"Bão đen" và chuyện của Cảnh sát đất mỏ

Chạm trán giang hồ của cao thủ Cảnh sát xứ than

Thật ra, không phải tới bây giờ người ta mới nói tính phức tạp phạm pháp hình sự gắn liền phạm pháp kinh tế ở đất mỏ Quảng Ninh. Lúc sóng nổi, lúc sóng chìm nhưng chuyện Cảnh sát vùng này phải vào cuộc đấu trí, đấu lực với các băng nhóm, đối tượng phạm pháp đan xen giữa kinh tế và hình sự đất than đã từng rộ lên từ những năm 80 thế kỷ trước.

Nhiều người làm Cảnh sát đất mỏ thuộc ngõ ngách các mỏ khai thác than cũng như nhận diện từng băng nhóm từng nổi lên vào cuối những năm 80, đầu những năm 90 khi chúng chia địa bàn "giang hồ cát cứ".

Kinh nghiệm làm án cho thấy, mỗi khi có sự biến đổi bất thường về lợi nhuận, điển hình nhất là việc chênh lệch giá giữa than xuất chính thống với than lậu ra nước ngoài thì y như rằng, hoạt động khai thác than trái luật lại rầm rộ xuất hiện. Hệ quả của hành vi này không dừng lại ở con số bao nhiêu nghìn tấn than bị xuất lậu, bao nhiêu nghìn tỷ quy giá trị tiền đồng tài nguyên đất nước chảy khỏi túi ngân sách mà hàng loạt diễn biến tiêu cực về hình sự: sự phân chia địa bàn, quyền lợi nảy sinh xung đột lợi ích, các băng nhóm hành động kiểu "xã hội đen".

Mấy năm vừa qua, Cảnh sát Quảng Ninh phải thụ lý hàng chục vụ án nghiêm trọng do mâu thuẫn dẫn đến thanh toán giữa các băng nhóm, trong đó có vụ sát hại bằng súng làm chết nhiều người ngay tại các bãi tập kết than.

"Trước khi làm Phó Công an thành phố, tôi nhiều năm là lính, rồi đội trưởng đội Cảnh sát hình sự, chuyên chạm trán, săn bắt cướp, truy lùng các đối tượng hình sự hung hãn, đối mặt lựu đạn, súng ngắn, thuốc nổ. Nhiều kẻ cai than từ chỗ mua chuộc không thành, chúng chuyển sang đe dọa, thậm chí có đối tượng còn dọa... thủ tiêu! Nhưng chúng nhầm, tôi từng phản hồi lại số máy đã đe mình: Không phải giấu mặt, tao sẵn sàng cởi bỏ quần áo Cảnh sát, đấu nhau tay bo" - Thượng tá Phạm Hồng Sinh, Phó trưởng Công an TP Hạ Long - một địa bàn nóng về khai thác than trái phép kể.

Quả thực, nhiều đối tượng hung hăng đe dọa trên điện thoại, gọi quấy nhiễu vào máy bàn lúc đêm khuya với giọng sặc mùi "than đen" nhưng khi bị các anh truy xét, gọi lên trình diện thì chúng lại hiện nguyên hình là "hổ giấy".

Những năm gần đây, ở Hạ Long, người ta nói nhiều mánh khoé làm ăn của các cai than, hành vi của một số cán bộ, công chức vì hám lợi, câu kết với cai than làm ăn phi pháp, làm thất thoát tiền Nhà nước hàng nghìn tỷ đồng. Thượng tá Phạm Hồng Sinh đưa cho tôi xem chiếc điện thoại di động có tin nhắn từ số lạ, trong đó lời lẽ đối tượng lúc răn đe kiểu chợ búa, lúc lại đề nghị được... bắt tay hợp tác!

Trong một tin nhắn dám chắc là gửi từ số "sim rác" (khuyến mãi), đối tượng hung hăng đe: "Anh mà thả tàu QN... ra ngoài là chúng tôi đang có kế hoạch bắt lần nữa". Nguyên do thời điểm đó, Công an Hạ Long ra lệnh bắt giữ một tàu chở than vi phạm. Có lẽ do mâu thuẫn làm ăn, các đối tượng muốn nhân cớ này gây sức ép để trị chủ chiếc tàu bị bắt nhằm giải quyết một đối thủ có tiếng nên khi hay tin có thể vụ việc chỉ bị xử lý hành chính, chúng lập tức nhắn tin đe dọa.

