Trên cao nguyên đá này, mùa nào cũng có gió. Những ngọn núi tai mèo lởm chởm xếp chồng lên nhau như sóng đá, nối từ Lũng Cú sang Má Lầu, rồi đổ về những thung hẹp toàn màu xám. Ở đó, những mái nhà người Mông nép sát vách núi, lưng tựa đá, mặt hướng ra khoảng trời hun hút. Nhà dựng bằng gỗ sa mu, mái lợp tấm pro ximăng đã bạc màu, có chỗ rêu xanh bám đầy. Mỗi khi gió mạnh, mái lại kêu lạch phạch, như hơi thở của núi già.
Người bản sống bền như đá, trồng ngô trong hốc đá, gieo từng hạt vào kẽ đất mỏng manh, tin rằng trời sẽ thương mà cho cây mọc. Bò và dê là tài sản lớn nhất - thả rông trên triền đá suốt ngày, chỉ khi mưa giông kéo về mới thấy người đi gọi. Cả bản chỉ có tiếng chuông bò leng keng, tiếng dê kêu lẫn trong tiếng gió, nghe xa như một khúc hát buồn.
Giờ đây, ngoài nương ngô, nương cải, người bản còn trồng thêm những vạt hoa tam giác mạch. Hoa nở rải khắp triền đá, tím hồng trong sương sớm. Mùa hoa đến, du khách phương xa tìm về, mang theo tiếng cười, tiếng máy ảnh. Bản Má Lầu dường như ấm hơn, có thêm niềm vui nhỏ bé giữa cao nguyên đá khắc nghiệt.
*
Chiều ấy, khi mây còn giăng lưng núi, Mỷ Già trải lại nong ngô bên hiên, mùi ngô khô thơm nồng trong gió. Mí Sủng vừa gùi củi về, đặt bó củi xuống, rồi ngồi nhìn ra nương đá trước nhà. Vạt đất ấy dốc, cằn, nhưng hướng nắng tốt.
- Mai mưa dứt, mình gieo hoa nhé - Anh nói, giọng khẽ, mắt vẫn nhìn ra xa.
Mỷ Già quay lại, mỉm cười:
- Ừ, gieo sớm thì kịp mùa. Du khách lên, họ sẽ chụp ảnh, mình bán thêm mật ong cũng vui mà.
Đó là mùa đầu tiên vợ chồng họ định trồng thử hoa tam giác mạch trên triền đá - thứ hoa mà mấy năm gần đây người trong bản đã bắt đầu gieo để đón khách. Anh tin, khi hoa nở, Má Lầu sẽ khác: có sắc tím hồng trải khắp sườn núi, có bước chân người xa đến, có nụ cười của vợ con giữa mùa khô gió.
Họ chẳng biết rằng, đêm ấy, cơn mưa đầu mùa lại dữ đến thế…
*
Mưa bắt đầu từ đêm trước, rả rích như tiếng người gọi vọng từ bên kia núi.
Cả bản Má Lầu, xã Lũng Cú, chìm trong màn sương đặc quánh. Mây sà thấp, đè lên những mái nhà lợp pro ximăng lấm rêu, lấp ló giữa những vạt ngô non còn chưa kịp trổ bông. Ai cũng biết cơn bão số 10 - người ta gọi là Bualoi - đang trườn qua dãy núi phía tây, mang theo mưa dữ và gió gào suốt dọc biên giới.
Trong căn nhà gỗ sa mu vách đất, Mí Sủng vẫn nhóm bếp. Lửa hắt lên khuôn mặt rám nắng, đôi mắt sâu và hiền.
Mỷ Già - vợ anh - ôm hai đứa nhỏ ngồi bên góc nhà. Thằng lớn mới lên tám, con bé út còn chưa thôi bập bẹ.
- Cha ơi, mai có được đi học không? - Thằng nhỏ ngước lên hỏi, giọng ngái ngủ.
Mí Sủng mỉm cười, giọng khàn:
- Mai mưa tạnh, cha đưa đi.
Anh nói như thể tin thật rằng sáng mai trời sẽ trong. Bên ngoài, gió rít qua khe vách. Khói bếp quẩn quanh, tan vào hơi sương trắng đục.
*
Chiều xuống nhanh. Mây từ phía tây tràn về, cuộn đục như khói lửa. Cả thung lũng Má Lầu chìm dần trong hơi lạnh. Mí Sủng đứng ở cửa, nhìn mấy con bò co ro dưới gốc sa mộc. Anh quen với mưa, với sương, nhưng hôm nay gió lạ - dữ và rát.
Trong nhà, Mỷ Già nhóm lại bếp, tay xếp củi, tay giữ con nhỏ. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt rám nắng, đôi mắt đen sâu và yên tĩnh - cái yên tĩnh của người đàn bà vùng cao đã quen với sự chờ đợi.
