ASIAD 20 tại Aichi-Nagoya (Nhật Bản) là cơ hội để bắn súng Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế của một trong những môn thể thao mũi nhọn. Đội tuyển dự Đại hội gồm 15 VĐV, tranh tài ở 18 nội dung trong tổng số 28 bộ huy chương. Bốn nhóm nội dung trọng điểm được xác định là súng ngắn hơi, súng ngắn 25m nữ, súng ngắn bắn nhanh 25m nam và súng trường hơi.
Việc tham dự tới 18 nội dung mở rộng cơ hội cạnh tranh, nhưng không đồng nghĩa với việc huy chương sẽ đến dễ dàng. Bài toán lớn nhất của bắn súng Việt Nam là thu hẹp khoảng cách giữa khả năng lọt vào nhóm đầu và việc thực sự đứng trên bục huy chương.
Những điểm tựa đáng kỳ vọng
Phạm Quang Huy là điểm tựa nổi bật của bắn súng Việt Nam tại ASIAD 20. Tại ASIAD 19 ở Hàng Châu (Trung Quốc), anh giành Huy chương Vàng nội dung 10m súng ngắn hơi nam, mang về tấm Huy chương Vàng đầu tiên cho Đoàn Thể thao Việt Nam tại Đại hội. Cùng giải đấu, Quang Huy, Phan Công Minh và Lại Công Minh giành Huy chương Đồng nội dung đồng đội nam.
Đến ASIAD 20, vị thế của Quang Huy đã thay đổi. Anh bước vào ASIAD 20 không còn với tư cách một nhân tố có thể tạo bất ngờ, mà là người được kỳ vọng bảo vệ thành quả đã có. Đây vừa là động lực, vừa tạo thêm áp lực, bởi bắn súng châu Á quy tụ nhiều xạ thủ đẳng cấp thế giới.
Trong khi đó, Trịnh Thu Vinh là gương mặt mang đến kỳ vọng từ những màn trình diễn ở đấu trường Olympic. Tại Paris 2024, cô hai lần vào chung kết, lần lượt xếp thứ tư nội dung 10m súng ngắn hơi nữ và thứ bảy nội dung 25m súng ngắn thể thao nữ.
Năm 2026, Thu Vinh tiếp tục cho thấy khả năng cạnh tranh ở nhóm đầu. Tại Cúp thế giới Munich, cô đứng thứ sáu vòng loại nội dung 25m súng ngắn nữ và giành quyền vào chung kết, sau đó kết thúc cuộc thi ở vị trí thứ sáu. Tại Giải vô địch bắn súng châu Á 2026, nữ xạ thủ CAND đứng thứ năm nội dung 10m súng ngắn hơi nữ. Những kết quả này cho thấy Thu Vinh đã có năng lực cạnh tranh với các xạ thủ hàng đầu, nhưng đồng thời cho thấy mức độ khốc liệt của cuộc đua huy chương. Khi trình độ giữa các VĐV rất sít sao, sự ổn định ở những loạt bắn quyết định có thể tạo ra khác biệt lớn.
Nguyễn Thùy Trang cũng là một nhân tố đáng chú ý khi từng giành Huy chương Vàng nội dung 25m súng ngắn thể thao nữ tại Giải vô địch châu Á 2026. Cùng với Hà Minh Thành, Phan Công Minh, Lại Công Minh và các xạ thủ ở nhóm súng trường như Lê Thị Mộng Tuyền, Phí Thanh Thảo, Dương Hà My..., đội tuyển có lực lượng đủ sức tạo thêm những cơ hội cạnh tranh.
Thách thức không nhỏ
Đoàn Thể thao Việt Nam đặt mục tiêu giành 4-6 Huy chương Vàng tại ASIAD 20, cao hơn thành tích 3 Huy chương Vàng ở ASIAD 19. Theo Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh, bắn súng, karate và cầu mây là những môn có bộ khung ổn định, được kỳ vọng đóng góp vào mục tiêu chung.
Điều đó đặt bắn súng vào nhóm những môn được kỳ vọng mang Huy chương Vàng về cho Đoàn Thể thao Việt Nam. Song, đây cũng là kỳ vọng cần được nhìn nhận trên cơ sở thực lực. Nhiều ý kiến cũng cho rằng các nội dung hướng tới Huy chương Vàng của Việt Nam chưa thực sự vượt trội so với nhiều đối thủ châu lục.
Thực tế từ năm 2026 cũng cho thấy điều đó. Bắn súng Việt Nam thi đấu nổi bật tại SEA Games 33 với 8 Huy chương Vàng, 5 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, trong đó Thu Vinh giành 4 Huy chương Vàng và 1 Huy chương Bạc. Nhưng từ sân chơi khu vực đến châu lục là một khoảng cách lớn. Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Kazakhstan và Nhật Bản đều sở hữu lực lượng mạnh, hệ thống đào tạo bài bản và nhiều VĐV thường xuyên cạnh tranh ở các giải đấu lớn nhất thế giới. Vì vậy, lợi thế của bắn súng Việt Nam không thể chỉ dựa vào thành tích quá khứ.
Vấn đề còn nằm ở bản lĩnh thi đấu. Với một môn thể thao mà mỗi điểm số đều có thể quyết định thứ hạng, một loạt bắn thiếu ổn định có thể khiến VĐV đánh mất vị trí trong nhóm tranh huy chương. Đó cũng là lý do nhóm súng ngắn chủ lực được tập huấn tại Hàn Quốc trước ASIAD 20, tập trung hoàn thiện chuyên môn và khả năng kiểm soát tâm lý. Nếu Quang Huy phải chịu sức ép bảo vệ chức vô địch, Thu Vinh đứng trước cơ hội chinh phục tấm huy chương ASIAD đầu tiên, thì các xạ thủ còn lại cần tận dụng tốt cơ hội để giúp đội tuyển không phụ thuộc vào một vài cá nhân.
Không chỉ là câu chuyện huy chương
Kỳ vọng dành cho bắn súng Việt Nam tại ASIAD 20 còn gắn với sự thay đổi trong cách đầu tư thể thao thành tích cao. Thay vì dàn trải, nguồn lực đang được tập trung hơn cho những VĐV và nội dung có khả năng tranh chấp trực tiếp, từ kinh phí, dinh dưỡng đến chuyên gia và các đợt tập huấn quốc tế.
Với bắn súng, cách đầu tư này đặc biệt cần thiết. Muốn biết mình đang ở đâu, các xạ thủ phải thường xuyên được thi đấu với những đối thủ mạnh nhất. Những giải đấu quốc tế vì thế không chỉ mang lại thành tích mà còn giúp ban huấn luyện xác định chính xác những điểm cần cải thiện.
Trước ASIAD 20, Liên đoàn Bắn súng Việt Nam công bố mức thưởng 200 triệu đồng cho Huy chương Vàng, 100 triệu đồng cho Huy chương Bạc và 50 triệu đồng cho Huy chương Đồng, bên cạnh phần thưởng của Nhà nước theo quy định và chế độ dành cho ban huấn luyện trực tiếp.
Đây là sự động viên cần thiết, nhưng tiền thưởng không thể thay thế một quá trình chuẩn bị dài hạn. Muốn đưa một xạ thủ từ nhóm có khả năng vào chung kết lên nhóm tranh huy chương, bắn súng Việt Nam vẫn cần đầu tư liên tục cho cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn đạn, chuyên gia, đào tạo trẻ và hệ thống thi đấu quốc tế.
ASIAD 20 vì thế là phép thử kép với bắn súng Việt Nam. Trước mắt là cuộc đua huy chương, nơi Quang Huy, Thu Vinh và các đồng đội phải chứng minh khả năng cạnh tranh với những nền bắn súng mạnh nhất châu lục. Xa hơn là phép thử đối với hướng đầu tư mới, liệu những thành công của một số cá nhân có thể được chuyển hóa thành sức mạnh mang tính hệ thống hay không.
Phạm Quang Huy đã chứng minh Việt Nam có thể tạo ra nhà vô địch ASIAD. Trịnh Thu Vinh cho thấy một xạ thủ Việt Nam có thể tiến rất gần nhóm đầu thế giới. Nhiệm vụ tiếp theo là tạo ra một thế hệ đủ sức duy trì khả năng cạnh tranh ấy. Nếu giành được Huy chương Vàng tại ASIAD 20, bắn súng Việt Nam sẽ tiếp tục khẳng định vị thế của một trong những môn mũi nhọn. Nhưng ngay cả khi chưa đạt mục tiêu cao nhất, những kết quả tại ASIAD 20 vẫn là thước đo quan trọng để bắn súng Việt Nam xác định khoảng cách với nhóm đầu châu Á, qua đó điều chỉnh hướng chuẩn bị cho Olympic Los Angeles 2028.
