Bài 1: SOS về thái độ chủ quan của người dân

Dù các cơ quan chức năng đã quyết liệt triển khai nhiều giải pháp như tăng cường tuyên truyền, xóa bỏ các điểm giao cắt trái phép, nhưng thực trạng vi phạm an toàn giao thông (ATGT) đường sắt vẫn diễn biến phức tạp.

Chuông reo, barie kéo mà một số người dân vẫn coi như… không biết

9h25 sáng 16/4, tiếng chuông báo kêu vang khắp căn phòng trực tàu trên đường Trần Phú đoạn giao phố Lý Nam Đế. Hai nhân viên gác chắn là Bùi Thị Hằng và Đào Thị Tiến vội vàng bật dậy, một tay nhấc mũ cối, một tay với cờ báo đi thẳng ra phía đường ngang để kéo ghi tàu. Tiếng chuông vẫn reo, nhiều người dân đang chụp ảnh lùi dần xa khỏi đường ray. Thế nhưng, một vài khách nước ngoài dường như không để ý.

Chị Đào Thị Tiến như hiểu ra vấn đề, chị đi về phía khách, ra hiệu có tàu sắp chạy qua, yêu cầu họ dời ra xa để đảm bảo an toàn. Song nhóm khách nước ngoài dường như bơ lời của nhân viên đường sắt mà vẫn cố chụp ảnh. Đúng lúc đó, tổ công tác của công an phường Hoàn Kiếm xuất hiện. Thấy có lực lượng chức năng đến, nhóm khách nước ngoài mới dần rút lui. Chỉ chừng một phút sau, tàu HP2 chạy hướng Hà Nội-Hải Phòng đã vụt qua.

Khi tàu đi qua, chị Hằng, chị Tiến đẩy vội gác chắn về vị trí cũ để trả lại đường cho người dân lưu thông, rồi trở về căn phòng nhỏ. Hai chị cho biết, trên tuyến đường này mỗi ngày có gần 20 chuyến tàu khách, tàu hàng chạy qua, tình huống khách tây không chịu thậm chí cố tình không chịu hiểu hiệu lệnh dời khỏi đường ray khi tàu sắp chạy qua bọn chị gặp thường xuyên.

Có những người mình phải kéo họ ra và khi nhìn thấy tàu thì họ vui vẻ hiểu ý. Nhưng cũng có khách nước ngoài họ cho rằng hành động đó của mình là không được phép, dù là mình đang cố gắng đảm bảo an toàn cho họ. Thậm chí còn cố tình “vu khống” cho nhân viên đường sắt là “hành hung” và còn bẻ ngược lại tay nhân viên gác ghi. Chỉ đến khi chúng tôi chỉ lên camera giám sát tại khu vực đã ghi lại sự việc, họ mới mời phiên dịch viên đến để…làm hoà.

Nếu câu chuyện khách du lịch cố tình đứng trên đường ray chờ tàu chạy qua gây nguy cơ mất an toàn giao thông đường sắt khiến cơ quan chức năng đau đầu 1 thì trên dọc tuyến đường sắt Bắc-Nam, nhiều đoạn đường có đường sắt chạy qua dù đã có barie chắn tự động, hay chuông báo, mà người dân cố tình băng qua còn khiến cơ quan chức năng “đau đầu 10”.

Chị Nguyễn Thị Kim Dung nhân viên gác chắn trạm chắn chủ Kim Liên A, chia sẻ: " tôi đã làm nghề này hơn 30 năm và đến nay nhận thấy rằng, dù chúng tôi có nỗ lực đến đâu, cơ quan chức năng có trang bị thiết bị cảnh báo hiện đại đến mấy, nếu ý thức người dân không thay đổi thì vấn đề TNGT đường sắt sẽ khó xử lý triệt để". 

Chị Dung nói thêm, giờ trên dọc tuyến đường sắt hầu hết đã được lắp thiết bị cảnh báo tự động, va giờ tàu chạy cũng đã được tính toán khá chính xác. Mỗi lần tàu sắp đi qua, nhân viên đường sắt đều ra khu vực giao cắt đường ngang và đường sắt túc trực để hướng dẫn cho người dân lưu thông.

