'Bài ca Hồ Chí Minh': Vẫn âm vang chan chứa ân tình

MacColl tên thật là James Henry Miller, sinh ra ở Salford (Anh). Ông đã tham gia phong trào tranh đấu của công nhân rất sớm. Ông bắt đầu sự nghiệp bằng viết nhạc giúp nhà sản xuất và là diễn viên kịch. Là người yêu thích nhạc dân gian, MacColl đã có trên một trăm đĩa nhạc thể loại này. Ông đã từng được trao giải Grammy với ca khúc “The First Time Ever I Saw Your Face”.

Trong suốt gần nửa thế kỷ qua, mỗi dịp kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, ca khúc “Bài ca Hồ Chí Minh” (The Ballad of Ho Chi Minh) của nhạc sỹ Ewan MacColl lại vang lên với điệp khúc “Hồ, Hồ, Hồ Chí Minh” sôi động. Đây là một trong những ca khúc nổi tiếng viết về Hồ Chủ tịch và là “bài ca đi cùng năm tháng” của âm nhạc Việt Nam.

Trong nhiều chương trình ca nhạc kỷ niệm ngày sinh và ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh do Bộ Công an tổ chức, bài hát này cũng nhiều lần vang lên, với sự thể hiện của ca sĩ Hồ Quỳnh Hương, hoặc các ca sĩ người nước ngoài. Ca khúc này đặc biệt, bởi tác giả là người nước ngoài viết về vị lãnh tụ của Việt Nam, lại ra đời đúng vào đêm chiến thắng Điện Biên Phủ, ngày 7/5/1954. Bài hát đã được NSƯT Quang Hưng đưa về Việt Nam từ năm 1967 và ông cũng là người đầu tiên thể hiện thành công.

Nhạc sĩ Ewan MacColl.
Nhạc sĩ Ewan MacColl.

Trong di vật của giọng ca vàng Quang Hưng để lại cho vợ là NSƯT Hoàng Mỵ, còn lưu lại ký ức của NSƯT Quang Hưng về kỷ niệm với bài hát và tác giả “Bài ca Hồ Chí Minh”. Năm 1967, Quang Hưng là một trong số rất ít ca sĩ được chọn tham gia đoàn nghệ sĩ dự Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh tổ chức tại La Habana (Cu Ba).

Trong đêm khai mạc Đại hội, nhạc sĩ Ewan MacColl đã cùng nữ danh ca người Mỹ, Peggy Seeger, người bạn đời của ông (và là em gái nhạc sĩ, ca sĩ nổi tiếng Peter Seeger - tác giả bài hát “Bác Hồ - thầy giáo” (Teacher Uncle Ho), biểu diễn ca khúc này. Bài hát kết thúc, những tràng pháo tay nổi lên như sấm cùng những tiếng hô vang dội “Hồ Chí Minh – Hôxê Macti, Tổ quốc hay là chết” và đề nghị hát lại nhiều lần.

Ngay đêm ấy, ca sĩ Quang Hưng đã tìm gặp 2 người bạn quý. Cùng sóng bước trên bãi biển Varadero tuyệt đẹp đầy gió Đại Tây Dương, hai nghệ sĩ Ewan MacColl và Peter Seeger đã thân tình dạy cho NSƯT Quang Hưng ca khúc “Bài ca Hồ Chí Minh”. Tác giả cũng kể lại tỉ mỉ hoàn cảnh ra đời của bài ca ấy: Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954 đã làm chấn động thế giới. Ngay đêm đó, trong Câu lạc bộ Lao động ở London (Anh), các đại biểu “Phong trào đòi tự do cho các thuộc địa” đã tổ chức một cuộc mít tinh để chào mừng thắng lợi này.

Ca sĩ Quang Hưng với cây guitar được Chủ tịch Phidel Castro tặng tại Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh 1967.
Ca sĩ Quang Hưng với cây guitar được Chủ tịch Phidel Castro tặng tại Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh 1967.

