Đảng ủy, Ban Chỉ huy Trung đoàn luôn đặt quyết tâm cao nhất, xây dựng đơn vị thực sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng là đơn vị tác chiến đặc biệt của lực lượng CAND, xứng danh “quả đấm thép” giữ vững bình yên, hạnh phúc của nhân dân vùng Tây Nam Bộ.
Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ thuộc Cục Cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp - Tổng cục Cảnh sát trước đây; nay thuộc Bộ Tư lệnh CSCĐ được thành lập vào ngày 8/6/2001 theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an.
Từ những ngày đầu mới thành lập gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, phương tiện, đội ngũ CBCS vừa thiếu, vừa hạn chế về chất lượng. Nhưng chỉ trong một thời gian ngắn, Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ đã nhanh chóng ổn định về mặt tổ chức, biên chế, tập trung nghiên cứu, xây dựng các chương trình huấn luyện, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho CBCS, đáp ứng kịp thời yêu cầu, nhiệm vụ được giao.
Qua đó, thể hiện được bản lĩnh chính trị và lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước và sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta, xung kích trong sự nghiệp đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội.
Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ thường xuyên tăng cường phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an và Công an các địa phương tham gia ngăn chặn, trấn áp kịp thời các vụ gây rối, các cuộc biểu tình bất hợp pháp, bạo loạn chính trị, bạo loạn vũ trang. Phối hợp tác chiến chống khủng bố, bắt cóc con tin, truy bắt các đối tượng hình sự nguy hiểm.
Tổ chức tuần tra, kiểm soát, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Tham gia cứu nạn, cứu hộ, phòng, chống thiên tai, khắc phục hậu quả bão, lũ lụt, hỏa hoạn; đấu tranh, triệt phá các chuyên án hình sự, kinh tế lớn...
Điển hình như tham gia triệt phá chuyên án Trương Văn Cam và đồng bọn (năm 2001); tham gia chữa cháy rừng U Minh Thượng tỉnh Kiên Giang và rừng U Minh Hạ tỉnh Cà Mau (năm 2003); tham gia giải quyết vụ việc biểu tình, bạo loạn của sư sãi ở tỉnh Sóc Trăng, An Giang bị lợi dụng, kích động, lôi kéo các tăng, lữ, phật tử và người dân Khmer tập trung đông người, gây rối bạo loạn, đòi yêu sách.
Huy động lực lượng, phương tiện tham gia cứu hộ cứu nạn vụ sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ (năm 2007); tăng cường 255 CBCS hỗ trợ Trại giam Định Thành trấn áp, ổn định tình hình phạm nhân gây rối, bạo loạn (năm 2010). Tổ chức 844 CBCS tăng cường cho Công an tỉnh Bình Dương, đẩy lùi các cuộc biểu tình, đảm bảo an toàn cho hàng trăm chuyên gia, công nhân nước ngoài, phân loại bắt giữ 164 đối tượng quá khích cầm đầu bàn giao cho Công an địa phương xử lý sau vụ việc công nhân các khu công nghiệp xuống đường biểu tình năm 2014.
Tăng cường 327 CBCS cho Công an TP Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ sẵn sàng ra quân giải quyết các vụ gây rối, biểu tình bất hợp pháp liên quan đến vụ việc phức tạp về ANTT khi Quốc hội thông qua Luật An ninh mạng và Dự thảo Luật Đặc khu (năm 2018). Phối hợp Cục Cảnh sát giao thông triệt phá tụ điểm tổ chức khai thác cát trái phép trên tuyến sông cổ Chiên, Hàm Luông thuộc địa bàn giáp ranh tỉnh Bến Tre và tỉnh Vĩnh Long (năm 2019).
Đặc biệt, trong năm 2021, phối hợp cùng Công an tỉnh An Giang tham gia đấu tranh chuyên án vận chuyển vàng, ngoại tệ trái phép qua biên giới. Tăng cường CBCS cho Công an tỉnh Đồng Nai và Cục nghiệp vụ Bộ Công an tham gia đấu tranh chuyên án triệt phá chuyên án sản xuất, buôn bán xăng dầu giả thuộc địa bàn Vĩnh Long và TP Cần Thơ...
