Áp lực đè nặng
Nhiều người đang phải tính hoãn kế hoạch xây nhà, có người đã xong móng nhưng cũng tính dừng thi công để chờ đợi… Hàng loạt những chia sẻ đang nổi rần rần trong nhóm Facebook “Kinh nghiệm chuẩn bị xây nhà” với gần 600 nghìn thành viên cho thấy, đối với nhiều người, kế hoạch xây dựng ngôi nhà mơ ước đang đứng trước áp lực tài chính khổng lồ khi giá VLXD tăng phi mã thời gian gần đây. Theo chia sẻ, mức tăng giá vật liệu dao động phổ biến từ 10 - 35%, thậm chí có những mặt hàng như bê tông tươi tại một số khu vực đã tăng hơn 100%.
Theo chia sẻ của anh Nguyễn Văn Quang (xã Ngọc Hồi, Hà Nội), cuối năm 2025, gia đình anh khởi công nhà 2 tầng 52m2 với dự toán khoảng 1,7 tỷ đồng, thế nhưng mới chỉ xong phần thô, chi phí đã đội lên đáng kể khi giá cát vàng lên tới 750 đến 850 nghìn đồng/m³, gạch xây đang có giá 2,4 nghìn đồng/viên.
“Giá thép cũng tăng rất mạnh. Thép 10 thời trước Tết chỉ khoảng 90 nghìn đồng/cây, thép 12 là 133 nghìn đồng/cây, thép 14 là 185 nghìn đồng/cây. Nhưng sang tới đầu tháng 3, giá thép 10 đã lên 117 nghìn đồng, thép 12 là 170 nghìn, thép 14 là 238 nghìn đồng. Với mức giá VLXD tăng chóng mặt như thế thì hoàn thiện xong, chi phí ngôi nhà 2 tầng có thể đội lên khoảng 400 - 500 triệu đồng”, anh Quang chia sẻ.
Chia sẻ về giá vật liệu xây dựng tăng phi mã thời gian qua. Các thành viên trong nhóm cho hay, không chỉ ở Hà Nội mà tình hình tại các địa phương khác cũng không khả quan hơn. Tại Ninh Bình, dù giá thép và xi măng chỉ tăng khoảng dưới 10% nhưng giá gạch đã tăng tới 20 - 24%, đặc biệt vật liệu san lấp và cát tăng mạnh nhất từ 40 - 50%.
Áp lực đè nặng người dân, thế nhưng các đơn vị xây dựng, nhà thầu cũng lao đao không kém. Theo đại diện một doanh nghiệp xây dựng tại Hà Nội chia sẻ, với mức tăng 30 - 35% của cát, đá, sỏi và chi phí nhân công cũng tăng tương đương, các nhà thầu buộc phải chấp nhận giảm lợi nhuận, thậm chí bù lỗ để đảm bảo tiến độ công trình.
Áp lực càng lớn hơn khi giá xăng dầu biến động mạnh những những ngày qua. Theo Hiệp hội các Nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), giá dầu diesel phục vụ thi công đã tăng vọt từ khoảng hơn 17 nghìn đồng/lít vào đầu năm lên trên 30 nghìn đồng/lít, tức là tăng tới 72%.
“Các nhà thầu phản ánh, nguồn cung xăng dầu tại một số địa phương không đáp ứng đủ nhu cầu thi công. Hầu hết các hợp đồng thi công được ký kết trên cơ sở đơn giá cố định hoặc đơn giá ghi nhận tại thời điểm lập dự án, không lường trước được biến động bất thường này, dẫn đến nguy cơ cao vượt tổng mức đầu tư phê duyệt. Những biến động mạnh về giá VLXD, cũng như giá xăng dầu khiến nhiều mũi thi công phải dừng hoặc hoạt động cầm chừng vì không thể cân đối tài chính, có thể ảnh hưởng đến tiến độ nhiều công trình lớn”, Chủ tịch VARSI Trần Chủng cho hay.
Kiểm soát thị trường, chống găm hàng, thổi giá
Theo phân tích của các chuyên gia, đà tăng giá này là hệ quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Thứ nhất, sự biến động mạnh mẽ của giá nhiên liệu toàn cầu, đặc biệt là xăng dầu do xung đột tại Trung Đông, đã đẩy chi phí vận tải và sản xuất lên cao. Thứ hai, giá các nguyên liệu đầu vào như than, thạch cao, phôi thép, quặng sắt... đồng loạt tăng từ 7% đến 30%.
Ông Thái Duy Sâm, Phó Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam cho biết, trong ngắn hạn, giá vật liệu khó có khả năng hạ nhiệt do nguồn cung khan hiếm và nhu cầu xây dựng vẫn đang ở mức cao. “Ngành thép và xi măng hiện đang chịu "áp lực kép" khi chi phí đầu vào tăng nhưng sức cầu thị trường chưa thực sự phục hồi mạnh, buộc các doanh nghiệp phải điều chỉnh giá bán để duy trì hoạt động”, ông Sâm cho biết.
Trước tình trạng này, Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) đề xuất cơ quan quản lý nhà nước cho phép tính bù trừ chênh lệch chi phí nhiên liệu trong dự toán xây dựng, giá gói thầu và giá hợp đồng xây dựng. Tăng cường kiểm soát giá vật liệu xây dựng tại địa phương, nhất là các vật liệu rời như cát, đá. Các địa phương cần xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng biến động thị trường để đầu cơ, tăng giá bất hợp lý, gây khó khăn cho doanh nghiệp thi công.
Trong khi đó, VARSI cũng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an, UBND các tỉnh, thành phố, đặc biệt tại khu vực phía Nam, tăng cường công tác quản lý, kiểm soát thị trường vật liệu xây dựng; có giải pháp bình ổn giá, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, nâng giá bất hợp lý, ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của các dự án.
Bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 25/CĐ-TTg, mới đây Bộ Xây dựng đã có văn bản gửi các bộ, ngành và địa phương, yêu cầu tăng cường quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng. Theo đó, các địa phương được yêu cầu phải chủ động ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá bất hợp lý, đặc biệt là đối với các loại vật liệu rời như cát, đá.
Việc xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng biến động thị trường để trục lợi là nhiệm vụ cấp bách để bảo vệ doanh nghiệp và người dân. Đồng thời, công tác công bố giá VLXD và chỉ số giá xây dựng tại địa phương cần được cập nhật thường xuyên, bám sát diễn biến thị trường theo từng ngày để khâu thanh quyết toán không bị ách tắc.
Vật liệu xây dựng “đội giá”, nhiều công trình dân sinh ở Huế thi công cầm chừng 
Tăng cường kiểm soát cung cầu và giá vật liệu xây dựng tại các địa phương 
