Bài cuối: Phát huy truyền thống, cùng lực lượng Công an nhân dân bước vào kỷ nguyên phát triển mới

Chủ động tham mưu, giữ vững an ninh quốc gia trong thời kỳ đổi mới

Giai đoạn đầu của thời kỳ này, cuộc đấu tranh chống “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, trong đó Công an nhân dân (CAND) là lực lượng nòng cốt. Lực lượng Tham mưu của Bộ và Tổng cục An ninh đã tham mưu cho Bộ báo cáo Bộ Chính trị về âm mưu, phương thức, thủ đoạn hoạt động “diễn biến hoà bình”, đề xuất nhiệm vụ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong đó nhiệm vụ xây dựng thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân là vấn đề then chốt. Cơ quan Tham mưu của Bộ Nội vụ và Bộ Quốc phòng phối hợp phục vụ lãnh đạo 2 Bộ đề xuất Ban Chấp hành Trung ương ban hành Nghị quyết số 03-NQ/TW, ngày 29/6/1992 về “nhiệm vụ quốc phòng và bảo vệ an ninh quốc gia, chống “diễn biến hoà bình” của địch” và tổ chức triển khai thực hiên trong toàn lực lượng.

Thời gian này, lực lượng Tham mưu CAND đã chủ động tham mưu lãnh đạo Bộ, các Tổng cục và cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo phòng ngừa, đấu tranh có hiệu quả với chiến lược “diễn biến hòa bình” và các loại tội phạm; tham mưu triển khai kế hoạch bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước và địa phương; tổ chức thành công 10 Hội nghị Công an toàn quốc (Hội nghị lần thứ 42 đến 51) và các hội nghị quan trọng khác, góp phần bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, phục vụ đắc lực sự nghiệp đổi mới.

Sau 10 năm thực hiện công cuộc đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa rất quan trọng. Giai đoạn này chứng kiến sự phát triển, trưởng thành vượt bậc của lực lượng Tham mưu CAND về tổ chức, lực lượng và công tác theo hướng tinh gọn, mạnh, hiệu lực, hiệu quả với nhiều dấu mốc quan trọng. Theo đó, từ năm 1998 đến năm 2018, để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của Công an trong thời kỳ đầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ngày 7/5/1998, kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa X đã thông qua Nghị quyết số 13-1998/NQ-QH10 đổi tên Bộ Nội vụ thành Bộ Công an; Chính phủ ban hành Nghị định số 37-1998/NĐ-CP, ngày 9/6/1998 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy Bộ Công an, theo đó Bộ Công an có Văn phòng Bộ và 6 Tổng cục.

Trong các Tổng cục có Văn phòng Tổng cục hoặc Cục Tham mưu; trong Bộ Tư lệnh và các Vụ, Cục trực thuộc có Phòng Tham mưu; Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có Văn phòng Công an tỉnh, thành phố và cơ bản duy trì ổn định hệ thống cơ quan Tham mưu trong CAND.

Trong giai đoạn này, với xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đặt ra những thách thức mới. Để kịp thời giải quyết những vấn đề phức tạp phát sinh tại Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ, lực lượng Tham mưu CAND đã tham mưu cho Đảng ủy Công an Trung ương, cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo công tác bảo đảm an ninh, trật tự ở những vùng trọng điểm. Giải quyết những “điểm nóng” phức tạp; phòng ngừa, ngăn chặn hoạt động thâm nhập nội bộ, lợi dụng vấn đề “dân chủ, nhân quyền” để tập hợp lực lượng, gây rối an ninh, trật tự.

Qua đó, lực lượng Tham mưu đã tham mưu giải quyết, ổn định tình hình, không để lan rộng, kéo dài các vụ việc như: bạo loạn ở Tây Nguyên; phá rối an ninh tại huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên; biểu tình gây rối an ninh, trật tự, hủy hoại tài sản, chống người thi hành công vụ tại Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh liên quan tình hình Biển Đông và ô nhiễm môi trường tại Formosa Hà Tĩnh.

Đồng thời, lực lượng Tham mưu CAND đã tham mưu triển khai các mặt công tác điều phối bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn nhiều sự kiện chính trị trọng đại như: Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, Đại hội đồng liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 132 (IPU-132), Tuần lễ cấp cao APEC 2017, Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên lần thứ 2; kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; các kỳ Đại hội Đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp.

Đồng thời, thực hiện tốt nhiệm vụ tham mưu cho lãnh đạo các đơn vị và cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo toàn diện các mặt công tác bảo đảm an ninh, trật tự, tấn công, trấn áp tội phạm; tham mưu tổ chức, phục vụ chu đáo các Hội nghị Công an toàn quốc và nhiều hội nghị chuyên đề quan trọng khác; phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ Công an và Công an các địa phương.

Tinh gọn bộ máy, chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số

Từ năm 2018 đến tháng 2/2025, thực hiện Nghị quyết số 22-NQ/TW, ngày 15/3/2018 của Bộ Chính trị về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy Bộ Công an tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và Nghị định số 01/2018/NĐ-CP, ngày 6/8/2018 của Chính phủ quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công an, với phương châm “Bộ tinh, tỉnh mạnh, huyện toàn diện, xã bám cơ sở”; không tổ chức cấp Tổng cục nên các Cục Tham mưu thuộc các Tổng cục giải thể, chuyển hầu hết chức năng, nhiệm vụ về Văn phòng Bộ.

Từ đây, cơ quan Tham mưu CAND cơ bản thống nhất tên gọi, tổ chức bộ máy. Ở Bộ có Văn phòng Bộ; các đơn vị trực thuộc Bộ có Phòng Tham mưu tổng hợp/Phòng Tham mưu tác chiến; Công an tỉnh, thành phố có Phòng Tham mưu; Công an cấp huyện có Đội Tham mưu; Công an cấp xã có Tổ Tổng hợp.

Văn phòng Bộ đã tham mưu xây dựng Đề án số 01/ĐA-BCA, ngày 6/1/2023 về xây dựng lực lượng Tham mưu CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên số, công tác tham mưu, văn phòng đứng trước yêu cầu chuyển đổi căn bản từ phương thức thủ công sang phương thức số, từ xử lý văn bản giấy rời rạc sang quản trị dữ liệu tập trung, liên thông và theo dõi theo thời gian thực.

Thực tiễn đó đòi hỏi lực lượng tham mưu CAND phải đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp và công cụ làm việc để thực hiện tốt chức năng tham mưu, điều phối, phục vụ hiệu quả sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương và Bộ Công an trong công tác bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Trước yêu cầu này, chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ điện tử, chính quyền điện tử trở thành nhiệm vụ trọng tâm của công tác tham mưu. Văn phòng Bộ Công an đã chủ trì, phối hợp các đơn vị tham mưu xây dựng và tổ chức khai trương Cổng dịch vụ công Bộ Công an tại Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 76 – đánh dấu bước phát triển quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính của ngành, cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức độ 4 cho người dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, giai đoạn này đã diễn ra đại dịch COVID-19, Văn phòng Bộ đã làm tốt công tác tham mưu, thiết lập các kịch bản ứng phó chưa từng có tiền lệ cho Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch COVID-19 Bộ Công an và Bộ Chỉ huy tiền phương của Bộ Công an chỉ đạo công tác phòng, chống dịch tại các tỉnh, thành phố phía Nam. Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, chưa từng có tiền lệ trong lịch sử của lực lượng Công an nói chung và lực lượng Tham mưu CAND nói riêng.

Từ tháng 3/2025 đến nay, triển khai thực hiện Đề án số 25/ĐA-BCA ngày 11/1/2025, theo mô hình Công an địa phương 2 cấp, không tổ chức Công an cấp huyện. Tổ chức bộ máy cơ quan Tham mưu CAND được kiện toàn theo hướng tập trung, thống nhất, chuyên sâu, chuyên nghiệp và hiện đại, được tổ chức xuyên suốt ở cả 3 cấp Công an (cấp bộ, cấp tỉnh, cấp xã); trách nhiệm, vị trí của cơ quan tham mưu CAND các cấp tiếp tục được nâng cao theo hướng chiến lược, chuyên sâu, thực sự là “bộ não thứ hai”, trung tâm thông tin của lãnh đạo, chỉ huy Công an các cấp; đội ngũ cán bộ tham mưu CAND được xây dựng theo hướng liêm chính và kỷ luật, chuyên nghiệp và hiện đại, nhân văn và gần dân.

Công tác tham mưu CAND tiếp tục là “điểm sáng”, được đổi mới mạnh mẽ tư duy, hành động, từ thực hiện “trách nhiệm công vụ” sang “trách nhiệm công vụ - phục vụ”, từ “mệnh lệnh, phục tùng” sang “mệnh lệnh, phục tùng và chủ động đề xuất, kiến tạo phát triển; chuyển đổi toàn diện phương thức hoạt động kết hợp nhuần nhuyễn; chặt chẽ giữa truyền thống và hiện đại với hạ tầng đồng bộ, hiện đại, bảo mật cao”.

Riêng thời gian năm 2025, đã có gần 3.000 báo cáo với Trung ương Đảng, Chính phủ, lãnh đạo Bộ để tham mưu các giải pháp chiến lược, toàn diện, phù hợp, linh hoạt trên lĩnh vực. Triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, lực lượng tham mưu CAND đã tiên phong, gương mẫu lan tỏa tinh thần làm việc “Lựa chọn đúng – Triển khai nhanh – Làm đến nơi đến chốn – Đo lường bằng kết quả”; “Làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn”.

Trải qua chặng đường 80 năm, lực lượng Tham mưu CAND đã phát huy truyền thống vẻ vang, nỗ lực phấn đấu, vượt qua khó khăn, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần không nhỏ vào công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tạo tiền đề vững chắc đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, phồn vinh, thịnh vượng của dân tộc. Nhiều đồng chí lãnh đạo cơ quan Tham mưu CAND trưởng thành vượt bậc, trở thành lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an, là những tấm gương sáng ngời cho các thế hệ học tập, noi theo.

Ghi nhận những công lao, thành tích của lực lượng Tham mưu CAND trong gần 80 năm qua, Đảng, Nhà nước đã tặng nhiều Huân chương Quân công, Chiến công các loại và nhiều phần thưởng cao quý khác cho những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác, chiến đấu và xây dựng lực lượng. Riêng Văn phòng Bộ 2 lần được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng hoa; 1 lần được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh; 5 lần được tặng Huân chương Quân công; 1 lần được tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba và 2 lần được tặng thưởng Huân chương Chiến công. Ngày 10/12/2025, Văn phòng Bộ vinh dự được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.