Song song đó, nhằm đảm bảo an ninh trật tự, bảo vệ an toàn các ngày lễ, tết, các hoạt động chính trị, văn hóa, xã hội, hội nghị quan trọng trong nước và quốc tế diễn ra tại khu vực, Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ luôn thực hiện nghiêm công tác tổ chức ứng trực quân số, sẵn sàng ra quân thực hiện nhiệm vụ, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị có liên quan, chủ động xây dựng kế hoạch và thực hiện có hiệu quả công tác tấn công trấn áp tội phạm.
Tăng cường hàng nghìn CBCS hỗ trợ Công an các địa phương đảm bảo ANTT trên địa bàn trong thời gian diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, XII, XIII; đảm bảo an toàn tuyệt đối các điểm bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII, XIV, XV, bầu cử HĐND các cấp...
Bên cạnh đó, Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ còn tổ chức các đợt hành quân dã ngoại đến các địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, vùng phức tạp về ANTT để vừa làm công tác dân vận, vừa kết hợp công tác điều tra cơ bản nắm tình hình, xây dựng phương án tác chiến cho sát hợp.
Tích cực phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết, trao tặng nhiều suất quà có giá trị cho các gia đình chính sách, người có công với cách mạng và trẻ em nghèo vượt khó vươn lên trong học tập; tham gia tu sửa đường nông thôn, kênh mương, thủy nội đồng...
Đặc biệt trong thời gian gần đây, trước tình hình phức tạp của đại dịch COVID-19, Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ đã tổ chức ra quân tăng cường hàng trăm CBCS hỗ trợ Công an các tỉnh Long an, Trà Vinh, An Giang, Kiên Giang tham gia phòng, chống dịch và đảm bảo ANTT.
Đồng thời, tổ chức quyên góp, phối hợp giúp đỡ người dân tại các khu cách ly nhu yếu phẩm, khẩu trang, nước sát khuẩn, tổ chức hướng dẫn người dân vào khu cách ly tập trung, bắt giữ, xử lý các trường hợp gây rối trật tự.
Đại tá Nguyễn Tấn Phúc, Trung đoàn trưởng Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ cho biết, đơn vị luôn chủ động tích cực đổi mới toàn diện, đồng bộ các mặt công tác nghiệp vụ, coi trọng công tác tổng kết, đúc rút kinh nghiệm. Chủ động tổ chức tập huấn cho đội ngũ cán bộ, chỉ huy các cấp, xây dựng các dạng phương án, kịch bản, các nội dung kỹ, chiến thuật vào nghiệp vụ học tập tại chức hàng năm.
Đảng ủy, Ban Chỉ huy Trung đoàn luôn quan tâm công tác xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng, thường xuyên làm tốt công tác chính trị tư tưởng, coi đây là nhân tố quan trọng trong việc lãnh đạo và tổ chức thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị đã đề ra.
Nhằm đảm bảo công tác hậu cần, kỹ thuật, đơn vị thực hiện tốt chế độ nguyên tắc quản lý tài chính, tài sản, giữ gìn bảo quản, khai thác sử dụng có hiệu quả các loại vũ khí, trang bị, phương tiện, công cụ hỗ trợ được cấp phát với phương châm “Giữ tốt, dùng bền, an toàn, tiết kiệm” quan tâm đẩy mạnh tăng gia, sản xuất, cải thiện đời sống cho CBCS.
Với những chiến công và thành tích đạt được trong 20 năm qua, Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ đã vinh dự được Đảng, Nhà nước, Bộ Công an và lãnh đạo các cấp trao tặng nhiều phần thưởng cao quý. Trong đợt ra quân tham gia phòng, chống dịch COVID-19, Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ đã vinh dự được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.
Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập, Trung đoàn CSCĐ Tây Nam Bộ vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì vì đã có thành tích xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, góp phần vào sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc.
“Quả đấm thép” trong đấu tranh phòng chống tội phạm 