Cũng là để người dân không mất thời gian chờ quá lâu nên nhân viên gác ghi chỉ kéo ghi đóng trước chừng 2-3 phút tàu chạy qua. Thế nhưng, có những người, dù rào chắn đã hạ, nhân viên gác ghi đang kéo barie, họ vẫn cố tình băng qua. Có trường hợp, nhân viên nhắc nhở còn bị người dân quay ra mắng lại.

Tỷ lệ tai nạn tại các lối đi tự mở chiếm tới 42%

Theo số liệu thống kê, trong năm 2025, toàn quốc xảy ra 173 vụ TNGT đường sắt, làm chết 66 người và bị thương 97 người. Đáng chú ý, các vụ tai nạn tại lối đi tự mở chiếm tới 43% tổng số vụ. Chỉ tính riêng hơn 3 tháng đầu năm 2026 (từ 16/12/2025 đến 13/4/2026), đã có 65 vụ tai nạn xảy ra, khiến 32 người tử vong. Trong đó, tỷ lệ TNGT tại các lối đi tự mở vẫn ở mức cao (42%).

Minh chứng đau xót nhất là vụ tai nạn xảy ra vào khoảng 14 giờ 45 ngày 12/4/2024 tại thôn Phú Tân 2, xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk. Tàu SE9 khi đang lưu thông hướng Bắc - Nam đã va chạm cực mạnh với một chiếc xe công nông đang chở theo 3 ông cháu cố tình băng qua đường dân sinh tự mở. Cú tông khiến xe công nông bị hất văng, lật nhào ra ngoài đường ray. Hậu quả vô cùng thương tâm, một cháu nhỏ sinh năm 2016 đã tử vong, người ông (sinh năm 1967) và một cháu nhỏ khác (sinh năm 2019) bị thương nặng phải đưa đi cấp cứu. Nguyên nhân được xác định rõ ràng là do phương tiện đường bộ tự ý vi phạm hành lang an toàn tại lối đi không được phép.

Khoảng 15h50 ngày 4/4, tàu SE8 đang lưu thông trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, khi đến đường ngang dân sinh, đoạn qua xã Ngọc Hồi, Hà Nội, khu vực có barie tự động, một người đàn ông vừa điều khiển xe máy, vừa nghe điện thoại và cố tình vượt rào chắn để băng qua đường ray. Khi bánh trước xe máy vừa qua khỏi đường ray, tàu SE8 đi tới, tông trúng phần đuôi xe máy. Cú va chạm khiến chiếc xe máy văng ra, người đàn ông ngã xuống đường. Sau tai nạn, người này tự rời khỏi hiện trường. Tàu SE8 phải dừng lại ít phút để kiểm tra kỹ thuật trước khi tiếp tục hành trình.

Tiếp đó, tại gác chắn Thanh Khê, TP Đà Nẵng, 2 người phụ nữ đã có hành vi vượt rào chắn khi tàu đang đến gần. Không dừng lại ở đó các đối tường còn tấn công, gây thương tích nhân viên gác chắn đường sắt đang thi hành công vụ. Tại cơ quan công an, các đối tượng đã thừa nhận hành vi sai trái của mình.

Ông Đặng Hồng Bắc, lãnh đạo Ban an toàn đường sắt thuộc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho hay, thời gian qua ngành đường sắt cùng lực lượng công an, chính quyền một số địa phương đã tích cực triển khai Quyết định số 358/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhằm xử lý dứt điểm lối đi tự mở. Tính đến cuối tháng 3/2026, các đơn vị đã rào kín, xóa bỏ được 35 lối đi tự mở. Các công ty cổ phần đường sắt như Hà Ninh và Hà Hải đã quyết liệt thực hiện xóa bỏ hàng chục lối đi, đồng thời rào thu hẹp nhiều vị trí khác.

Bên cạnh việc xóa bỏ, ngành đường sắt đã cắm biển cảnh báo "chú ý tàu hỏa" tại 2.313/2.356 lối đi tự mở (đạt 98,16%) và xây dựng gờ giảm tốc tại hơn 52% các điểm giao cắt. Lực lượng CSGT  cũng tăng cường tuần tra, xử lý hàng trăm trường hợp vi phạm hành lang an toàn và vượt rào chắn.