Bảo tồn báu vật của làng xã

Qua khảo sát của ngành chức năng, những tư liệu Hán - Nôm hiện đang được lưu giữ tại các dòng họ, làng xã trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế chủ yếu là: sắc phong, chế phong, chiếu chỉ, lệnh chỉ, ngự bút của nhà vua cùng các văn bản quý hiếm về pháp luật, hành chính, đất đất đai, quân đội, quản lý dân số, bài thi Hương, gia phả, hương ước…

Những tài liệu này có niên đại từ thời Lê, thời Tây Sơn, thời các chúa Nguyễn và triều Nguyễn. Tuy nhiên, hiện, nguồn tư liệu quý này bị hư hỏng và thất lạc rất nhiều do nhiều nguyên nhân. Trong đó, sắc phong là một loại hình tư liệu quý của làng xã, gắn liền với giá trị văn hóa lịch sử lâu đời, thể hiện đời sống tâm linh của nhân dân và dấu ấn văn hóa làng xã của cộng đồng nên được dân làng gìn giữ và xem như “báu vật”.

Khảo sát sắc phong tại xã Phú Mậu, huyện Phú Vang trước khi số hóa.
Khảo sát sắc phong tại xã Phú Mậu, huyện Phú Vang trước khi số hóa.

Trong một lần, đoàn chuyên gia Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên-Huế và Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Huế khảo sát tại làng Nghĩa Lập, xã Vinh Phú, huyện Phú Vang thì phát hiện phần lớn trong số 22 sắc phong và 1 địa bạ thời Vua Gia Long của làng này bị hư hỏng, trong đó có nhiều sắc phong bị mục nát không thể phục hồi.

Điều đáng lo là tình trạng thất lạc, mất cắp các loại gia phả, sắc phong ở đình làng Lương Quán thuộc phường Thủy Biều, TP Huế; một số văn bản Hán Nôm quý ở đình làng Dã Lê thuộc phường Thủy Phương, thị xã Hương Thủy…

Thời gian gần đây, Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh đã phát hiện có nhiều sắc phong thần của các làng xã ở Huế bị thất lạc tại các tỉnh, thành miền Nam. Thư viện này đã phối hợp với ngành Văn hóa Thừa Thiên - Huế thẩm định, mua lại và đã trao tặng bản gốc sắc phong cho các làng Lương Quán, Kim Long, Vân Dương ở TP Huế…

Trong đợt 1, trong số hơn 250.000 trang tài liệu Hán Nôm với hơn 10.000 sắc phong, chế phong, chiếu chỉ, lệnh chỉ… mà đoàn chuyên gia của tỉnh Thừa Thiên - Huế phối hợp với đoàn TP Hồ Chí Minh tiếp cận được thì có rất nhiều tài liệu đã mục, hư hỏng và rách nát. Riêng, nguồn tư liệu Hán Nôm quý được các làng xã bảo quản cẩn trọng cũng có hơn 40% bị hư hỏng.

Ông Phạm Xuân Phượng, chuyên gia sưu tầm, số hóa di sản Hán - Nôm của Thư viện Tổng hợp Thừa Thiên - Huế cho hay, do chất liệu chủ yếu là giấy nên các loại tài liệu hư hỏng, xuống cấp khá nghiêm trọng. Nhiều loại tài liệu quý hiếm đứng trước thách thức lớn của sự tồn vong bởi thời gian, ý thức trách nhiệm của con người.

Trước tình trạng nhiều tư liệu có giá trị văn hóa, lịch sử quý hiếm của các làng xã “chảy máu”, nhằm bảo tồn, Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên-Huế hợp tác với Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh thực hiện đề tài sưu tầm, số hóa tài liệu Hán - Nôm. Công tác này được triển khai từ năm 2009 đến năm 2024.

Sau 12 năm (2009- 2020) thực hiện, Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên - Huế đã sưu tầm, số hóa tại 81 xã, thị trấn với 14 phủ đệ, 162 làng, đền thờ, nhà vườn, hơn 600 họ tộc và đã sưu tầm, số hóa trên 300.000 trang tài liệu Hán - Nôm.

Trên địa bàn tỉnh vẫn còn 57 xã, phường, thị trấn với khoảng 150 làng chưa triển khai khảo sát, sưu tầm, số hóa. Kế hoạch sưu tầm, số hóa, bảo quản, phục hồi và phát huy giá trị tư liệu Hán - Nôm trên địa bàn tỉnh tiếp tục được triển khai đến năm 2024. Dự kiến, sẽ thực hiện tại 100 làng, 320 họ tộc, 40 phủ đệ và tư gia, 30 cơ sở tôn giáo với khoảng 120.000 - 130.000 trang tư liệu Hán - Nôm quý, như: sắc phong, chế phong, chiếu chỉ, lệnh chỉ, gia phả, địa bạ, văn bản hành chính, sách văn học, lịch sử, y sách, hương ước, văn cúng…

Ông Phạm Xuân Phượng cho biết thêm, tài liệu sưu tầm, số hóa bảo đảm yêu cầu cao về nội dung, được lựa chọn, sao chụp trực tiếp từ văn bản gốc lưu trữ tại các làng, các họ tộc có niên đại từ đời Lê, các chúa Nguyễn, thời Tây Sơn và các triều đại nhà Nguyễn. Chất liệu chủ yếu là giấy long đằng - giấy sắc vàng, giấy dó, mang tính điển hình phản ánh đặc trưng các loại tài liệu Hán - Nôm đã hình thành, tồn tại trong lịch sử ngôn ngữ, chữ viết dân tộc… 

Hải Lan

Các tin khác

Phim về lực lượng An ninh nhân dân nơi đại ngàn Tây Nguyên lên sóng VTV1

Phim về lực lượng An ninh nhân dân nơi đại ngàn Tây Nguyên lên sóng VTV1

Được sản xuất, phát sóng nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, “Trời cao nguyên xanh” được kỳ vọng không chỉ là một bộ phim truyền hình hấp dẫn mà còn là tác phẩm lan tỏa những giá trị sâu sắc về trách nhiệm, lòng tận tụy và sự hy sinh thầm lặng của những người đang ngày đêm giữ gìn bình yên cho đất nước.

Cầu nối giữa nghệ sĩ, truyền thông và khán giả tại DANAFF IV

Cầu nối giữa nghệ sĩ, truyền thông và khán giả tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV), ngày 1/7, các đạo diễn, nhà sản xuất, diễn viên và ê-kíp sáng tạo của nhiều tác phẩm điện ảnh tiêu biểu đến từ Việt Nam và châu Á đã gặp gỡ báo chí, trao đổi về xu hướng điện ảnh đương đại, những vấn đề xã hội được phản ánh qua điện ảnh, hành trình sáng tạo của các nhà làm phim.

World Cup 2026: Lời chia tay tiếc nuối của Nhật Bản

World Cup 2026: Lời chia tay tiếc nuối của Nhật Bản

World Cup luôn là nơi cảm xúc được đẩy lên tận cùng. Ở đó, có những chiến thắng làm nên huyền thoại, có những thất bại tạo ra cú sốc, và cũng có những cuộc chia tay khiến người ta day dứt rất lâu. Nhật Bản tại World Cup 2026 thuộc về vế sau cùng ấy.

Lập kỷ lục, Mbappé bắt kịp Messi

Lập kỷ lục, Mbappé bắt kịp Messi

Cú đúp của Kylian Mbappé giúp Pháp thắng Thụy Điển 3-0 ở vòng 1/16 World Cup 2026, đồng thời đưa tiền đạo này lập kỷ lục ghi bàn knock-out và cân bằng thành tích với Lionel Messi.

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Khi tác phẩm có thể bị sao chép, cắt ghép, phát tán trái phép chỉ trong vài phút; khi AI có thể tạo ra nội dung dựa trên dữ liệu thu thập từ hàng triệu tác phẩm; khi ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm do máy móc hỗ trợ ngày càng trở nên phức tạp, thì bảo vệ tài sản trí tuệ trở thành vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với ngành điện ảnh.

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Tại buổi giao lưu với báo chí trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV) vào ngày 30/6, Ji Chang Wook cho hay, anh rất vui và hạnh phúc khi được trực tiếp gặp gỡ các fan Việt Nam. Tài tử xứ Hàn cũng khẳng định, Việt Nam luôn là nơi mang lại cho anh rất nhiều năng lượng mỗi khi ghé thăm.

Ma Rốc quật ngã Hà Lan sau loạt luân lưu cân não

Ma Rốc quật ngã Hà Lan sau loạt luân lưu cân não

Sáng 30/6 theo giờ Việt Nam, trận đấu giữa Hà Lan và Ma Rốc ở vòng knock-out World Cup 2026 đã mang đến cho người hâm mộ một màn so tài đúng nghĩa nghẹt thở, nơi cảm xúc được đẩy lên cao qua từng khoảnh khắc. Sau 120 phút giằng co với tỷ số hòa 1-1, hai đội buộc phải phân định thắng thua trên chấm luân lưu, và ở đó, Ma Rốc đã chứng tỏ bản lĩnh thép để giành quyền đi tiếp sau loạt đấu súng đầy cân não.

Dancesport Việt Nam giành 2 huy chương tại Giải vô địch thế giới

Dancesport Việt Nam giành 2 huy chương tại Giải vô địch thế giới

Ngày 28/6 tại thành phố Bremen, Cộng hòa Liên bang Đức, các vận động viên Dancesport Việt Nam đã thi đấu xuất sắc tại Giải Vô địch Khiêu vũ Latin đơn nữ thế giới 2026 (WDSF World Championship Solo Latin Female Adult ), giành 1 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, đồng thời để lại nhiều dấu ấn ở các nội dung thi đấu quốc tế khác.

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) IV, ngày 29/6, tại rạp chiếu phim Lê Độ - Đà Nẵng, đã diễn ra chương trình mở màn Tiêu điểm điện ảnh Hoa Kỳ với buổi chiếu tác phẩm Somewhere in Time (Ngược dòng thời gian). Minh tinh Hollywood Jane Seymour - nữ chính của phim đã chia sẻ với khán giả nhiều câu chuyện từ hậu trường của tác phẩm này.

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Sau một tuần diễn ra với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, quảng bá du lịch và trải nghiệm di sản tại Việt Nam, cuộc thi Miss Multicultural World 2026 (Hoa hậu Văn hóa thế giới 2026) đã khép lại với lễ đăng quang của người đẹp Myanmar Soe Myintzu Lwin vào tối 28/6 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội.

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Nhạc sĩ Trần Tiến đối thoại với nghệ sĩ trẻ

Lần đầu tiên, nhạc sĩ Trần Tiến xuất hiện trong một concert đặc biệt, đối thoại - kết nối với 3 thế hệ nghệ sĩ trẻ. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi live concert mà nhạc sĩ Dương Cầm khởi xướng, “Phòng khách ba thế hệ”- âm nhạc của ký ức, yêu thương và sự thấu hiểu.

Vòng 32 đội World Cup 2026: Bất ngờ tiềm ẩn

Vòng 32 đội World Cup 2026: Bất ngờ tiềm ẩn

Vòng 32 đội World Cup 2026 mở ra một trạng thái rất khác cho bóng đá thế giới: không còn khoảng đệm an toàn cho các đội mạnh. Nếu như ở các kỳ World Cup trước, vòng knock-out bắt đầu từ vòng 16 đội, nơi phần lớn đại diện góp mặt đã được sàng lọc khá kỹ, thì thể thức mới với 48 đội khiến vòng loại trực tiếp trở nên rộng hơn, đa dạng hơn và cũng khó đoán hơn.