- Hay là xuống nhà ông Giàng Chứ dưới suối cho an toàn? - Chị nói khẽ, như sợ làm gió nghe thấy.
Mí Sủng lắc đầu:
- Trời tối rồi, không qua nổi đâu. Ở lại đi, cha lo được.
Anh nói bằng giọng chắc nịch, như thể chỉ cần bàn tay mình là đủ chống lại cả cơn bão. Với người Mông, nhà là gốc - bỏ đi là dứt rễ.
Mỷ Già không cãi. Người đàn bà vùng cao quen nghe lời chồng, quen nhẫn nhịn, như nước chảy qua đá - lặng mà bền.
Bên ngoài, gió quật nghiêng mái, từng tấm pro-ximăng rung lên chan chát. Đất dưới chân rung nhẹ. Mí Sủng vẫn ngồi đó, mắt nhìn ngọn lửa. Anh tin, bao năm nay, núi đã nuôi sống người, thì núi cũng sẽ không nỡ hại người. Mưa bắt đầu nặng hạt, đổ ào xuống mái, dội thành từng tiếng như búa nện. Anh kéo thêm mấy bao ngô chắn ở cửa, rồi gom củi, nhóm lửa lên lần nữa. Khói bếp cuộn lên, quẩn trong mái nhà thấp. Bọn trẻ ngủ mê man. Mỷ Già lặng lẽ ngồi sau chồng, đôi mắt nhìn anh như muốn nói điều gì, nhưng rồi lại thôi. Người đàn bà ấy có thể chịu được mưa dầm, gió lạnh, cái đói, cái khổ, chỉ sợ nhất là những khoảng lặng - khi không biết điều gì sẽ đến.
Ngoài kia, tiếng gió hú dài, rồi vọng lại tiếng tấm mái tôn va nhau chan chát, như tiếng trống báo điềm dữ. Nửa đêm, sấm dội. Cả thung lũng sáng rực lên trong chốc lát, rồi tối sầm lại. Con bé út khóc ré, Mỷ Già ôm con, miệng dỗ, nước mắt lăn theo khói. Trong nhà, ngọn lửa chập chờn. Ánh sáng vàng hắt lên gương mặt Mí Sủng - vừa rắn rỏi, vừa buồn. Anh kéo hai đứa con lại gần, giọng khàn khàn: "Ngủ đi, mai mưa tạnh, cha đưa đi học". Rồi anh ngồi yên, nhìn ra ngoài. Mưa xối xả, mà trong lòng anh, chỉ còn một khoảng im lặng sâu như lòng núi.
*
Nửa đêm, đất bắt đầu rạn. Những vết nứt nhỏ chạy ngoằn ngoèo quanh chân nhà. Tiếng bò kêu thất thanh trong chuồng. Rồi một tiếng nổ đanh, chát, và tất cả ập xuống. Ngọn đồi phía sau vỡ tung. Bùn đất tràn vào, cuốn phăng mọi thứ trong tiếng gào của gió, tiếng người kêu, tiếng gỗ gãy răng rắc. Mí Sủng chỉ kịp hét: "Ôm lấy cha!" Anh xoay người, lấy thân mình che cho hai đứa nhỏ. Bùn ập đến, mịt mù. Mọi âm thanh bị nuốt chửng. Ánh lửa cuối cùng trong bếp lịm tắt, chỉ còn mùi đất tanh và tiếng gió tru dài giữa bóng tối.
*
Ba ngày liền, mưa vẫn chưa dứt. Núi ướt như một vết thương rỉ máu, bùn đất sũng nước, trơn nhớt và đặc quánh mùi tanh. Đường vào Má Lầu sạt từng khúc, xe cơ giới không thể lên, mọi thứ đều phải gùi bằng vai.
Những chiến sĩ Công an, bộ đội biên phòng và dân bản chia nhau từng khu vực, dùng xẻng, tay và cả chiếc gùi tre để bới tìm. Ai nấy đều bùn lấm từ đầu đến chân, áo mưa rách tả tơi, giày dính bùn nặng như đá. Mưa vẫn rơi, ào ào như chưa từng biết mệt, từng lớp sương mù quấn lấy họ, che đi những gương mặt đã sạm đen vì lạnh. Tiếng hô nhau, tiếng xẻng chạm đá, tiếng thở gấp xen lẫn tiếng nước chảy ròng ròng. Núi vẫn thở, vẫn rền rĩ, có lúc đất dưới chân rung lên, khiến ai cũng hiểu rằng sạt lở có thể ập xuống bất cứ lúc nào. Nhưng không ai lùi. Người chỉ huy ra hiệu tản ra, ai cũng nhìn nhau, gật đầu rồi lại tiếp tục.