Nhạc sĩ Ewan MacColl ôm đàn, bước lên sân khấu với niềm hân hoan báo tin Pháp đã thất bại tại chiến trường Điện Biên Phủ của Việt Nam và đây là ngày hội lớn của tất cả những người lao động bị áp bức trên toàn thế giới. Ông nhấn mạnh: Tại sao chiến thắng đặc biệt có ý nghĩa này lại xảy ra ở Việt Nam mà không ở nơi khác?

Gần đây, tôi đã được đọc cuốn sách của một số giáo sư sử học phương Đông và Pháp, Ý... ca ngợi một nhân vật vĩ đại là Hồ Chí Minh, nhà lãnh đạo đã dẫn dắt nhân dân Việt Nam làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ. Cuốn sách có đoạn: Hồ Chí Minh không chỉ xót thương nhân dân mình, dân tộc mình mà ngay khi còn lưu lạc nơi đất khách quê người, Hồ Chí Minh đã thấu hiểu nỗi đau khổ của những người nô lệ châu Phi, châu Mỹ...

Gấp cuốn sách lại, lập tức những cảm hứng nghệ thuật đã tràn ngập tâm hồn tôi, giúp tôi nhanh chóng sáng tác một khúc ca về Hồ Chí Minh, người đang nhen lên ngọn lửa giải phóng bừng sáng ở Việt Nam và từ đây sẽ lan nhanh tới mọi lục địa để thiêu cháy mọi áp bức, bất công. Bài hát bày tỏ tình cảm của nhân dân Anh dành cho Hồ Chí Minh, nên tôi sử dụng và phát triển làn điệu dân ca cổ Saxon, với giai điệu thiết tha, sôi nổi.

Rồi, Ewan MacColl nâng cây đàn dân tộc lên trước ngực, âm thanh như dẫn dắt người nghe đi vào những tâm sự thiêng liêng. Cả khán phòng lắng đọng trong âm hưởng “Bài ca Hồ Chí Minh” và mỗi khi Ewan MacColl hát xong một đoạn, mọi người lại hô vang: “Hồ, Hồ, Hồ Chí Minh!” đầy phấn khích.

Trước khi rời Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh, vợ chồng nhạc sĩ Ewan Maccoll đã tặng bản nhạc “Bài ca Hồ Chí Minh” cho đoàn Việt Nam với những câu thơ ghi ngoài bìa: “Trên đời có những vật không thể thay đổi/Có những con chim không khuất phục bao giờ/Có những tên người sống mãi với thời gian/Hồ Chí Minh”.

Cũng từ Đại hội này, “Bài ca Hồ Chí Minh” nhanh chóng được phổ biến ở Việt Nam, cũng như trong lực lượng phản chiến ở Tây Ban Nha, Pháp, Thụy Điển, Nga, Đức, Nhật, Cu Ba… “Bài ca Hồ Chí Minh” đã được các nghệ sĩ yêu hòa bình của Mỹ đón nhận như một vũ khí tinh thần, để tố cáo hành động xâm lược của Mỹ với Việt Nam.

Nhóm ba nghệ sĩ của Peter Seeger đã gửi một lá thư sang Anh, cảm ơn tác giả ca khúc, trong đó viết: “Mỗi khi chúng tôi hát trước những người nghe không cùng chính kiến, tôn giáo, chủng tộc, ở mọi nơi, mọi lúc, bao giờ “Bài ca Hồ Chí Minh” cũng có sức thuyết phục lạ lùng. Bởi vì Việt Nam, Hồ Chí Minh đã làm quang vinh cho nhiều người. Ca ngợi Việt Nam là ca ngợi chính mình. Bài ca được in thành bản nhạc bướm phổ biến nhiều nơi ở Mỹ, kêu gọi lực lượng phản chiến cùng hành động với nhân dân Việt Nam. Chúng tôi biết nói sao để bạn rõ, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với nhân dân tiến bộ Mỹ quan trọng đến nhường nào”.