Chuyện nhắn tin đe dọa vào máy của anh Sinh không hiếm, nhất là sau mỗi vụ Công an Hạ Long ra quân trấn áp nhằm thiết lập trật tự vùng than. Việc khám phá, xử lý vi phạm pháp luật liên quan than không tháng nào dịu, chả thế mà anh em bảo "Cảnh sát than". Anh bảo, làm ở đâu quen địa bàn đó, rồi căn cứ diễn biến thực tế của tội phạm, vi phạm pháp luật để đưa ra cách giải quyết hiệu quả chứ không có khuôn mẫu nào.

"Hồi đi học, chẳng có giáo trình, sách vở nào dạy chúng tôi sau này phát hiện, điều tra tội phạm than thế nào, chẳng có câu nào nói về tội phạm than. Nhưng ở Hạ Long, chuyện truy bắt than là thường ngày, mánh khoé, thủ đoạn cũng thuộc lòng đến mức nhìn người đã có thể biết cai than độ mấy" - Cảnh sát than Phạm Hồng Sinh giải thích. Nhưng nguy hiểm hơn, cai than không chỉ đe dọa mà cách mua chuộc lại chứng tỏ chúng không chỉ có độ nóng của than: "Nếu anh hợp tác, bỏ qua các vi phạm, tôi sẽ trả đáp ứng rất hậu". Khi anh gọi vào số máy này với giọng nghiêm khắc, đối tượng cúp máy không trả lời. 

Nói chuyện đấu tay bo với tội phạm, nhiều kẻ lỳ lợm, mang tiền án, tiền sự xứ mỏ cũng biết tiếng Phạm Hồng Sinh. Có đối tượng lầm lì rút lựu đạn ném vào thẳng vào anh nhưng tức khắc bị "thủ lĩnh SBC" tung chân đá văng. Kể lại điều này, phải nói đến những năm cuối thập kỷ 80 của thế kỷ trước, khi Hạ Long được biết với vùng đất dữ và than "đen" nóng hơn cả bây giờ.

Số là những năm sau đổi mới, nhiều đối tượng côn đồ, lưu manh chuyên nghiệp từ Hải Phòng và vùng lân cận kéo về Hạ Long sống tạm bợ, câu kết thành ổ nhóm chuyên trấn lột tiền của khách du lịch, trấn tiền, tài sản của công nhân các công ty than. Thời đó, việc quản lý vũ khí, vật liệu nổ chưa được chặt chẽ nên đi đường gặp kẻ ngông mang lựu đạn hay súng ngắn không phải chuyện hiếm.

Trong một lần anh cùng tổ công tác CSHS, Công an TP Hạ Long truy bắt một băng nhóm chuyên sử dụng vũ khí cướp tiền, tài sản của khách, khi anh em lao lên, một tên trong nhóm bất ngờ rút lựu đạn ném thẳng về phía anh. Lựu đạn phát khói khét lẹt. Nhanh như cắt, anh tung người đá văng, lựu đạn bay vài giây rồi nổ bùm, đúng lúc phía sau, 2-3 anh em khác cũng lao lên... Đối tượng bị bắn còn nhóm Cảnh sát đều an toàn.

Công an Hạ Long hôm nay đã khá chu tất trong trang bị xe đặc chủng, các thiết bị trấn áp, truy bắt tội phạm. Nhưng cái thời mà anh Sinh mới ngoài tuổi hai mươi, mỗi cán bộ, chiến sĩ sở hữu một chiếc xe đạp đã quý lắm rồi. Cả Công an Hạ Long chỉ có một hai chiếc xe máy, còn lại nhà để xe Công an Hạ Long đều là xe phượng hoàng, mi pha, riêng anh dùng chiếc "cào cào" đã rụng cả gác đờ bu, mỗi lần xuống dốc phải ốp đế dép vào lốp làm ma sát thay phanh.