Đến chiều ngày thứ năm, khi một lớp bùn dày được gạt đi, ai đó khẽ gọi khản giọng: "Thấy rồi… hình như có áo chàm…". Mọi người ùa đến. Bùn được vét dần. Từng mảng đất trượt xuống, lộ ra màu xanh sẫm của vải lanh và tấm vải kaki bạc màu - bộ quần áo dân quân mà Mí Sủng vẫn mặc mỗi khi cùng bộ đội biên phòng tuần tra biên giới. Ba thân người nằm sát nhau. Mí Sủng ở giữa, hai đứa con được anh vòng tay ôm chặt trong ngực. Cả ba yên lặng như đang ngủ. Ngay bên cạnh, một dân quân bản nhặt được chiếc cặp học sinh lem bùn - trên đó còn in logo của đoàn thiện nguyện từng tặng cho các em nhỏ trong bản. Anh lau nhẹ, lớp đất trôi đi, để lộ dòng chữ đã nhòe: "Em đến trường, mang theo ước mơ".
Không ai nói gì. Chỉ có tiếng mưa rơi, lẫn vào hơi thở nặng trĩu của người đứng quanh. Một chiến sĩ trẻ run giọng, thì thầm:
"Anh ấy vẫn giữ nguyên tư thế bảo vệ con mình…". Người chỉ huy gật đầu, quay mặt đi. Cả sườn núi im phăng phắc. Gió rít qua khe đá, lạnh đến gai người. Trong cơn mưa chiều mịt mù, những giọt nước mắt lẫn với mưa rơi xuống bàn tay đang bám chặt lấy cán xẻng.
*
Ba ngày sau, trời quang dần. Mây vẫn còn lững thững trôi qua đỉnh núi, nhưng gió đã dịu. Cả bản Má Lầu tập trung bên sườn dốc, nơi người ta dựng tạm ba nấm mộ bằng đá. Quan tài là những tấm ván sa mu ghép lại, phủ tấm vải chàm đã bạc. Khói hương nghi ngút, mùi nhựa cây quyện với mùi đất ẩm. Những người đàn ông già trong bản thổi khèn - điệu khèn tang chậm, nghẹn, như tiếng nói với linh hồn người đã khuất. Âm thanh ấy vang giữa thung lũng, chạm vào vách đá, rồi vọng lại, đứt quãng. Mọi người đứng quanh, im lặng.
Gió từ triền núi thổi xuống, đưa theo làn sương mỏng. Ai đó nói nhỏ, rằng Mỷ Già - người vợ - vẫn chưa tìm thấy, chắc hẳn chị vẫn còn quanh quẩn đâu đây, chưa nỡ rời đi. Đêm xuống, ánh đuốc hắt lên vách núi, lấp loáng như bóng người. Có người bảo nghe thấy tiếng hát văng vẳng từ phía suối:
"Mí Sủng ơi, em về muộn…
Đừng dắt con đi xa…"
Tiếng hát kéo dài, rồi tan vào bóng đêm. Người già trong bản bảo, đó là Mỷ Già gọi chồng con. Bởi hồn họ chưa kịp rời núi.
*
Một tháng sau, khi những chuyến hàng cứu trợ cuối cùng rời đi, bản Má Lầu bắt đầu dựng lại những ngôi nhà mới. Trên nền cũ, nơi người ta tìm thấy thi thể ba cha con, cỏ dại đã mọc xanh. Giữa đám cỏ ấy, có một khóm lan rừng tím biếc vươn lên - loài lan chỉ nở trên vách đá hướng tây, nơi nắng cuối ngày còn sót lại.
Cạnh đó, người ta thấy những mầm ngô non nhú lên từ lớp đất sũng nước. Những thân mầm nhỏ, xanh mướt, rễ trắng cắm sâu vào bùn, run rẩy mà kiên cường. Chúng mọc ra từ lòng đất đã từng chôn vùi người - như một lời nhắn thầm lặng rằng, sự sống vẫn tiếp tục sau những đau thương. Người bản đi qua đều dừng lại, cúi đầu thắp nén nhang. Khói hương bay mỏng giữa buổi chiều, len qua triền núi, tỏa hương ngai ngái của đất ẩm và ngô nảy mầm.
Có người nói, mỗi khi mùa mưa trở lại, khóm lan ấy lại nở tím hơn, mùi hương nồng hơn. Còn ngô, năm nào cũng mọc dày, hạt chắc và vàng hơn trước. Có thể là hồn của họ vẫn ở đây.
của người cha dang tay che con,
của người mẹ chưa kịp trở về,
của tiếng khèn vọng giữa thung sâu
như lời người Mông từ bao đời, vẫn không chịu tắt.
