Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, cảm hóa và quản lý địa bàn
Buổi chiều cuối tuần, sân nhà văn hóa xã Gia Lộc (Hải Phòng) rộn ràng hơn thường lệ. Hơn chục thanh thiếu niên chia nhau quét dọn, thu gom rác, người thì sơn lại tường, người phụ trách trồng cây xanh. Nhìn họ tất bật, ít ai nghĩ rằng trong số đó có những em từng tụ tập đêm khuya, lạng lách, thậm chí tham gia các vụ xô xát gây rối trật tự công cộng…
Đứng quan sát từ xa, Đại úy Hà Minh Quang, Trưởng Công an xã Gia Lộc cho biết: “Nếu chỉ xử lý vi phạm mà không giáo dục, các em rất dễ tái phạm. Điều quan trọng là phải kéo các em ra khỏi môi trường tiêu cực, tạo cho các em cơ hội sửa sai”.
“Từ đầu năm 2026, Công an xã Gia Lộc đã chủ trì xây dựng mô hình quản lý, giáo dục, cảm hóa thanh thiếu niên có biểu hiện vi phạm pháp luật. Danh sách các trường hợp được rà soát kỹ, phân loại cụ thể theo mức độ, từ đó áp dụng biện pháp phù hợp” – Đại uý Hà Minh Quang nói và cho biết thêm không chỉ dừng lại ở việc gọi hỏi, răn đe, Công an xã còn phối hợp với đoàn thể địa phương tổ chức các buổi tuyên truyền cá biệt, giải thích rõ hậu quả pháp lý của hành vi như gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích, tàng trữ hung khí. Nhưng điểm khác biệt của mô hình là việc “đặt các em vào môi trường tích cực”.
“Chúng tôi cho các em tham gia lao động công ích, dọn vệ sinh, hỗ trợ các hoạt động cộng đồng. Làm để các em hiểu giá trị của sức lao động, hiểu rằng mình vẫn có ích cho xã hội”, Đại úy Hà Minh Quang chia sẻ.
Em Nguyễn Thanh T., từng tham gia tụ tập đêm cho biết: “Trước em nghĩ đơn giản là đi chơi cho vui. Sau khi được Công an xã gọi hỏi, tham gia dọn dẹp, em thấy xấu hổ và muốn thay đổi”.
Đại úy Hà Minh Quang chia sẻ, điều khó nhất không phải là xử lý mà là duy trì sự chuyển biến. “Phải kiên trì, bám sát từng trường hợp, phối hợp chặt chẽ với gia đình. Có em thay đổi rất nhanh, nhưng cũng có em cần nhiều thời gian hơn”.
Cách làm này cũng được triển khai tại phường Hồng An – từng là nơi xuất hiện tình trạng thanh thiếu niên tụ tập ban đêm, uống rượu bia, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật.
Thượng tá Nguyễn Văn Bình, Trưởng Công an phường cho biết: “Chúng tôi rà soát, đưa vào diện quản lý hơn 15 thanh niên có biểu hiện tụ tập đêm. Không chỉ kiểm tra, xử lý, mà còn phải tuyên truyền, ký cam kết, kết hợp gia đình và tổ dân phố cùng giám sát”.
Các hình thức tuyên truyền được triển khai linh hoạt: từ loa truyền thanh, mạng xã hội đến các buổi sinh hoạt cộng đồng. Lực lượng Công an phường phối hợp tuần tra, nhắc nhở thường xuyên tại các khu vực trọng điểm. “Quan trọng nhất là thay đổi nhận thức. Khi các em hiểu được hậu quả, tự các em sẽ điều chỉnh hành vi”, Trưởng Công an phường Lê Văn Bình nhấn mạnh.
Còn tại phường Gia Viên, Công an phường tổ chức hội nghị, đồng thời cam kết phối hợp chặt chẽ với nhà trường, gia đình và người dân trong phòng ngừa tội phạm, giữ vững an ninh trật tự. Trung tá Hà Văn Duy, Phó Trưởng Công an phường cho rằng, mỗi gia đình cần trở thành chỗ dựa vững chắc để thanh, thiếu niên phát triển lành mạnh, tránh bị lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật…
Không để hình thành “điểm nóng” tội phạm đường phố
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải trường hợp nào cũng có thể giáo dục bằng biện pháp mềm. Trong tháng 3/2026, liên tiếp các vụ việc liên quan đến thanh thiếu niên vi phạm xảy ra trên địa bàn.
Điển hình là vào rạng sáng 22/3, tại phường Kiến An, hai nhóm thanh niên dùng điếu cày, vỏ chai thủy tinh, gạch… đánh nhau, khiến 4 người bị thương. Trước đó, tại phường An Biên, hai nhóm 15 đối tượng (từ 16 đến 22 tuổi) tụ tập rượt đuổi, ném chai thủy tinh; 12 đối tượng đã bị tạm giữ hình sự.
Trung tá Nguyễn Văn Đức, Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP Hải Phòng, thẳng thắn: “Đối với các hành vi manh động, có tổ chức, chúng tôi kiên quyết xử lý nghiêm. Đây không chỉ là răn đe mà còn để bảo vệ chính các em và cộng đồng”.
Theo đó lực lượng Cảnh sát hình sự đã phối hợp chặt chẽ với Công an cơ sở, triển khai các tổ công tác hóa trang, mật phục, kịp thời phát hiện, bắt giữ các nhóm đối tượng tụ tập ban đêm.
Đồng thời, tăng cường rà soát, lập danh sách các đối tượng có nguy cơ để quản lý từ sớm. “Chúng tôi xác định phải làm đồng thời hai việc: trấn áp mạnh để ngăn chặn vi phạm và phối hợp cơ sở để giáo dục, phòng ngừa lâu dài”, Trung tá Nguyễn Văn Đức nhấn mạnh.
Trước diễn biến phức tạp của tình hình, Đại tá Bùi Trung Thành, Phó Giám đốc Công an TP Hải Phòng đã nhiều lần trực tiếp chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ và Công an địa phương.
Quan điểm được quán triệt rõ: xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; không để hình thành các “điểm nóng” về an ninh trật tự.
Các lực lượng như Cảnh sát hình sự, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát giao thông… được huy động triển khai Kế hoạch HP22, tăng cường tuần tra, chốt điểm tại các tuyến, địa bàn trọng điểm; xử lý nghiêm hành vi lạng lách, đánh võng, mang theo hung khí.
Đặc biệt, lãnh đạo Công an thành phố yêu cầu Công an cơ sở phối hợp chặt chẽ với gia đình, nhà trường, chính quyền địa phương trong quản lý, giáo dục thanh thiếu niên. “Không để các em vi phạm rồi mới xử lý, mà phải ngăn từ khi mới manh nha”, một cán bộ cho biết.
Từ cách làm của xã Gia Lộc và phường Hồng An, Gia Viên có thể thấy một điểm chung: Công tác phòng ngừa, đấu tranh với thanh thiếu niên vi phạm pháp luật của thành phố Hải Phòng đang được triển khai theo hướng toàn diện hơn, nhân văn hơn.
Ở đó, có những buổi lao động công ích lặng lẽ nhưng bền bỉ, có những cuộc gọi hỏi, răn đe kịp thời và cũng có những biện pháp xử lý nghiêm minh khi cần thiết. Sự kết hợp giữa “cảm hóa” và “trấn áp” không chỉ giúp kéo những thanh thiếu niên hư trở lại đúng hướng, mà còn góp phần giữ vững bình yên cho thành phố.
Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong CAND 
Tăng cường tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật phòng, chống tội phạm mua bán người (Bài 1) 