Ca khúc “Bài ca Hồ Chí Minh” đã vang lên ở nhiều nước, vào thời điểm Mỹ đẩy mạnh cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, đã có ý nghĩa quan trọng để góp phần kêu gọi nhân dân tiến bộ khắp thế giới đoàn kết và ủng hộ Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc…

Thanh Hằng

Các tin khác

Rực rỡ màn trình diễn 3D Mapping kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác

Rực rỡ màn trình diễn 3D Mapping kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác

Chương trình biểu diễn nghệ thuật và trình chiếu 3D Mapping quốc tế là sự kiện văn hóa – công nghệ đỉnh cao, là điểm nhấn nổi bật trong chuỗi hoạt động quy mô lớn nhân kỷ niệm 50 năm thành phố Sài Gòn – Gia Định chính thức, vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.

Đội tuyển Việt Nam trước thềm AFF Cup 2026

Đội tuyển Việt Nam trước thềm AFF Cup 2026

Đội tuyển (ĐT) Việt Nam bước vào AFF Cup 2026 trong một vị thế rất khác so với nhiều kỳ giải trước. Khi đã là đương kim vô địch, thầy trò HLV Kim Sang Sik không còn chỉ được nhìn nhận như một ứng viên nặng ký, mà trở thành mục tiêu mà mọi đối thủ đều muốn đánh bại. Chính điều đó tạo nên hai mặt song hành trong hành trình sắp tới: áp lực bảo vệ ngôi vương và cơ hội khẳng định vị thế số một Đông Nam Á bằng một phiên bản mạnh hơn, giàu chiều sâu hơn.

Kết nối điện ảnh, gắn kết người làm phim tại DANAFF IV

Kết nối điện ảnh, gắn kết người làm phim tại DANAFF IV

Nằm trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) lần IV, ngày 1/7, chương trình Kết nối điện ảnh đã diễn ra tại cụm rạp Galaxy CineX AEON Mall Thanh Khê, Đà Nẵng với sự tham dự của đông đảo những người hoạt động trong ngành điện ảnh trong nước và quốc tế.

Phim về lực lượng An ninh nhân dân nơi đại ngàn Tây Nguyên lên sóng VTV1

Phim về lực lượng An ninh nhân dân nơi đại ngàn Tây Nguyên lên sóng VTV1

Được sản xuất, phát sóng nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân, “Trời cao nguyên xanh” được kỳ vọng không chỉ là một bộ phim truyền hình hấp dẫn mà còn là tác phẩm lan tỏa những giá trị sâu sắc về trách nhiệm, lòng tận tụy và sự hy sinh thầm lặng của những người đang ngày đêm giữ gìn bình yên cho đất nước.

Cầu nối giữa nghệ sĩ, truyền thông và khán giả tại DANAFF IV

Cầu nối giữa nghệ sĩ, truyền thông và khán giả tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV), ngày 1/7, các đạo diễn, nhà sản xuất, diễn viên và ê-kíp sáng tạo của nhiều tác phẩm điện ảnh tiêu biểu đến từ Việt Nam và châu Á đã gặp gỡ báo chí, trao đổi về xu hướng điện ảnh đương đại, những vấn đề xã hội được phản ánh qua điện ảnh, hành trình sáng tạo của các nhà làm phim.

World Cup 2026: Lời chia tay tiếc nuối của Nhật Bản

World Cup 2026: Lời chia tay tiếc nuối của Nhật Bản

World Cup luôn là nơi cảm xúc được đẩy lên tận cùng. Ở đó, có những chiến thắng làm nên huyền thoại, có những thất bại tạo ra cú sốc, và cũng có những cuộc chia tay khiến người ta day dứt rất lâu. Nhật Bản tại World Cup 2026 thuộc về vế sau cùng ấy.

