12 dự án "đắp chiếu" ngành Công thương: Ai sẽ trả khoản nợ 55.000 tỷ đồng?

Phương án xử lý 12 dự án đắp chiếu ngành công thương đã chính thức được phê duyệt. Tuy nhiên, điều này chỉ vẽ ra được đường hướng sẽ đi, không đồng nghĩa với vấn đề đã được xử lý.

Số phận các dự án sẽ ra sao, khi xử lý xong thiệt hại sẽ là bao nhiêu và những ai phải chịu trách nhiệm về khối tài sản gần 64 nghìn tỷ đồng nguy cơ đổ sông đổ biển này sẽ phải đợi đến 2020 may ra mới có câu trả lời.

Có ít nhất 4 dự án được tính đến phương án phá sản

Tại quyết định phê duyệt “Đề án xử lý các tồn tại, yếu kém của một số công trình, dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành Công Thương” do Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh thừa ủy quyền của Thủ tướng ký với tư cách Phó Trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo xử lý các dự án này, lộ trình được đặt ra là giải quyết dứt khoát các dự án này vào năm 2020.

Với các dự án “trầm trọng” nhất, trừ Nhà máy Tinh bột giấy Phương Nam được tiếp tục đấu giá, bán thanh lý; có ít nhất 4 dự án được tính đến phương án xấu nhất là phá sản. Đó là Công ty TNHH một thành viên công nghiệp tàu thủy Dung Quất (DQS) - ưu tiên chọn bán dự án thông qua đấu giá, nếu không thành công sẽ cho phá sản; dự án xơ sợi Đình Vũ được xác định ưu tiên khởi động lại, thoái vốn, bán dự án, và nếu không thành công cũng tính đến phương án phá sản; dự án ethanol Phú Thọ ưu tiên thoái vốn trước, nếu không được sẽ tính đến tiếp tục triển khai và không được nữa sẽ là một kết quả khó tránh – phá sản; ethanol Bình Phước cũng ưu tiên khởi động lại trước khi thoái vốn hoặc bán, nếu thất bại sẽ cho phá sản.

7 dự án còn lại, 4 dự án phân bón của Vinachem được tái cơ cấu, phục hồi sản xuất trước khi thoái vốn; TISCO giai đoạn 2 cũng tái cơ cấu và thoái vốn, nếu thất bại sẽ kêu gọi các nhà đầu tư tiếp tục góp vốn; Ethanol Quảng Ngãi – có triển  vọng nhất trong các dự án ethanol sẽ được ưu tiên khởi động lại, sau đó thoái vốn hoặc chuyển nhượng; chỉ riêng dự án mỏ Quý Xa và Công ty Gang thép Lào Cai là nhà nước không có phương án bán hoặc thoái vốn mà tái cơ cấu để tiếp tục sản xuất.

Dù đã đưa tin rải rác trước đó nhiều lần, nhưng tại đề án lần này, Bộ Công Thương đã đưa ra những con số chính thức về khoản nợ khổng lồ mà các dự án này đang gánh – hơn 55.000 tỷ đồng, trong đó có gần 4,3 nghìn tỷ đồng vay nước ngoài có Chính phủ bảo lãnh và 10,6 nghìn tỷ đồng của Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) “sa lầy”, số còn lại của các ngân hàng thương mại. 

Tổng số lỗ lũy kế của 10 nhà máy đang sản xuất hoặc đã dừng sản xuất tới thời điểm cuối năm ngoái là hơn 16,12 nghìn tỷ đồng. Tổng số vốn đã giải ngân của 3 dự án dở dang, đang bị dừng thi công là 8,6 nghìn tỷ đồng, trên tổng nguồn thanh toán dự kiến là hơn 13 nghìn tỷ đồng.

Có ít nhất 2 dự án ethanol được tính đến phương án phá sản.
Có ít nhất 2 dự án ethanol được tính đến phương án phá sản.

Bộ Công an điều tra dấu hiệu vi phạm pháp luật tại các dự án này

Mặc dù thuộc nhóm các ngành khác nhau và được khởi công xây dựng, đưa vào khai thác ở những thời điểm khác nhau, nhưng các dự án này đều có chung 5 khó khăn, tồn tại: Tổng mức đầu tư đều phải điều chỉnh trong quá trình thi công, làm tăng giá thành sản phẩm hoặc làm cho dự án không còn khả thi, buộc phải dừng thi công thực hiện. Tiến độ kéo dài, có dự án chậm tiến độ 10 năm nhưng vẫn chưa hoàn thành, khiến cho tình trạng đội vốn càng trầm trọng. 

Trong quá trình thi công, hầu hết các gói thầu EPC đều phát sinh tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Nhiều dự án, mặc dù đã kết thúc nhưng vẫn chưa thanh lý được hợp đồng, chưa quyết toán được dự án. 

Đơn cử, nguyên nhân chính làm đình trệ dự án TISCO giai đoạn 2 là do TISCO đã ký thỏa thuận tách phần xây dựng – phần C của gói thầu EPC để giao cho các nhà thầu phụ Việt Nam thực hiện và ký các phụ lục điều chỉnh hợp đồng EPC trong đó quy định: Áp dụng các quy chuẩn, tiêu chuẩn của Trung Quốc với việc xây dựng và lắp đặt các hạng mục dự án; MCC có thể yêu cầu thay đổi thiết bị gắn với điều chỉnh thiết kế do sai sót của các nhà thầu phụ Việt Nam và không chịu trách nhiệm đối với tiến độ hoàn thành dự án... làm cho TISCO bị động và yếu thế trong đàm phán thỏa thuận với MCC để giải quyết dứt điểm các tranh chấp.

Bên cạnh đó, tất cả các dự án khi đi vào vận hành đều gặp khó khăn về tài chính; tỷ trọng vốn vay lớn làm tăng chi phí vốn, dẫn đến chi phí sản xuất tăng cao làm dự án không hiệu quả, thua lỗ. Nhiều dự án gặp phải khó khăn về thị trường tiêu thụ sản phẩm đầu ra và nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất. 

Có 6 nguyên nhân chủ quan được xác định với rất nhiều từ ngữ, nhưng tựu chung lại là “yếu kém”, “hạn chế” ở tất cả các khâu: lập dự án dự báo thị trường, thẩm định, phê duyệt dự án, năng lực thực hiện, trách nhiệm quản lý dự án, đàm phán, ký kết hợp đồng với các nhà thầu nước ngoài, quản lý, tổ chức sản xuất, kiểm tra, giám sát, đánh giá đầu tư...

Vậy yếu kém này là do vô tình hay cố ý, yếu kém thuộc về ai và họ sẽ phải chịu trách nhiệm ra sao, tại đề án này chưa chỉ ra rõ địa chỉ. Tuy nhiên, đề án cũng có nội dung đề nghị Thanh tra Chính phủ sớm hoàn thành và báo cáo kết quả thanh tra 12 dự án; Kiểm toán Nhà nước xây dựng kế hoạch và thực hiện kiểm toán các dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo và báo cáo với Ban Chỉ đạo.

Đặc biệt, Bộ Công an được đề nghị tiến hành rà soát kết quả thanh tra, kiểm toán đã thực hiện đối với các dự án, doanh nghiệp để nắm tình hình, điều tra, xác minh làm rõ về các sai phạm, dấu hiệu vi phạm pháp luật tại các dự án; Chủ động phối hợp với các bộ, ngành nắm tình hình quá trình thực hiện, kịp thời phát hiện các vấn đề phức tạp về an ninh để kiến nghị Ban Chỉ đạo điều chỉnh trong quá trình thực hiện xử lý các dự án doanh nghiệp.

Vũ Hân

Các tin khác

AIA Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

AIA Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Ngày 13/5/2026, AIA Việt Nam vừa được vinh danh Top 10 Doanh nghiệp vì Cuộc sống Cộng đồng 2025 – 2026 với danh hiệu “Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ dẫn đầu về các sản phẩm sống khỏe” trong khuôn khổ Giải thưởng Rồng Vàng 2026 do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức.

EVNGENCO1 đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi tại Lâm Đồng

EVNGENCO1 đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi tại Lâm Đồng

Tổng Công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1) đang đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi trên hồ thủy điện tại tỉnh Lâm Đồng với tổng công suất gần 270 MW, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 4.400 tỷ đồng. Các dự án được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả hạ tầng hồ chứa hiện hữu, bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống điện quốc gia và thúc đẩy phát triển năng lượng xanh theo định hướng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Vinamilk Sure lan toả lối sống khoa học từ dinh dưỡng đến vận động

Vinamilk Sure lan toả lối sống khoa học từ dinh dưỡng đến vận động

Tiếp nối hành trình phụng sự cộng đồng, Vinamilk và nhãn hàng Vinamilk Sure vừa đồng hành cùng Hội Người giáo dục Bệnh đái tháo đường Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và phường Việt Hưng (Hà Nội) trong chương trình cộng đồng “Ngàn bước chân – Triệu trái tim khỏe”.

Amway Việt Nam ghi dấu ấn lần thứ 10 được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Amway Việt Nam ghi dấu ấn lần thứ 10 được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Ngày 13/5, Amway Việt Nam, thương hiệu hàng đầu về chăm sóc sức khỏe, vinh dự được trao tặng Giải thưởng Rồng Vàng 2026 ở hạng mục “Doanh nghiệp FDI có tăng trưởng liên tục và bền vững”. Đặc biệt, đây là lần thứ 10 Amway Việt Nam được vinh danh tại giải thưởng uy tín này, đánh dấu cột mốc ý nghĩa cho hành trình phát triển bền bỉ, năng lực vận hành ổn định và cam kết đầu tư lâu dài của doanh nghiệp tại Việt Nam. 

VPBank nâng tầm dịch vụ chuyển tiền du học, tối ưu trải nghiệm toàn diện

VPBank nâng tầm dịch vụ chuyển tiền du học, tối ưu trải nghiệm toàn diện

Không ngừng cải tiến để mang lại trải nghiệm tốt hơn, VPBank nâng tầm toàn diện dịch vụ chuyển tiền quốc tế tối ưu quy trình theo hướng đơn giản, nhanh chóng và an toàn hơn, đáp ứng nhu cầu chuyển tiền ngày càng gia tăng của phụ huynh và du học sinh. Đồng thời, khách hàng VPBank còn được hưởng loạt ưu đãi hấp dẫn như miễn phí dịch vụ và tặng e-voucher trị giá đến 25 triệu đồng

Mở lối hoàn lương bằng chính sách nhân văn

Mở lối hoàn lương bằng chính sách nhân văn

 Không chỉ là một chính sách an sinh đơn thuần, việc triển khai nguồn vốn tín dụng ưu đãi theo Quyết định số 22/2023/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (gọi tắt là Quyết định số 22) đang trở thành “điểm tựa” quan trọng giúp nhiều người chấp hành xong án phạt tù tại Ðồng Nai có cơ hội làm lại cuộc đời. 

Vốn ngân hàng “thay áo” những vùng quê

Vốn ngân hàng “thay áo” những vùng quê

Từ những dải đất cồn giữa dòng Hậu Giang đến vùng bìa rừng bên sông Đồng Nai, dòng vốn tín dụng ngân hàng đang chảy bền bỉ, len vào từng nông hộ, từng mái nhà, từng xóm nhỏ. Đồng vốn ưu đãi không chỉ giúp người nghèo vượt qua khó khăn mà còn nuôi dưỡng sinh kế, giữ lửa làng nghề, mở đường cho nhiều gia đình vươn lên khá giả. 

Petrovietnam nỗ lực đảm bảo chuỗi cung ứng, ổn định nguồn cung xăng dầu

Petrovietnam nỗ lực đảm bảo chuỗi cung ứng, ổn định nguồn cung xăng dầu

Trong tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2026, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực ở nhiều chỉ tiêu sản xuất kinh doanh trọng yếu, đặc biệt bảo đảm nguồn dầu thô cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước, cùng nguồn cung các sản phẩm xăng dầu, khí... góp phần quan trọng ổn định thị trường, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Tổng Giám đốc OCB Phạm Hồng Hải xin từ nhiệm

Tổng Giám đốc OCB Phạm Hồng Hải xin từ nhiệm

Ngân hàng TMCP Phương Đông (HOSE: OCB) vừa công bố thông tin về việc ông Phạm Hồng Hải gửi đơn từ nhiệm vị trí Tổng Giám đốc. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh OCB đang bước vào giai đoạn chiến lược mới, với những định hướng phát triển và mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối vi phạm dự trữ xăng dầu bắt buộc

Xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối vi phạm dự trữ xăng dầu bắt buộc

Liên tiếp trong các ngày đầu tháng 5/2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Cục TTTN) đã kiểm tra đột xuất và xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu do không bảo đảm mức dự trữ xăng dầu bắt buộc và các hành vi vi phạm khác theo quy định của pháp luật. Tổng số tiền xử phạt lên tới 320 triệu đồng.

Moody’s nâng xếp hạng tín nhiệm của MB lên mức Ba2

Moody’s nâng xếp hạng tín nhiệm của MB lên mức Ba2

Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Moody’s Ratings (Moody’s) vừa công bố nâng xếp hạng tiền gửi dài hạn và xếp hạng nhà phát hành của Ngân hàng TMCP Quân đội (MB; HoSE: MBB) từ Ba3 lên Ba2, tương đương mức trần xếp hạng quốc gia của Việt Nam. Triển vọng được duy trì ở mức “Ổn định”.

Tăng cường giám sát hoạt động tín dụng chính sách

Tăng cường giám sát hoạt động tín dụng chính sách

Trong công cuộc giảm nghèo bền vững, tín dụng chính sách xã hội được xem là một trong những công cụ hữu hiệu nhất để hỗ trợ người yếu thế. Tại xã Ia Boòng, tỉnh Gia Lai, thông qua công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên, chính sách này đã và đang đi vào cuộc sống, tạo ra những chuyển biến tích cực về kinh tế - xã hội. 

Dòng vốn chính sách - bệ đỡ cho những phận người

Dòng vốn chính sách - bệ đỡ cho những phận người

Không còn là những khoản vay đơn thuần, nguồn vốn tín dụng chính sách từ NHCSXH đang trở thành “bệ đỡ” cho nhiều phận người trên địa bàn tỉnh Nghệ An vươn lên. Từ những mô hình chăn nuôi, cải tạo vườn tạp đến phát triển kinh tế hộ gia đình, từng đồng vốn đang âm thầm làm đổi thay diện mạo nông thôn, vun đắp những sinh kế bền vững.