Một chiến trường gian khổ
Trước khi về nước, lính Mỹ và chư hầu thay phiên nhau nống ra vòng ngoài để ngăn chặn bộ đội chủ lực, bảo vệ các đường giao thông huyết mạch. Quốc lộ 15, quốc lộ 1 được lính Mỹ, lính chư hầu tập trung ruồng kích, phát hoang. Thực hiện âm mưu "giành lại thế chủ động đã mất" quân ngụy điên cuồng tấn công, đánh dạt lực lượng cách mạng ra ngoài và bóp nghẹt các phong trào đấu tranh trong nội thị.
Tại Biên Hoà, Trung tá Tỉnh trưởng Lâm Quang Chính, ký lệnh thành lập: "Hội đồng bình định nông thôn tỉnh Biên Hoà". Chính đích thân làm Chủ tịch Hội đồng với các ủy viên là Trưởng ty Cảnh sát, An ninh Quân đội, Chiêu hồi… Và hai huyện Long Thành và Nhơn Trạch được chúng chọn làm thí điểm "Tái thiết nông thôn". Chúng đưa 12 đoàn gồm 372 tên bình định nông thôn về tận ấp, liên gia để truy tìm "cán bộ cộng sản nằm vùng". Phong trào cách mạng ở Đồng Nai đang gặp khó khăn càng trở nên nguy khốn. Công tác phát động phong trào an ninh trong quần chúng chựng lại.
Hầu như vào thời điểm bấy giờ từng bộ phận của các ban an ninh chỉ tập trung vào việc dời chuyển căn cứ, chống địch càn quét, chống biệt kích, đào hầm chống phi pháo và nỗi lo lớn nhất là… chống đói. Y sĩ Nguyễn Thị Minh Nguyệt thuộc Ban An ninh Bà Rịa - Long Khánh kể lại: "Hàng tháng trời không có một hạt gạo, củ mì cũng hết. Trong bụng toàn rau rừng, củ chụp, cây chuối xắt, củ chuối luộc. Ăn xong tôi chỉ còn biết ngồi gục xuống hai đầu gối và há miệng ra hàng tiếng đồng hồ!"
Đồng chí Nguyễn Hải - nguyên Trưởng ban An ninh phân khu 4, nguyên Ủy viên thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai và đồng chí Nguyễn Văn Xiểu - Ủy viên Ban An ninh tỉnh Biên Hoà, nguyên Phó giám đốc Công an tỉnh Đồng Nai.
Đồng chí Ngô Thanh Quyền, Ủy viên Ban bảo vệ an ninh Bà Rịa - Long Khánh cho rằng: "Đi kháng chiến, chuyện đói cơm, khát nước là chuyện thường. Ai cũng vậy, chẳng những chúng ta mà ngay cha, ông chúng ta ngày xưa đánh giặc cũng phải trải qua. Nhiều vị tiền bối còn phải uống nước đái ngựa giữa trận mạc để đánh giặc, thì chúng ta thấm tháp vào đâu. Song cái cần phải nói ở đây là mức độ tàn ác của giặc. Không có kẻ thù nào tàn ác như kẻ thù này. Biết ta thiếu lương thực, bị động về nguồn nước, địch rình rập quanh từng bụi mì, gốc chuối, giếng nước. Chúng gài lựu đạn lên từng quài chuối, quả mít… Khi chúng ta biết được âm mưu địch, tổ chức xăm mìn, gỡ trái trước khi lấy nước, lấy chuối, lấy mít xuống ăn thì địch thay đổi chiến thuật. Chúng cho lính phục kích từ xa để bắn tỉa lại ta".
Trên chiến trường phân khu 4, tình trạng đói cơm, thiếu muối, thiếu thuốc chữa bệnh cộng với ác liệt của chiến tranh dồn An ninh phân khu 4 đến chỗ bị động, phải di chuyển căn cứ liên tục. Thậm chí đứt liên lạc với An ninh Trung ương cục. Chiến trường ở đây căng thẳng đến mức có hơn 300 thương bệnh binh bị kẹt lại rừng Sác vừa thiếu cơm, thiếu thuốc lại thiếu cả nước sinh hoạt, đến nỗi căn cứ 145 phải cử hẳn một tiểu đội chuyên chưng nước mặn, lấy nước cất thay nước ngọt để phục vụ thương, bệnh binh.
“Ăn” Tết 1970
Vào những ngày giáp tết năm 1969 - 1970, địch tăng cường hàng loạt biện pháp kiểm soát nhằm bóp nghẹt phong trào bên trong các vùng chiếm đóng và tập trung lực lượng đánh phá mạnh ra bên ngoài. Chúng phong toả nghiêm ngặt các cửa khẩu nên lương thực, thực phẩm, thuốc men, pin đèn… đều không thể nào rút ra được. Đồng chí Nguyễn Hải - Trưởng ban An ninh phân khu 4 nhớ lại: "Củ rừng, củ chụp, rau chai, mít chuối sống qua ngày mãi, người như không có sức đề kháng nữa. Vết thương của tôi không có gì nguy hiểm vậy mà phải đưa lên bàn mổ 4 lần, gần 2 năm trời mới khỏi.