Lập kỷ lục, Mbappé bắt kịp Messi

Lập kỷ lục, Mbappé bắt kịp Messi

Cú đúp của Kylian Mbappé giúp Pháp thắng Thụy Điển 3-0 ở vòng 1/16 World Cup 2026, đồng thời đưa tiền đạo này lập kỷ lục ghi bàn knock-out và cân bằng thành tích với Lionel Messi.

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Bảo vệ tài sản trí tuệ có ý nghĩa sống còn với điện ảnh Việt thời AI

Khi tác phẩm có thể bị sao chép, cắt ghép, phát tán trái phép chỉ trong vài phút; khi AI có thể tạo ra nội dung dựa trên dữ liệu thu thập từ hàng triệu tác phẩm; khi ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm do máy móc hỗ trợ ngày càng trở nên phức tạp, thì bảo vệ tài sản trí tuệ trở thành vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với ngành điện ảnh.

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Ji Chang Wook: Việt Nam luôn mang lại rất nhiều năng lượng

Tại buổi giao lưu với báo chí trong khuôn khổ Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần IV (DANAFF IV) vào ngày 30/6, Ji Chang Wook cho hay, anh rất vui và hạnh phúc khi được trực tiếp gặp gỡ các fan Việt Nam. Tài tử xứ Hàn cũng khẳng định, Việt Nam luôn là nơi mang lại cho anh rất nhiều năng lượng mỗi khi ghé thăm.

Ma Rốc quật ngã Hà Lan sau loạt luân lưu cân não

Ma Rốc quật ngã Hà Lan sau loạt luân lưu cân não

Sáng 30/6 theo giờ Việt Nam, trận đấu giữa Hà Lan và Ma Rốc ở vòng knock-out World Cup 2026 đã mang đến cho người hâm mộ một màn so tài đúng nghĩa nghẹt thở, nơi cảm xúc được đẩy lên cao qua từng khoảnh khắc. Sau 120 phút giằng co với tỷ số hòa 1-1, hai đội buộc phải phân định thắng thua trên chấm luân lưu, và ở đó, Ma Rốc đã chứng tỏ bản lĩnh thép để giành quyền đi tiếp sau loạt đấu súng đầy cân não.

Dancesport Việt Nam giành 2 huy chương tại Giải vô địch thế giới

Dancesport Việt Nam giành 2 huy chương tại Giải vô địch thế giới

Ngày 28/6 tại thành phố Bremen, Cộng hòa Liên bang Đức, các vận động viên Dancesport Việt Nam đã thi đấu xuất sắc tại Giải Vô địch Khiêu vũ Latin đơn nữ thế giới 2026 (WDSF World Championship Solo Latin Female Adult ), giành 1 Huy chương Bạc và 1 Huy chương Đồng, đồng thời để lại nhiều dấu ấn ở các nội dung thi đấu quốc tế khác.

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Minh tinh Hollywood Jane Seymour chia sẻ hậu trường phim tại DANAFF IV

Trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) châu Á Đà Nẵng (DANAFF) IV, ngày 29/6, tại rạp chiếu phim Lê Độ - Đà Nẵng, đã diễn ra chương trình mở màn Tiêu điểm điện ảnh Hoa Kỳ với buổi chiếu tác phẩm Somewhere in Time (Ngược dòng thời gian). Minh tinh Hollywood Jane Seymour - nữ chính của phim đã chia sẻ với khán giả nhiều câu chuyện từ hậu trường của tác phẩm này.

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Mỹ nhân Myanmar đăng quang Miss Multicultural World 2026

Sau một tuần diễn ra với nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, quảng bá du lịch và trải nghiệm di sản tại Việt Nam, cuộc thi Miss Multicultural World 2026 (Hoa hậu Văn hóa thế giới 2026) đã khép lại với lễ đăng quang của người đẹp Myanmar Soe Myintzu Lwin vào tối 28/6 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội.