50 năm vững vàng trong sự nghiệp gieo chữ, luyện quân

Dấu ấn trung tâm đào tạo đặc thù của ngành Công an

Cách đây tròn nửa thế kỷ, yêu cầu đặt ra cho sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và xây dựng lực lượng CAND trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Để đáp ứng yêu cầu công tác bồi dưỡng, đào tạo nguồn cán bộ, chiến sĩ của Ngành, trong đó có công tác đào tạo hạ sĩ quan, bổ túc hạ sĩ quan Công an các dân tộc ít người ở miền Bắc, ngày 30/7/1976, Thứ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) Hoàng Thao ký Quyết định số 2581-NV/QĐ hợp nhất Trường Đào tạo cán bộ Công an Tây Bắc và Trường Đào tạo cán bộ Công an Việt Bắc thành Trường Hạ sỹ quan Công an các dân tộc ít người, gọi tắt là Trường Hạ sỹ quan Công an III.

Ban đầu, Trường có trụ sở tại xã Linh Sơn, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Bắc Thái (nay là tỉnh Thái Nguyên). Tháng 2/1977, để phục vụ yêu cầu phát triển dài hạn, lãnh đạo Bộ Nội vụ quyết định chuyển trường về địa điểm mới tại xã Lương Sơn, huyện Phú Bình, tỉnh Bắc Thái (nay là phường Bách Quang, tỉnh Thái Nguyên).

Trải qua gần 10 năm xây dựng (1976 - 1985), Trường Hạ sỹ quan Công an III đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đào tạo hạ sĩ quan và bổ túc sĩ quan văn hóa cho cán bộ Công an. Đến năm 1980, nhằm nâng cao trình độ học vấn cho lực lượng, Bộ giao thêm nhiệm vụ đào tạo bổ túc văn hóa cấp 3 cho cán bộ, chiến sĩ Công an các tỉnh phía Bắc. Biên chế nhà trường được kiện toàn vững chắc; đến năm 1984, tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên đã tăng lên 160 đồng chí. Những thành tích đã đạt được là nền móng để Trường Hạ sỹ quan Công an III vững bước tiến lên trong thời kỳ mới.

Trước yêu cầu đổi mới của đất nước và của ngành Công an, ngày 25/4/1985, lãnh đạo Bộ Nội vụ ký quyết định chuyển Trường Hạ sĩ quan Công an III thành Trường Trung học An ninh nhân dân I. Giai đoạn này, nhà trường được giao trọng trách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người dân tộc thiểu số có trình độ Trung học an ninh cho Công an các tỉnh, thành phố từ Bình Trị Thiên trở ra. Đồng thời tiếp tục mở các lớp học văn hóa cho con em các dân tộc ít người vùng cao thuộc các tỉnh phía Bắc, nhằm tạo nguồn cho hệ Trung học an ninh và luyện thi đại học cho cán bộ chiến sĩ các tỉnh miền núi phía Bắc.

Bước sang thời kỳ đổi mới toàn diện, ngày 1/4/1989, Thượng tướng Cao Đăng Chiếm, Thứ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) ký Quyết định số 106/QĐ-BNV (X14) về việc chuyển Trường Trung học An ninh nhân dân I thành Trường Văn hóa I trực thuộc Bộ Công an. Trong suốt 30 năm (1989-2019), nhà trường không ngừng mở rộng chức năng nhiệm vụ. Tập thể cán bộ, giáo viên nhà trường đã không ngừng nỗ lực, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Từ việc đào tạo, bổ túc văn hóa cơ sở và trung học phổ thông, luyện thi đại học, bồi dưỡng kiến thức văn hóa (dự bị đại học) cho học sinh cử tuyển; đến việc tiếp nhận và đào tạo văn hóa cho học sinh nhỏ tuổi của Bộ An ninh nước Cộng hòa DCND Lào (từ năm 2007); bồi dưỡng tiếng Việt cho cán bộ của Bộ Công an nước CHDCND Lào và Bộ Nội vụ Vương quốc Campuchia... Đặc biệt, nhà trường còn được tin tưởng giao đào tạo các lớp Trung học Cảnh sát giao thông phục vụ các sự kiện trọng đại như SEA Games 22 và các khóa Trung học Cảnh sát nhân dân hệ chính quy.

Những thành tựu đạt được trong giai đoạn này là nền tảng vững chắc, là động lực quan trọng để nhà trường tiếp tục đổi mới, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, góp phần tích cực vào sự nghiệp giáo dục và đào tạo của lực lượng CAND.

Từ ngày 16/8/2019 đến 1/6/2026, trường được đổi tên thành Trường Văn hóa, trực thuộc Cục Đào tạo, Bộ Công an. Nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn này là đào tạo trình độ trung học phổ thông cho học sinh người dân tộc thiểu số trong toàn quốc và học sinh quốc tế để tạo nguồn tuyển vào các học viện, trường trung cấp CAND.

Trong giai đoạn này, Trường Văn hóa đã đạt thành tích nổi bật trong công tác giáo dục, đào tạo; đổi mới, sáng tạo trong công tác đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao chất lượng ôn thi đại học cho học sinh là người dân tộc thiểu số, tạo bước chuyển biến rõ nét về chất lượng nguồn tuyển vào các trường CAND, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Công an người dân tộc thiểu số. Đây là một trong những cơ sở giáo dục đào tạo được Bộ Công an giao nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đào tạo học sinh quốc tế, góp phần phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và nhiệm vụ đối ngoại của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an.

Có thể khẳng định, ở bất kỳ giai đoạn nào, dưới bất kỳ tên gọi nào, nhà trường luôn khẳng định vị thế là "cái nôi" giáo dục đặc thù, toàn diện, đóng góp to lớn vào sự nghiệp gieo chữ, luyện quân của ngành Công an.

Sứ mệnh thắt chặt tình hữu nghị quốc tế

Một trong những thành tựu vẻ vang của nhà trường trong suốt nửa thế kỷ qua chính là công tác giáo dục, đào tạo học sinh dân tộc thiểu số. Đối với con em vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, nhà trường không chỉ là nơi truyền thụ tri thức văn hóa, mà còn là môi trường rèn luyện toàn diện về nhân cách, bản lĩnh chính trị và tác phong của người chiến sĩ CAND.

Hàng vạn học sinh sau khi tốt nghiệp từ mái trường này được chuyển tiếp đào tạo tại các học viện, trường CAND chuyên nghiệp, trở thành những sĩ quan Công an bản lĩnh, am hiểu phong tục tập quán, gắn bó máu thịt với nhân dân. Họ chính là những lá chắn bảo vệ vững chắc an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại các địa bàn trọng yếu, biên cương của Tổ quốc.

Bên cạnh nhiệm vụ chiến lược trong nước, nhà trường còn là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần quốc tế cao cả của lực lượng CAND Việt Nam. Được Bộ Công an giao nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đào tạo học sinh quốc tế, từ năm 2007 đến nay, nhà trường đã tiếp nhận, quản lý và đào tạo hàng nghìn học sinh nhỏ tuổi, học viên của Bộ Công an nước CHDCND Lào và Bộ Nội vụ Vương quốc Campuchia. Từ bồi dưỡng tiếng Việt đến đào tạo chương trình văn hóa phổ thông, các thầy cô giáo nhà trường đã dành tình yêu thương, giúp học sinh vượt qua rào cản ngôn ngữ để học tập, rèn luyện.

Những năm tháng học tập dưới mái trường hữu nghị này đã giúp các thế hệ học sinh Lào, Campuchia không chỉ vững vàng về kiến thức mà còn thấu hiểu sâu sắc về đất nước, con người và văn hóa Việt Nam. Khi trở về nước, họ trở thành nguồn cán bộ chất lượng cao, đóng góp tích cực vào việc củng cố, phát triển tình đoàn kết, hữu nghị giữa Việt Nam và các nước bạn.

Thành tích đạt được trong công tác đào tạo học viên, học sinh quốc tế của nhà trường có ý nghĩa chính trị đặc biệt quan trọng, đóng góp vào nhiệm vụ đối ngoại của lực lượng CAND.

Những thành quả có được là nhờ sự cống hiến thầm lặng, tận tụy của đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường qua các thời kỳ. Từ những ngày đầu thành lập với đội ngũ giáo viên non trẻ, đến nay, nhà trường đã xây dựng được một đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên có bản lĩnh chính trị, vững vàng về nghiệp vụ sư phạm. Phong trào nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm, cải tiến phương pháp giảng dạy luôn được triển khai sôi nổi.

Vững vàng bước vào kỷ nguyên mới

Ngày 2/6/2026 đánh dấu mốc son khởi đầu giai đoạn phát triển mới của Trường Văn hóa CAND I khi Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên ký Quyết định số 1656/QĐ-UBND thành lập Trường Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông nội trú Văn hóa CAND I trên cơ sở tổ chức lại Trường Văn hóa. Cùng ngày, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã ký Quyết định số 3356/QĐ-BCA chuyển nguyên trạng Trường Văn hóa từ trực thuộc Cục Đào tạo sang trực thuộc Công an tỉnh Thái Nguyên và tổ chức lại thành Trường Văn hóa CAND I. Đây không chỉ là sự thay đổi về tổ chức bộ máy mà còn mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng giáo dục, đào tạo, quản trị nhà trường và hội nhập quốc tế.

Trong giai đoạn phát triển mới, Trường Văn hóa CAND I được Bộ Công an tin tưởng giao phó nhiệm vụ tổ chức thực hiện công tác giáo dục phổ thông, bảo đảm an ninh, an toàn gắn liền với an sinh xã hội cho trẻ em là con thương binh, liệt sĩ CAND, gia đình chính sách; trẻ em dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn; trẻ em thuộc diện đối tượng bảo trợ xã hội được hưởng trợ cấp hàng tháng. Đồng thời, trường tiếp tục thực hiện đào tạo cho trẻ em nước ngoài trong chương trình hợp tác quốc tế giữa Bộ Công an Việt Nam với các nước bạn.

Nhiệm vụ này khẳng định sự quan tâm sâu sắc của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an và cấp ủy, chính quyền địa phương đối với công tác chăm lo cho thế hệ tương lai. Mái trường Văn hóa CAND I giờ đây không chỉ là nơi bồi dưỡng tri thức mà còn là ngôi nhà chung ấm áp nghĩa tình, nơi sưởi ấm và chắp cánh ước mơ cho những mảnh đời có hoàn cảnh đặc biệt, hun đúc cho các em lòng yêu nước, ý chí tự cường để trở thành những công dân có ích, những chiến sĩ CAND tương lai nối nghiệp cha anh.

Nhìn lại hành trình nửa thế kỷ đã qua, tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh Trường Văn hóa CAND I có quyền tự hào về những đóng góp của mình cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc và của ngành Công an. Bằng trái tim nhiệt huyết của người thầy và bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ, các thầy cô giáo của nhà trường đã, đang và sẽ tiếp tục gieo những hạt mầm tri thức, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, của Ngành và của nhân dân.

Kế thừa truyền thống 50 năm xây dựng, phát triển, mái trường đặc biệt nơi xứ trà Thái Nguyên vững bước trên chặng đường mới với nền tảng vững chắc, tầm nhìn dài hạn và khát vọng xây dựng nhà trường trở thành cơ sở giáo dục đào tạo “vượt trội, tiêu biểu, toàn diện, bền vững” của đất nước và khu vực, trở thành cơ sở giáo dục phổ thông đặc thù tiêu biểu, hiện đại, chất lượng cao trong lực lượng CAND.

Những phần thưởng cao quý mà Đảng, Nhà nước Việt Nam và nước CHDCND Lào trao tặng qua các thời kỳ chính là minh chứng sống động cho lòng tận tụy, tinh thần đoàn kết và khát vọng cống hiến của các thế hệ nhà trường. Đặc biệt, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Trường Văn hóa CAND I (30/7/1976 - 30/7/2026), nhà trường vinh dự được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba.