Bài cuối: Vang mãi bản hùng ca tri ân

Hành trình thiêng liêng ấy không chỉ là trách nhiệm tri ân của hôm nay với lịch sử, biểu thị rõ thông điệp rằng Tổ quốc không bao giờ quên ơn những người đã ngã xuống; và Đảng, Nhà nước, các lực lượng vũ trang và nhân dân luôn làm hết sức mình để đón các anh trở về…

Cùng chạy đua với thời gian…

Thực hiện quyết liệt ý kiến chỉ đạo yêu cầu của lãnh đạo Bộ Công an, những ngày qua, Công an các tỉnh, thành tại "khúc ruột" miền Trung đã có phương án, lộ trình chi tiết thực hiện nhiệm vụ bảo đảm "6 rõ"; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động thân nhân liệt sĩ tích cực cung cấp thông tin, tham gia lấy mẫu.

Đáng chú ý, theo ghi nhận của PV Báo CAND, trong chiến dịch đặc biệt này, Công an cấp xã phát huy mạnh mẽ vai trò nòng cốt ở cơ sở, thể hiện rõ tinh thần “gần dân, sát dân nhất”, thực hiện tốt công tác phối hợp, trực tiếp hỗ trợ thu nhận mẫu, tuyệt đối không bỏ sót trường hợp nào trên địa bàn.

Ở “đất lửa” Quảng Trị, Công an xã Diên Sanh phối hợp với Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh và đơn vị chuyên môn tổ chức lấy mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân các liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn. Trong một ngày làm việc, 19 thân nhân liệt sĩ đã hoàn thành việc lấy mẫu.

Tại điểm thu nhận mẫu ADN đặt ở trụ sở UBND xã, chúng tôi thấy một phụ nữ tuổi đã cao, sức khỏe yếu, việc đi lại khó khăn, cán bộ Công an xã Diên Sanh liền chủ động cúi người để bà vịn vai rồi cõng vào khu vực lấy mẫu. Trên lưng người chiến sĩ Công an, người mẹ già – thân nhân của một liệt sĩ – lặng lẽ ôm chặt hai vai để giữ thăng bằng. Quãng đường không dài, nhưng đủ để xóa đi những trở ngại về tuổi tác, giúp bà đến bàn lấy mẫu an toàn, thuận tiện.

Hành động giản dị ấy không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm của lực lượng Công an cơ sở trong quá trình thu nhận mẫu ADN, mà còn là sự sẻ chia, trân trọng đối với những người thân của các anh hùng liệt sĩ đang mong mỏi một ngày tìm lại được danh tính người đã khuất.

Trước đó, đối với những trường hợp không thể đến điểm lấy sinh phẩm mẫu ADN, Công an xã đã phối hợp với lực lượng y tế đến tận nhà thực hiện việc lấy sinh phẩm. Tại điểm lấy sinh phẩm, những thân nhân lớn tuổi hoặc gặp khó khăn trong quá trình di chuyển cũng được cán bộ Công an xã tận tình hỗ trợ.

Tại xã Lệ Thủy, cũng có những buổi lấy sinh phẩm mẫu ADN đầy xúc động. Từ sáng sớm, nhiều thân nhân liệt sĩ đã có mặt tại trụ sở UBND xã. Người chống gậy, người được con cháu dìu đến, có cụ tóc đã bạc trắng. Sau hơn nửa thế kỷ kể từ ngày người thân hy sinh, họ vẫn kiên trì chờ đợi cơ hội tìm lại danh tính cho người lính của gia đình mình. Công an xã Lệ Thủy phối hợp với Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Quảng Trị cùng lực lượng y tế tổ chức lấy sinh phẩm mẫu ADN cho 310 thân nhân của 176 liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn.

Thượng tá Lê Quang Chiêm, Trưởng Công an xã Lệ Thủy, cho biết nhiều tuần trước ngày lấy sinh phẩm, cán bộ Công an xã đã rà soát từng trường hợp, đối chiếu dữ liệu dân cư, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ và trực tiếp đến từng thôn, từng gia đình vận động thân nhân liệt sĩ tham gia. Những cụ già tuổi cao, sức yếu được bố trí lấy sinh phẩm tại nhà, nhằm bảo đảm không ai bỏ lỡ cơ hội xác định danh tính liệt sĩ là người thân của mình.

Ở Quảng Trị - nơi có gần 160 nghĩa trang liệt sĩ với khoảng 74.000 phần mộ, trong đó hơn 26.000 mộ chưa xác định được danh tính - mỗi cuộc đoàn tụ đều mang theo một câu chuyện riêng. Có gia đình đã đi tìm suốt mấy chục năm. Có cựu chiến binh trở lại chiến trường cũ hàng chục lần chỉ để chỉ thêm một vị trí nghi còn đồng đội nằm lại. Có người thân đã qua đời trước khi kịp đón liệt sĩ trở về.

Cũng trong những ngày đầu tháng 7/2026, phóng viên Báo CAND đã đến một số nơi trong 34 xã, phường ở phía Đông Đắk Lắk. Trung tá Huỳnh Kim Anh, Phó Trưởng Công an xã Tuy An Bắc cho biết, đơn vị đã rà soát 28 trường hợp thân nhân LS cần lấy mẫu ADN. Trong số đó có 4 thân nhân gồm Đặng Văn Dũng, Đặng Thị Minh Tâm, Đặng Thị Mỹ Hồng, Đặng Thị Tư đang cư trú tại xã Tuy An Bắc, Xuân Thọ và phường Tuy Hòa sẽ được thu thập mẫu ADN để xác định quan hệ thân nhân với liệt sĩ Đặng Sĩ Tấn là anh, em cùng mẹ đẻ.

Theo Thượng tá Trương Văn Lùng, Trưởng Công an xã Vân Hòa – một địa bàn miền núi phía Đông Đắk Lắk, sau khi rà soát từng thôn, xóm, đơn vị xác định có 12 thân nhân của 6 liệt sĩ đăng ký lấy mẫu ADN để xác định mối quan hệ. Trong số đó, ông Phan Văn Tâm (51 tuổi, trú tại thôn Lương Sơn) cho biết: “Cán bộ Công an xã đến nhà, tận tình hướng dẫn tôi cùng người chị gái là Phan Thị Hiệp kê khai, cung cấp thông tin, chuẩn bị lấy mẫu ADN để xác định hài cốt liệt sĩ chị ruột chúng tôi là liệt sĩ Phan Thị Hoa hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ”.

Đến xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk, phóng viên đã nghe bà Nguyễn Thị Giáp, 80 tuổi, trú tại thôn Phú Thường, kể chuyện người anh trai là Nguyễn Hữu Trĩ thoát ly tham gia hoạt động cách mạng ở địa phương trong chiến tranh, rồi tình nguyện nhập ngũ bộ đội chủ lực. Ông Trĩ hy sinh ngày 24/12/1950 trong trận đánh Đồn Măng Đen, tỉnh Kon Tum khi đang là chiến sĩ Trung đoàn 84, đến nay gia đình không có thông tin nơi an táng ban đầu nên đăng ký lấy mẫu ADN với hy vọng sẽ tìm được người anh trai.

Còn bà Nguyễn Thị Hái, 91 tuổi, trú tại thôn Phú Thường, bồi hồi nhớ lại, năm 18 tuổi bà lấy chồng cùng quê là ông Đỗ Văn Mỹ - Xã đội trưởng trong chiến tranh. Khi bà sinh đứa con út chưa tròn năm, thì người chồng hy sinh ngày 25/2/1967 trong trận chiến đấu với địch tại quê nhà. Ngoài người chồng, bà Hái còn có em trai là Nguyễn Văn Gác, Trung đội phó, Tiểu đoàn 13, Tỉnh đội Phú Yên đã hy sinh trong trận đánh Cầu Cháy, huyện Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên ngày 19/3/1975, gia đình vẫn chưa biết phần mộ an táng ở đâu. Khi cán bộ Công an xã Ô Loan đến nhà thu thập thông tin liệt sĩ để chuẩn bị lấy mẫu ADN, bà Hái rất vui và mong muốn sớm xác định hài cốt liệt sĩ là người thân của mình.

Trong sáng 9/7, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Đắk Lắk phối hợp xã Xuân Phước khai quật, lấy mẫu sinh phẩm 53 hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin. Tất cả mẫu sinh phẩm đã được kiểm đếm, niêm phong, bàn giao khoa học, an toàn và tuyệt đối tôn nghiêm. Đại tá Nguyễn Duy Tráng, Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk cho biết, toàn bộ mẫu sinh phẩm đều được số hóa, cập nhật đầy đủ thông tin vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia để phục vụ công tác quản lý, lưu trữ và đối soát kết quả giám định từ Viện Pháp y quốc gia .

Mỗi mẫu ADN là “chiếc chìa khóa” diệu kỳ…

Đại tá Phan Quốc Hải, Trưởng Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an TP Huế cho biết, nếu trước đây việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chủ yếu dựa vào hồ sơ lưu trữ, nhân chứng lịch sử và các dấu tích còn lại, thì ngày nay, những thành tựu của khoa học công nghệ đang mở ra cơ hội mới với độ chính xác cao hơn và khả năng đối sánh rộng hơn. Đặc biệt, việc ứng dụng dữ liệu ADN kết hợp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã tạo ra bước đột phá quan trọng trong công tác xác định danh tính liệt sĩ.

Đây cũng là minh chứng sinh động cho hiệu quả của chuyển đổi số và Đề án 06 trong phục vụ người dân. Những dữ liệu được thu thập, làm sạch, kết nối và khai thác không chỉ phục vụ quản lý nhà nước, mà còn phục vụ những giá trị nhân văn cao đẹp nhất của xã hội.

Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND TP Huế, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 thành phố cho biết, những ngày qua, Bộ Chỉ huy Quân sự, Công an TP Huế, Sở Nội vụ, Sở Y tế cùng UBND các xã, phường huy động lực lượng triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại nhiều nghĩa trang trên địa bàn. Các lực lượng làm việc liên tục, kể cả ngày nghỉ, trong điều kiện thời tiết nắng nóng gay gắt để bảo đảm tiến độ thực hiện nhiệm vụ.

Cũng trong những ngày Huế cùng với cả nước thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, thăm hỏi, động viên cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng đang thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu sinh phẩm tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Phú Vang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Huế Nguyễn Khắc Toàn biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực, cố gắng của các lực lượng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ đặc biệt thiêng liêng, ý nghĩa.

Việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN là bước quan trọng nhằm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, trả lại tên cho các liệt sĩ; góp phần đáp ứng nguyện vọng thiết tha của thân nhân, gia đình liệt sĩ. Đây cũng là việc làm thể hiện sâu sắc đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, sự tri ân của Đảng, Nhà nước, lực lượng vũ trang và nhân dân đối với các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên hôm nay.

Mỗi cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng thực hiện nhiệm vụ tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, khắc phục khó khăn về thời tiết, thực hiện công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ theo đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm chặt chẽ, chính xác, trang nghiêm.

“Khi thực hiện nhiệm vụ cần làm bằng cả tấm lòng, sự nhiệt huyết, tận tâm; từng thao tác phải cẩn trọng, chi tiết, tỉ mỉ, chân tình và kính trọng trước sự hy sinh to lớn của các Anh hùng liệt sĩ. Đồng thời, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả được giao, góp phần cùng thành phố thực hiện tốt công tác tri ân, đền ơn đáp nghĩa đối với các Anh hùng liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ”, lãnh đạo UBND TP Huế mong muốn.

Ở đâu đó giữa đại ngàn Trường Sơn, dưới những cánh rừng, những mái nhà, những cánh đồng ven sông hay trên những quả đồi bazan miền Trung nắng gió, vẫn còn những liệt sĩ chưa được tìm thấy. Vì thế, công việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn tiếp tục với quyết tâm chính trị cao nhất. Còn một nguồn tin cần kiểm chứng, còn một vị trí cần khảo sát, còn một mẫu ADN cần đối sánh, thì vẫn còn những người lặng lẽ lên đường...

Nói về “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Thiếu tướng Hồ Song Ân, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi, cho rằng đây không đơn thuần là một đợt công tác, đây là cuộc chạy đua với thời gian.

“Chúng ta đang đua với tuổi già của những người mẹ, người cha, người em, người anh, người chị của các anh hùng, liệt sĩ với sự bào mòn của ký ức và sự thay đổi của thời gian. Mỗi mẫu ADN thu được là một mảnh ghép quan trọng để hoàn thiện bức tranh danh tính cho các anh. Lực lượng Công an cả nước nói chung, trong đó có Công an các tỉnh thành miền Trung và Công an tỉnh Quảng Ngãi xác định đây là mệnh lệnh từ trái tim, là trách nhiệm tri ân sâu sắc nhất đối với thế hệ đi trước; cùng góp phần vào bản hùng ca vang mãi…”, Thiếu tướng Hồ Song Ân bộc bạch thêm.