Chiều 17/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã đại diện Cơ quan soạn thảo tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, đại biểu Quốc hội đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và trình bày Tờ trình dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
Về dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, trong quá trình xây dựng dự thảo Bộ luật Hình sự, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các cơ quan chức năng và nhân dân. Việc tiếp thu, chỉnh lý được tiến hành với tinh thần cầu thị, tiếp thu tối đa, giải trình thấu đáo tất cả các ý kiến có liên quan.
“Tiếp thu các ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các vị đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp tục rà soát, thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng trong dự thảo bộ luật; tập hợp ý kiến của nhân dân qua VNeID, xây dựng bản tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến của nhân dân trình Quốc hội theo quy định. Đồng thời, đã rà soát các quy định có liên quan và bổ sung nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Thi hành án hình sự, Luật Đặc xá nhằm bảo đảm đồng bộ trong hệ thống pháp luật về tư pháp hình sự khi Bộ luật Hình sự mới được ban hành. Bên cạnh đó, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thống nhất các thuật ngữ, khái niệm trong toàn bộ luật; xây dựng các phụ lục thuyết minh về tội danh mới, hành vi phạm tội mới, trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, chuẩn bị phạm tội, các tội danh và hành vi được bãi bỏ, hệ thống hình phạt và các mức định lượng bằng tiền, bảo đảm đủ cơ sở trình Quốc hội xem xét, quyết định”, Bộ trưởng Lương Tam Quang chia sẻ. Đồng thời cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo nghị quyết thi hành bộ luật, trình Quốc hội theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Chỉnh lý các nội dung liên quan đến hình phạt của pháp nhân thương mại
Về một số vấn đề khác quy định tại Phần chung của dự thảo Bộ luật Hình sự như: nhóm tội phạm có tổ chức; phòng vệ chính đáng; áp dụng hình phạt đối với pháp nhân thương mại và cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại; thu hẹp hình phạt tử hình; trừ thời gian bắt buộc chữa bệnh; xóa án tích; quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt; quy định về người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt..., Cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến, nghiên cứu, đánh giá để chỉnh lý các nội dung liên quan đến hình phạt của pháp nhân thương mại và hình phạt của cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại. Theo đó, theo hướng bỏ hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn, giảm mức phạt tiền đối với pháp nhân thương mại ở một số tội danh để tránh xử lý quá nặng và làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và người lao động.
"Đồng thời, dự thảo cũng đã bỏ cơ chế xác định mức hình phạt đối với cá nhân thực hiện hành vi phạm tội với danh nghĩa pháp nhân thương mại theo tỷ lệ của cá nhân thực hiện hành vi độc lập tương ứng và chuyển sang quy định nguyên tắc để Tòa án quyết định hình phạt căn cứ vào vai trò, mức độ lỗi, động cơ, mục đích và lợi ích mà cá nhân thu được”, Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu. Cơ quan chủ trì soạn thảo cũng đã chỉnh lý, bổ sung quy định về nguyên tắc khoan hồng và quy định về quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt đối với người phạm tội tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt để thống nhất với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Tại các điều luật quy định về tội phạm cụ thể, còn một số ý kiến về: các tội liên quan đến mua bán mô, bộ phận cơ thể người; vi phạm quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; vi phạm quy định về quản lý, sử dụng vốn đầu tư công và đấu thầu; gây ô nhiễm môi trường; trốn tránh nghĩa vụ quân sự; các tội liên quan đến bí mật nhà nước; sở hữu trí tuệ; các tội phạm về chức vụ; các tội xâm phạm an toàn giao thông; xâm phạm an ninh mạng..., Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, tiếp thu ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, chỉnh lý cấu thành các điều luật, đặc biệt là các tội danh về môi trường, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ... để bảo đảm bao quát, phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, chỉnh lý các quy định mang tính kỹ thuật để bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất, logic và phù hợp về kỹ thuật lập pháp.
Tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Uỷ ban thấy rằng Chính phủ đã cầu thị, khẩn trương, nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu nhiều ý kiến Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đại biểu Quốc hội, tổ chức lấy ý kiến nhân dân, tổng hợp ý kiến nhân dân và các cơ quan hữu quan để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hình sự. Dự thảo được chỉnh lý có 3 Phần, 25 Chương và 416 điều.
Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp cho biết, các nội dung của dự thảo lần này đã bám sát, thể chế hóa toàn diện quan điểm, chủ trương của Đảng. Các nội dung sửa đổi tập trung vào các khách thể có ý nghĩa đặc biệt quan trọng như: an ninh quốc gia, an ninh chế độ, an ninh mạng…. Đồng thời, tiếp tục thể chế hóa các nhiệm vụ về cải cách tư pháp; xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm; đáp ứng yêu cầu về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; chủ trương bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Thường Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Cơ quan chủ trì soạn tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng ban hành trong thời gian gần đây như: “Không hình sự hoá các mối quan hệ kinh tế, hành chính, dân sự”; “Nghiên cứu áp dụng chính sách hình sự và chế tài nghiêm khắc đối với các loại tội phạm về môi trường, an toàn thực phẩm, các hành vi xâm hại sức khoẻ cộng đồng”…
Về bỏ hình phạt tử hình ở một số tội, Thường trực Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình với những lý do như đã nêu trong Tờ trình và Báo cáo giải trình, tiếp thu của Chính phủ. Tuy nhiên, việc xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ.
