của công ty ngừng việc về dù hai chị mới vào làm công nhân của Công ty sản xuất đồ nội thất Innova được 3, 4 tháng.
Nhận biết trước tình hình do giá cả các mặt hàng thiết yếu tăng cao, trong khi tiền lương và các khoản phụ cấp khá thấp, công nhân ở các KCN, KCX của thành phố có thể tổ chức ngừng việc gây khó khăn cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, ngày 2/6/2011 Ban quản lý các KCX và CN TP.HCM (HEPZA) đã có văn bản gửi các doanh nghiệp tại các KCX, KCN TP.HCM để khuyến cáo về việc ngừng việc, đình công của công nhân.
Trong đó có khuyến cáo các doanh nghiệp trả lương cơ bản theo đúng thang bảng lương đã được công ty xây dựng và đăng ký với HEPZA, chú ý công khai áp dụng quy chế nâng bậc lương để trả lương cơ bản và trả lương đúng hạn.
Điều này hết sức quan trọng vì nguyên nhân chính của tất cả các cuộc đình công đều xuất phát từ vấn đề tiền lương; trước tình hình giá cả leo thang, các doanh nghiệp cần chú ý hơn đến việc chăm lo và cải thiện chất lượng bữa ăn giữa ca, đảm bảo sức khỏe cho người lao động; có chính sách hỗ trợ người lao động cụ thể trong các vấn đề: nhà trọ, đi lại, trượt giá… nhằm giúp người lao động ổn định đời sống, yên tâm đóng góp cho hoạt động sản xuất của công ty…
Cũng theo văn bản này, thì trong 5 tháng đầu năm 2011, số vụ đình công, lãn công, ngừng việc xảy ra tại các doanh nghiệp trong KCX và CN TP HCM đã nhiều hơn tổng số vụ đình công, lãn công, ngừng việc của cả năm 2010.
Nguyên nhân chủ yếu là do: người lao động đề nghị tăng lương do điều kiện sống quá khó khăn (giá cả các mặt hàng nhu yếu phẩm tăng nhanh); doanh nghiệp trả lương cơ bản không đúng với thang bảng lương đã đăng ký; chậm điều chỉnh mức lương cơ bản giữa lao động cũ và mới; người lao động yêu cầu cải thiện chính sách lao động như điều kiện làm việc, ngày nghỉ phép năm, tăng chất lượng bữa ăn giữa ca, giảm tăng ca, tăng tiền phụ cấp hỗ trợ đời sống (phụ cấp đi lại và nhà trọ)...
Không tham gia đình công, bị hành hung
Hơn một tuần trở lại đây, nhiều mặt hàng thực phẩm thiết yếu như thịt gia súc, gia cầm, rau xanh… đã tăng giá trở lại sau một thời gian hạ nhiệt. Giá cả leo thang khiến đời sống công nhân vốn đã thấp lại càng giảm sút. Để giúp công nhân giảm bớt mối lo, yên tâm làm việc, nhiều giải pháp hỗ trợ đời sống cho họ đang được thực hiện ráo riết.
Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Tấn Định, Phó ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) cho biết, hiện các cơ quan liên quan đang cùng chung sức để hỗ trợ cho công nhân trong thời điểm khó khăn hiện nay như vận động các chủ nhà trọ không tăng giá thuê nhà trọ, và cho tới nay có tới 99,4% chủ nhà trọ trên địa bàn quận 7 TP.HCM cam kết không tăng giá nhà trọ, đồng thời đã có khoảng 3.500 đồng hồ điện cho công nhân (tức là tách đồng hồ điện giữa chủ nhà trọ và công nhân thuê) để công nhân được hưởng giá điện chính thức... Các chủ nhà trọ cam kết không tăng giá sẽ được giảm 20% tiền thuế.
“Có tới hơn 60-70% công nhân là người các địa phương khác tới thành phố làm việc cho nên đời sống rất khó khăn. Trước mắt trong thời kỳ bão giá hiện nay, HEPZA đã cùng với thành phố tổ chức các cửa hàng, siêu thị tiện ích, cửa hàng lưu động để công nhân được mua hàng hóa thiết yếu với giá rẻ. Từ năm 2010 tới nay, một tuần có ba ngày luân phiên tổ chức bán ở các nơi. Hiện HEPZA còn đang xúc tiến việc mở cửa hàng tiện ích và siêu thị tại tất cả các khu công nghiệp. Tiếp đó là việc kiểm tra, kiểm soát chuyện thang bảng lương, quy định từ 1/1 theo mức lương tối thiểu mới. Vận động các doanh nghiệp tăng cường các khoản hỗ trợ ngoài lương cho công nhân để họ có thêm thu nhập. Trước tình hình đời sống khó khăn, HEPZA đã có văn bản gửi tất cả các doanh nghiệp để kêu gọi, vận động, khuyến cáo họ trong việc thực hiện nghiêm túc việc chi trả lương, phụ cấp, bữa ăn trưa, hay giữa ca…”, ông Định cho biết.