Tuổi hai mươi, được rèn dẻo dai nên cơ bắp chắc mẩy, súng ngắn giắt cạp quần, còng số 8 đút túi, vậy là co chân đạp xe liền một mạch, có khi đạp cả buổi từ rạng sáng đến tận trưa, đến địa bàn truy tìm thủ phạm. Một lần, thanh niên - Trung uý Sinh khi đó, được giao cùng một đồng đội truy bắt kẻ côn đồ đang bị truy nã tội "Cố ý gây thương tích". Chỉ vì mâu thuẫn nhỏ, hắn dùng dao rượt đuổi khiến nhóm đông chạy tán loạn, chém trọng thương nhiều người, sau lẩn trốn ở xã vùng ven Hạ Long.

Nhận nhiệm vụ truy bắt, súng được Sinh giao cho chiến sĩ đi cùng còn mình nắm còng số 8. Tuy nhiên, do sơ suất, chiếc còng này bị rơi mất. Khi phát hiện đối tượng ngồi trong quán, hắn toan bỏ chạy. Bị anh chặn đầu, hắn rút chiếc rạ gần đấy vung chém. Mọi người thót tim. Nhưng chiếc rạ đã bị gạt khi chưa tung hết độ cao bằng cánh tay trái cứng rắn. Tắp lự, cú cùi chỏ tay phải tương thẳng vào cằm kẻ côn đồ. Hắn loạng choạng quỵ xuống, chiếc rạ thường được chủ quán dùng bổ củi bị thu trong sự thán phục lẫn ngạc nhiên của người dân.

Nhưng điều khó lúc này là dẫn giải hắn về trụ sở, khi mà hai chiến sĩ đi hai xe đạp, còng số 8 đã không còn. Sinh bảo chiến sĩ đi cùng mang súng đạp xe theo sau, cách khoảng vài mét, còn anh tự đạp xe đi trước, ngồi sau là tên Minh. Mặc dù hắn đã bị tước bỏ hết vũ khí nhưng ý nghĩ thường trực của kẻ phạm tội trên đường dẫn giải là bỏ trốn. Dọc đường đạp xe chở đối tượng truy nã, phía sau có đồng đội áp súng cùng nhưng "đầu tôi luôn cảnh giác, hai tay, hai chân ở thế sẵn sàng bật xe, rượt đuổi khi hắn toan bỏ chạy".

Quả nhiên, sự cảnh giác không thừa. Khi đến cạnh đồng lau, trời xẩm tối, bất ngờ đối tượng húc đầu mạnh về phía trước, bật tung người. Chiếc xe đổ nhào, hắn lao ngay xuống bờ ruộng. Cuộc rượt bộ diễn ra chớp nhoáng ngay trên đoạn đường bùn mùa mưa lầy lội. Được hơn trăm mét, đột nhiên hắn biến mất.

Bằng quan sát tinh ý, Sinh phát hiện hắn đứng như tượng, khép vào góc kín bãi lau cao tầm người, cách giếng nước chỉ vài mét. Một tay ngoắc chiếc móc thùng vào cạm giếng, bám chặt vào (đề phòng đối tượng tóm lấy tay quật lộn qua đầu), tay kia anh nắm tóc hắn, giật ngược. Hắn kêu oái, luôn miệng chửi đổng "Mày bắt tao, tao cho cả nhà mày ăn mìn". Một cú gìm tay siết mạnh, hắn biết không thể địch nổi cao thủ, miễn cưỡng chấp hành mệnh lệnh...

Bây giờ, đảm nhận vai trò chỉ huy, không lăn lộn, phục kích bắt phạm nhiều như trước nhưng nhìn cánh tay săn chắc, nổi từng bắp cơ rắn rỏi, tôi hiểu - như tôi có dùng hai tay cố sức kéo vật cánh trái của anh cũng khó khăn. Nhưng yếu tố để làm một thủ lĩnh không chỉ bởi võ thuật và sức khỏe, quan trọng hơn, đó là thái độ, bản lĩnh. Xứ mỏ, không hiếm kẻ côn đồ răn đe, nắn gân cán bộ lãnh đạo, và một trong những thủ đoạn của chúng là đe dọa người thân trong gia đình. To khỏe đến mấy, võ nghệ giỏi đến mấy mà yếu gan hẳn cũng chỉ như con hổ có lá gan chuột nhắt. Thế nên chạm mặt với những kẻ liều, đương nhiên cán bộ Công an cũng không thể dùng bài liều đối trọng lại. 

