'Bài ca Hồ Chí Minh': Vẫn âm vang chan chứa ân tình

MacColl tên thật là James Henry Miller, sinh ra ở Salford (Anh). Ông đã tham gia phong trào tranh đấu của công nhân rất sớm. Ông bắt đầu sự nghiệp bằng viết nhạc giúp nhà sản xuất và là diễn viên kịch. Là người yêu thích nhạc dân gian, MacColl đã có trên một trăm đĩa nhạc thể loại này. Ông đã từng được trao giải Grammy với ca khúc “The First Time Ever I Saw Your Face”.

Trong suốt gần nửa thế kỷ qua, mỗi dịp kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, ca khúc “Bài ca Hồ Chí Minh” (The Ballad of Ho Chi Minh) của nhạc sỹ Ewan MacColl lại vang lên với điệp khúc “Hồ, Hồ, Hồ Chí Minh” sôi động. Đây là một trong những ca khúc nổi tiếng viết về Hồ Chủ tịch và là “bài ca đi cùng năm tháng” của âm nhạc Việt Nam.

Trong nhiều chương trình ca nhạc kỷ niệm ngày sinh và ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh do Bộ Công an tổ chức, bài hát này cũng nhiều lần vang lên, với sự thể hiện của ca sĩ Hồ Quỳnh Hương, hoặc các ca sĩ người nước ngoài. Ca khúc này đặc biệt, bởi tác giả là người nước ngoài viết về vị lãnh tụ của Việt Nam, lại ra đời đúng vào đêm chiến thắng Điện Biên Phủ, ngày 7/5/1954. Bài hát đã được NSƯT Quang Hưng đưa về Việt Nam từ năm 1967 và ông cũng là người đầu tiên thể hiện thành công.

Nhạc sĩ Ewan MacColl.
Nhạc sĩ Ewan MacColl.

Trong di vật của giọng ca vàng Quang Hưng để lại cho vợ là NSƯT Hoàng Mỵ, còn lưu lại ký ức của NSƯT Quang Hưng về kỷ niệm với bài hát và tác giả “Bài ca Hồ Chí Minh”. Năm 1967, Quang Hưng là một trong số rất ít ca sĩ được chọn tham gia đoàn nghệ sĩ dự Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh tổ chức tại La Habana (Cu Ba).

Trong đêm khai mạc Đại hội, nhạc sĩ Ewan MacColl đã cùng nữ danh ca người Mỹ, Peggy Seeger, người bạn đời của ông (và là em gái nhạc sĩ, ca sĩ nổi tiếng Peter Seeger - tác giả bài hát “Bác Hồ - thầy giáo” (Teacher Uncle Ho), biểu diễn ca khúc này. Bài hát kết thúc, những tràng pháo tay nổi lên như sấm cùng những tiếng hô vang dội “Hồ Chí Minh – Hôxê Macti, Tổ quốc hay là chết” và đề nghị hát lại nhiều lần.

Ngay đêm ấy, ca sĩ Quang Hưng đã tìm gặp 2 người bạn quý. Cùng sóng bước trên bãi biển Varadero tuyệt đẹp đầy gió Đại Tây Dương, hai nghệ sĩ Ewan MacColl và Peter Seeger đã thân tình dạy cho NSƯT Quang Hưng ca khúc “Bài ca Hồ Chí Minh”. Tác giả cũng kể lại tỉ mỉ hoàn cảnh ra đời của bài ca ấy: Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954 đã làm chấn động thế giới. Ngay đêm đó, trong Câu lạc bộ Lao động ở London (Anh), các đại biểu “Phong trào đòi tự do cho các thuộc địa” đã tổ chức một cuộc mít tinh để chào mừng thắng lợi này.

Ca sĩ Quang Hưng với cây guitar được Chủ tịch Phidel Castro tặng tại Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh 1967.
Ca sĩ Quang Hưng với cây guitar được Chủ tịch Phidel Castro tặng tại Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh 1967.

Nhạc sĩ Ewan MacColl ôm đàn, bước lên sân khấu với niềm hân hoan báo tin Pháp đã thất bại tại chiến trường Điện Biên Phủ của Việt Nam và đây là ngày hội lớn của tất cả những người lao động bị áp bức trên toàn thế giới. Ông nhấn mạnh: Tại sao chiến thắng đặc biệt có ý nghĩa này lại xảy ra ở Việt Nam mà không ở nơi khác?

Gần đây, tôi đã được đọc cuốn sách của một số giáo sư sử học phương Đông và Pháp, Ý... ca ngợi một nhân vật vĩ đại là Hồ Chí Minh, nhà lãnh đạo đã dẫn dắt nhân dân Việt Nam làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ. Cuốn sách có đoạn: Hồ Chí Minh không chỉ xót thương nhân dân mình, dân tộc mình mà ngay khi còn lưu lạc nơi đất khách quê người, Hồ Chí Minh đã thấu hiểu nỗi đau khổ của những người nô lệ châu Phi, châu Mỹ...

Gấp cuốn sách lại, lập tức những cảm hứng nghệ thuật đã tràn ngập tâm hồn tôi, giúp tôi nhanh chóng sáng tác một khúc ca về Hồ Chí Minh, người đang nhen lên ngọn lửa giải phóng bừng sáng ở Việt Nam và từ đây sẽ lan nhanh tới mọi lục địa để thiêu cháy mọi áp bức, bất công. Bài hát bày tỏ tình cảm của nhân dân Anh dành cho Hồ Chí Minh, nên tôi sử dụng và phát triển làn điệu dân ca cổ Saxon, với giai điệu thiết tha, sôi nổi.

Rồi, Ewan MacColl nâng cây đàn dân tộc lên trước ngực, âm thanh như dẫn dắt người nghe đi vào những tâm sự thiêng liêng. Cả khán phòng lắng đọng trong âm hưởng “Bài ca Hồ Chí Minh” và mỗi khi Ewan MacColl hát xong một đoạn, mọi người lại hô vang: “Hồ, Hồ, Hồ Chí Minh!” đầy phấn khích.

Trước khi rời Đại hội liên hoan quốc tế ca hát phản kháng chiến tranh, vợ chồng nhạc sĩ Ewan Maccoll đã tặng bản nhạc “Bài ca Hồ Chí Minh” cho đoàn Việt Nam với những câu thơ ghi ngoài bìa: “Trên đời có những vật không thể thay đổi/Có những con chim không khuất phục bao giờ/Có những tên người sống mãi với thời gian/Hồ Chí Minh”.

Cũng từ Đại hội này, “Bài ca Hồ Chí Minh” nhanh chóng được phổ biến ở Việt Nam, cũng như trong lực lượng phản chiến ở Tây Ban Nha, Pháp, Thụy Điển, Nga, Đức, Nhật, Cu Ba… “Bài ca Hồ Chí Minh” đã được các nghệ sĩ yêu hòa bình của Mỹ đón nhận như một vũ khí tinh thần, để tố cáo hành động xâm lược của Mỹ với Việt Nam.

Nhóm ba nghệ sĩ của Peter Seeger đã gửi một lá thư sang Anh, cảm ơn tác giả ca khúc, trong đó viết: “Mỗi khi chúng tôi hát trước những người nghe không cùng chính kiến, tôn giáo, chủng tộc, ở mọi nơi, mọi lúc, bao giờ “Bài ca Hồ Chí Minh” cũng có sức thuyết phục lạ lùng. Bởi vì Việt Nam, Hồ Chí Minh đã làm quang vinh cho nhiều người. Ca ngợi Việt Nam là ca ngợi chính mình. Bài ca được in thành bản nhạc bướm phổ biến nhiều nơi ở Mỹ, kêu gọi lực lượng phản chiến cùng hành động với nhân dân Việt Nam. Chúng tôi biết nói sao để bạn rõ, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với nhân dân tiến bộ Mỹ quan trọng đến nhường nào”.

Ca khúc “Bài ca Hồ Chí Minh” đã vang lên ở nhiều nước, vào thời điểm Mỹ đẩy mạnh cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, đã có ý nghĩa quan trọng để góp phần kêu gọi nhân dân tiến bộ khắp thế giới đoàn kết và ủng hộ Việt Nam trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc…

Thanh Hằng

Các tin khác

Các tác giả, nhóm tác giả nhận giải Vàng Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh CAND lần thứ XV, năm 2026.

Hội tụ trí tuệ, lan tỏa giá trị nhân văn

Sau 6 ngày diễn ra đầy sôi nổi và giàu cảm hứng sáng tạo, Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh Công an nhân dân (CAND) lần thứ XV, năm 2026 đã chính thức khép lại vào tối 27/10 tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội, với Lễ bế mạc chủ đề “Vinh quang chiến sĩ truyền thông”.

Nghệ thuật mang sứ mệnh kết nối

Nghệ thuật mang sứ mệnh kết nối

Họ là những nghệ sĩ đến từ khắp mọi miền đất nước, có cả những nghệ sĩ đa quốc gia, gặp nhau ban đầu ở tình yêu nghệ thuật, đặc biệt với hội họa. Họ cùng chia sẻ sáng tác tranh trên không gian số, đồng cảm nghệ thuật. Rồi từ những kết nối tưởng như vô hình ấy, người nghệ sĩ tìm thấy nhau ngoài đời, cùng treo tranh trong một không gian chung, cùng chia sẻ những rung động sáng tạo và hướng nghệ thuật đến những điều tốt đẹp hơn cho cộng đồng. Triển lãm Vietnam Art Space – Kết nối Nghệ thuật 2026, đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, là một hành trình đẹp như thế.

Harry Kane giành Quả bóng Vàng 2026

Harry Kane giành Quả bóng Vàng 2026

Tiền đạo Harry Kane đã giành Quả bóng Vàng nam 2026. Đây là lần đầu tiên chân sút người Anh nhận danh hiệu cá nhân cao quý nhất của bóng đá thế giới.

Triển lãm 100 tác phẩm nhiếp ảnh về các di sản thế giới của Việt Nam

Triển lãm 100 tác phẩm nhiếp ảnh về các di sản thế giới của Việt Nam

Được tổ chức hướng tới Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Triển lãm ảnh “Các Di sản thế giới của Việt Nam” là hoạt động văn hóa, nghệ thuật có ý nghĩa thiết thực nhằm tôn vinh giá trị di sản, góp phần lan tỏa thông điệp về vai trò của văn hóa, di sản trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Xây dựng chính sách có tính đột phá, ưu đãi chưa từng có cho du lịch

Xây dựng chính sách có tính đột phá, ưu đãi chưa từng có cho du lịch

Dự án du lịch động lực có thể được hưởng ưu đãi tiền thuê đất, áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 10 năm. Đối với dự án du lịch động lực mang tính chiến lược, dự thảo đề xuất thời hạn hoạt động đến 70 năm, miễn thuế trong bốn năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Vận động hiến tặng tài liệu, hiện vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh Khánh Hòa

Để bổ sung đầy đủ hơn các giai đoạn lịch sử, sự kiện, chiến công của tập thể, cá nhân tiêu biểu, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa gửi thư ngỏ, mong muốn các đồng chí nguyên lãnh đạo Công an tỉnh, Công an các đơn vị, địa phương, các thế hệ cán bộ - chiến sĩ Công an cùng nhân dân hiến tặng, tài liệu, hiện vật, kỷ vật lịch sử cho Bảo tàng Công an tỉnh.

Phát 8.000 vé xem “Concert quốc gia” tại Thái Nguyên

Phát 8.000 vé xem “Concert quốc gia” tại Thái Nguyên

Lần đầu tiên đến với Thủ đô kháng chiến – Thái Nguyên, đại nhạc hội “Tự hào là người Việt Nam” năm 2026 với chủ đề “Nối vòng tay lớn” sẽ diễn ra vào tối 1/11, tại Sân vận động Thái Nguyên.

Đưa văn hóa Chăm Nam Bộ đến với công chúng Thủ đô

Đưa văn hóa Chăm Nam Bộ đến với công chúng Thủ đô

Nằm ở cực Nam Tổ quốc, bên dòng sông Hậu nặng phù sa, đồng bào Chăm Islam An Giang đã tạo nên nền văn hóa mang dấu ấn độc đáo, vừa hòa quyện trong khối đại đoàn kết các dân tộc Việt Nam. Những giá trị ấy đã được tái hiện sống động, chân thực tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội) với chuỗi hoạt động cuối tuần, trong đó có tái hiện Tết Raya vào ngày 25/10.

Hội An vắng khách: Lý giải từ mùa vụ đến sức hút di sản

Hội An vắng khách: Lý giải từ mùa vụ đến sức hút di sản

Những ngày gần đây, thông tin phố cổ Hội An (TP Đà Nẵng) vắng khách bất thường thu hút sự quan tâm của dư luận. Theo lãnh đạo TP Đà Nẵng, đây là diễn biến thường thấy vào mùa thấp điểm du lịch tháng 10 và 11 hằng năm, chịu tác động của thời tiết, tâm lý e ngại mưa lũ và biến động thị trường khách quốc tế. Tuy nhiên, thực tế này cũng đặt ra yêu cầu làm mới sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến di sản.

Trồng 400 ha hoa Tam giác mạch phục vụ lễ hội năm 2026

Trồng 400 ha hoa Tam giác mạch phục vụ lễ hội năm 2026

Để phục vụ Lễ hội Hoa Tam giác mạch lần thứ XII năm 2026, khoảng 400 ha hoa Tam giác mạch được gieo trồng tại các xã vùng Cao nguyên đá Đồng Văn, Tuyên Quang. Những ngày này, hoa đang nở rộ, chào đón du khách về tham gia lễ hội.