Tuy vậy, ông Định cũng cho biết thêm tại KCX và CN Tân Thuận, quận 7, hiện vẫn đang diễn ra tình trạng công nhân của một số công ty, doanh nghiệp ngừng việc, đình công. Ngoài việc do giá cả tăng cao thì việc thiếu lao động cũng khiến cho công nhân dễ đình công hơn để đòi hỏi quyền lợi cho mình. Và ở doanh nghiệp nào có công nhân ngừng việc, đình công dường như cũng có một nhóm người kích động, gần đây còn xảy ra vụ hành hung công nhân khi chị này không cùng tham gia đình công.
Theo đó, vào lúc 21h15 ngày 9/6/2011 chị Nguyễn Thị Nga - công nhân làm việc tại Công ty TM-SX Trường Lợi, KCN Bình Chiểu, Thủ Đức, TP HCM trên đường đi làm về, khi đi qua cổng KCN Bình Chiểu hướng đi về Bệnh viện Quân đoàn 4 khoảng 30m thì có hai thanh niên lạ mặt chạy xe máy vượt lên chặn đầu xe. Chị Nga bị một thanh niên dùng khúc gỗ đập nhiều nhát vào đầu, tay trái và xe máy. Kết quả chị Nga bị gãy xương tay trái phải bó bột, rách phần mềm gần cùi trỏ trái khâu ba mũi, riêng phần đầu bị đập vỡ nón bảo hiểm nên chỉ bị đau ê ẩm chóng mặt, bả vai trái cũng bị vết thâm tím rất to, vỡ đèn xe máy.
Theo nhận định ban đầu, chị Nga bị hành hung có liên quan đến sự việc đình công vì chị Nga là một công nhân gương mẫu, làm việc tích cực, trong thời gian đình công, chị Nga đã không tham gia mà vẫn có mặt trong công ty đầy đủ và đúng giờ làm việc.
Ông Nguyễn Tấn Định cho biết, mặc dù gần đây, tại các KCN, KCX đã xuất hiện những tổ chức không chính thức của công nhân nhằm chia sẻ và tương hỗ lẫn nhau như các hội đồng hương, câu lạc bộ, đội, nhóm sở thích… nhưng chủ yếu là tự phát và chưa thực sự trở thành những tổ chức mạnh để bảo vệ và bênh vực quyền lợi của công nhân.
Công nhân đa phần đều là người từ các vùng quê nghèo đổ về thành phố với hy vọng kiếm được công việc làm ăn ổn định, tích cóp gửi về quê giúp đỡ gia đình, nhưng thực tế thu nhập của công nhân chỉ đủ nuôi thân. Họ đang phải đối diện với hiện thực vô cùng khó khăn, lương thì tăng nhỏ giọt nhưng giá cả thì tăng cao chóng mặt; từ tiền nhà trọ, tiền điện, tiền nước, tiền lương thực - thực phẩm, tiền học phí cho con cái…
Thiết nghĩ, việc hỗ trợ đời sống công nhân giúp họ vượt qua thời kỳ bão giá và yên tâm gắn bó sản xuất không chỉ dừng lại ở những khoản phụ cấp. Bởi trên thực tế việc hỗ trợ tiền mặt vài trăm ngàn cho mỗi người cũng không giúp họ cải thiện được đời sống bao nhiêu mà cần những chính sách lâu dài hơn, như cần hoàn thiện chính sách tiền lương linh hoạt, phù hợp với thị trường lao động hiện nay, rồi nhà ở, nhà trẻ, cung cấp hàng thiết yếu giá rẻ cho công nhân...
Tuy vậy, cũng cần phải nhìn nhận ở một khía cạnh khác, đó là các doanh nghiệp cũng đang phải trải qua những thời điểm vô vàn khó khăn, vì thế điều cần thiết là doanh nghiệp cần chủ động thông tin cho người lao động biết để chia sẻ phần nào những khó khăn với doanh nghiệp, cùng xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định