Tết năm 1970 tôi được hậu cần cấp cho 1 điếu thuốc, ban an ninh phân khu 4 không có gì để ăn tết. Các đồng chí Ba Mẫn, Sáu Thanh và vài ba đồng chí nữa xung phong đi dùi đường đột ấp lấy gạo. Chiều 29 tết, anh em từ ấp Bà Ký mang về được mấy lít gạo, vài ba con mực khô, vừa đổ vào nấu cháo chưa kịp sôi thì có tin địch càn lại phải bỏ chạy. Ban An ninh phân khu rút về suối Đá Vàng. Nghe tin an ninh không còn gì ăn tết, Bộ chỉ huy phân khu cho một gói mì tôm và một miếng thịt chồn to bằng bàn tay. Thương tôi bị thương lâu ngày mà vết thương vẫn chưa khỏi, anh em trong ban nhường hết cho tôi. Ăn xong tôi thấy như đi lạc vào cõi tiên, người khoẻ hẳn, vết thương cũng từ đấy mà lên da non và kín miệng".
Nữ chiến sĩ Tư Phượng trong Ban An ninh Bà Rịa - Long Khánh cũng không thể nào quên: "Trưa 30 Tết, năm 1970 chúng tôi được lệnh về ấp Đường Cùng ở xã Ngãi Giao tải lương thực cho đơn vị. Do phải luồn lách những điểm mà địch thường phục kích, mãi 10 giờ tối, tôi và đồng chí Sáu Tề, giành giật với biệt kích, mới mang được 2 quài chuối xanh - lương thực mà trên cấp về đến căn cứ Suối Nhác. Chiến sĩ nuôi quân được lệnh luộc lên chia đều cho mọi người, tính ra mỗi người được vừa đúng 4 trái chuối. Tưởng rằng được ăn ngay, nhưng không, lệnh của ban truyền xuống: "Tất cả phải để lại chờ đến giao thừa liên hoan và nghe lời chúc tết của Chủ tịch nước trên radio". Bữa tất niên với 4 trái chuối xanh luộc ấy trở thành kỷ niệm chiến đấu trong lực lượng an ninh Bà Rịa - Long Khánh".
Các chiến sĩ an ninh huyện Nhơn Trạch - sinh hoạt trong căn cứ Long Điền.
Hưởng ứng thi đua
Trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn phức tạp như vậy bước vào đầu năm 1970, toàn thể lực lượng an ninh Đồng Nai bao gồm: An ninh tỉnh Bà Rịa - Long Khánh và phân khu 4 (địa bàn quận 9, huyện Thủ Đức, huyện Quảng Xuyên và các huyện Long Thành, Nhơn Trạch, Cao su Bình Sơn của Biên Hoà) tích cực tham gia đợt chỉnh huấn theo Nghị quyết 9 của Đảng. Đặc biệt là hồ hởi hưởng ứng phong trào thi đua "Học tập và làm theo Di chúc của Hồ Chủ tịch" do Trung ương phát động, với nội dung được xác định: lực lượng An ninh tỉnh Bà Rịa - Long Khánh và phân khu 4 phối hợp chặt chẽ với các lực lượng khác, đẩy mạnh các hoạt động diệt ác, phá kìm, phá kế hoạch bình định, lấn chiếm của địch.
Ngay sau đó, Bộ Tư lệnh miền mở đợt tiến công xuân 1970, mang tên chiến dịch CD nhằm hỗ trợ cho phong trào chống phá bình định của địch. Tỉnh Bà Rịa - Long Khánh được Bộ chỉ huy chiến dịch chọn làm điểm, tỉnh U1 và phân khu 4 là diện phối hợp.
Tích cực hưởng ứng phong trào: "Học tập và làm theo Di chúc của Hồ Chủ tịch", Tỉnh ủy Bà Rịa - Long Khánh liền phát động đợt thi đua: "Biến đau thương thành hành động cách mạng, lập công dâng Bác". Qua đó lực lượng an ninh tỉnh Bà Rịa - Long Khánh đã diệt 493 tên ác ôn (trong đó có 246 tên bình định nông thôn, 6 tên an ninh quân đội, 2 tên tình báo, 45 tên mật báo, do thám, 22 tên chiêu hồi, 3 cố vấn Mỹ, 16 biệt kích …). Nổi bật hơn cả là lực lượng trinh sát vũ trang an ninh thị xã Long Khánh đã đánh gần 20 trận ngay trong nội ô, diệt và làm bị thương gần 100 tên địch. Vang dội là các trận đánh vào Bar LyLy, rạp hát Đồng Tâm, diệt tên tình báo Phan Thanh Hoa…do các trinh sát vũ trang mật như: Đỗ Văn Điền (H202), Nguyễn Thị Hớn (C4Đ), Đào Bá Lượng (J1), Hồ Thị Hương (H25), Phùng Thị Thận (C8T), Lệ Thị Lệ (TX120)…mưu trí, dũng cảm thực hiện.
Trên địa bàn phân khu 4, lực lượng an ninh đã diệt 297 tên ác ôn, phá rã 9 toán phòng vệ dân sự. Kết hợp với đẩy mạnh các hoạt động diệt ác, phá kìm, an ninh phân khu 4 còn tăng cường công tác nghiệp vụ trong vùng giải phóng. Lực lượng bảo vệ chính trị của an ninh phân khu đã làm công tác điều tra cơ bản, lập hồ sơ chính trị xã được 5 xã: Phước Thiền, Phước Kiểng, Mỹ Hội, Phú Mỹ, Long Tân của huyện Nhơn Trạch và hai sở Cao su Bình Sơn (huyện Long Thành), Siph của Cao su Biên Hoà.
Hưởng ứng đợt thi đua "Học tập và làm theo Di chúc của Hồ Chủ tịch", hoạt động diệt ác, phá kìm được đẩy mạnh của An ninh tỉnh Bà Rịa - Long Khánh và phân khu 4 đã góp phần đánh bại kế hoạch bình định tái thiết của địch