Khi áp giải một kẻ chống người thi hành công vụ, từng tấn công cả Công an phường sở tại, đối tượng lấc láo dọa nổ mìn. "Nhà này chịu được mấy cân thuốc" (ý chịu được mấy cân thuốc nổ) - Bình, đối tượng hình sự sẵng giọng đánh mắt ngó vào ngôi nhà anh Sinh. Thấy kẻ phạm tội quá xấc xược, Sinh nhìn thẳng vào mắt hắn: "Mấy cân thuốc thì nhìn vào mặt tao, không phải nhìn vào nhà". Thay cho việc dẫn vào trụ sở Công an phường ở gần đó, anh quặt tay tên Bình quay ngược lại, rẽ thẳng vào nhà mình. "Đây, nhà tao đây. Mày vào đây quan sát chỗ nào đặt được mấy cân, tao mở cổng cho mày đi cửa chính, đặt đúng đó. Không làm được, tao xách nổi" - Sinh dằn mặt.

Chiếc còng số 8 trên tay được mở. Bất ngờ, hắn tung cú đấm cực mạnh về cán bộ Cảnh sát. Những tưởng cú đấm đó sẽ giúp hắn hạ đo ván Cảnh sát Sinh, tìm đường tháo chạy. Nhưng hắn đã nhầm. Bình ngã ngửa và đau điếng khi anh Sinh lách gọn, tay y đấm trúng tường bê tông, Bình gào lên đau điếng. Biết đụng phải cao thủ võ thuật, thay cho thái độ hống hách ban đầu, bây giờ hắn mới rối rít van xin...

Giờ anh hàm Thượng tá, tuổi ngũ tuần, tôi vẫn co lên đau điếng khi anh nắm chặt tay phải. Nói chuyện võ nghệ hạ côn đồ, nhưng anh không cho đó là cách tốt nhất. "Côn đồ là kẻ liều. Sức, cơ bắp, võ thuật, đương nhiên với Cảnh sát truy bắt phạm không thể thiếu. Nhưng chiến thắng kẻ liều không phải dùng liều chống lại, bắt cọp có thể dùng chính sức cọp" - anh phân tích.

Nhiều vụ án, chậm ngày nào chưa khám phá được, cả Công an thành phố đều chung sức tìm kế. Dư luận còn nhớ vụ thảm sát nghiêm trọng xảy ra tại cảng Làng Khánh, Hạ Long làm 6 người chết tại chỗ. Vụ đó, Công an Hạ Long dồn toàn lực xuống hiện trường khám nghiệm, rồi phân công các tổ điều tra. Vụ án này là dẫn chứng rõ ràng về tội phạm hình sự vùng than: rất manh động, nhiều khi hành động điên cuồng. Chỉ vì bị xúc trộm than, các đối tượng đã dàn xếp mang súng bắn đạn hoa cải bắn xối xả vào nhóm xúc trộm than gây ra cái chết của 6 người.

Vụ án cũng cho thấy sự chỉ đạo và triển khai phá án hiệu quả của Công an Quảng Ninh. Mặc dù sau khi gây án, các đối tượng bỏ trốn tại nhiều địa bàn xa xôi và tìm cách bịt đầu mối song chỉ ít ngày sau, các tên Phạm Huy Nam, Nguyễn Văn Quân, Đặng Thế Sơn… bị Công an ra lệnh bắt khẩn cấp.

Lực lượng Công an TP Hạ Long và Công an tỉnh nhận định: Nhiều khả năng hung thủ đã sử dụng thuyền nan bỏ trốn sau khi gây án, riêng tên Quân được xác định đã chạy vào huyện Di Linh, Lâm Đồng. Trốn tại nơi hoang vắng, nhưng Quân bị bắt ở thời điểm hắn không ngờ, trong khi các đồng phạm cũng lần lượt sa lưới. Vụ này, Công an Quảng Ninh hạ quyết tâm và dốc sức nhiều lực lượng, kết quả đã tóm gọn tất cả đối tượng gây án, nhanh chóng điều tra, làm rõ. Hai đối tượng cầm đầu bị xử tử hình, một chung thân và các bản án nghiêm khắc khác