Yếu tố lừa đảo nằm ngay ở lý do vay tiền

Cùng một thủ đoạn

Thời gian qua, loạt bài điều tra mang tính phát hiện của chuyên đề Cảnh sát Toàn cầu - báo CAND đã phanh phui các vụ lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản quy mô lớn xảy ra tại tỉnh Hải Dương và TP Hà Nội. Thủ phạm là các "quý bà" có "máu mặt" như  bà Lê Thị Thúy - đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh Hải Dương; Trương Thị Hải Yến - Chủ tịch HĐQT, Phó hiệu trưởng trường THPT dân lập Phương Nam (Hà Nội).

Mặc dù xảy ra ở hai địa phương khác nhau, nhưng về bản chất sự việc là giống nhau. Nhất là có sự tương đồng về phương pháp, thủ đoạn trong việc huy động vốn, vay tiền trong dân. Đó đều là chiêu bài kêu gọi góp vốn đầu tư vào các dự án của mình, hoặc vay với lãi suất cao. Những người này đã tận dụng tối đa vị thế của mình, ngon ngọt dụ dỗ người dân cho vay số tiền lên đến hàng trăm tỷ đồng, rồi "bùng chạc", đẩy bao gia đình vào cảnh nhà tan cửa nát.

Bà Lê Thị Thúy - sinh năm 1963, là Giám đốc công ty TNHH Hanh Thúy, đại biểu HĐND tỉnh Hải Dương khóa XV và đại biểu HĐND huyện Nam Sách. Năm 2006, bà Thuý bắt đầu huy động tiền trong dân với lãi suất cao. Từ khi trúng cử đại biểu HĐND hai cấp, nhất là sau khi được Sở kế hoạch đầu tư tỉnh Hải Dương cấp "Giấy chứng nhận đầu tư" số 04121000535, cho phép công ty TNHH Hanh Thuý triển khai dự án thành lập "Trung tâm dạy nghề nông nghiệp Hải Dương", bà Thuý đã sử dụng "mác" đại biểu nhân dân của mình, cùng tờ giấy chứng nhận đầu tư như một thứ "bảo bối" để "vét" tiền trong dân. Bà Thuý đã "nổ" với nhiều người rằng, dự án trung tâm dạy nghề khi triển khai sẽ được rót 40 tỷ, nên bà con cứ yên tâm mà cho vay.

Tin vào vị thế của bà Thuý cùng dự án do bà này trưng ra, nhiều người dân như bị bỏ "bùa mê thuốc lú", đã dốc sạch tiền trong nhà, bán vàng, cắm sổ đỏ, vay lãi tín dụng đen để cho bà Thuý vay. Bà Đoàn Thị Xuân - (trú tại P. Bình Hàn, TP Hải Dương) cho bà Thúy vay 11 tỷ đồng; chị Phạm Thị Nga - (trú tại thôn Lương Gián, Quốc Tuấn, Nam Sách) đã cho bà Thúy vay hơn 500 triệu đồng cùng với 6.000 USD và một cây vàng 9999; ông Nguyễn Quang Khởi - (trú tại xã Nam Trung, Nam Sách) cho bà Thuý vay 1,5 tỷ đồng; anh Nguyễn Bá Thêm  - (trú tại xã Nam Trung, Nam Sách) cho vay hơn 2,7 tỷ đồng; chị Nguyễn Thị Hương - (trú tại xã Đồng Lạc, huyện Nam Sách) cho vay gần 2,8 tỷ đồng…

Theo thống kê chưa đầy đủ, tổng số tiền mà bà Thuý đã vay của người dân Nam Sách là hơn 100 tỷ. Còn theo chính lời bà Thuý công bố với các chủ nợ thì số tiền bà ta nợ dân đã lên đến hơn 160 tỷ.

Giống như bà Thuý, bà Yến đã tận dụng tối đa cái "mác" Chủ tịch HĐQT, Phó hiệu trưởng trường THPT dân lập Phương Nam- một cơ sở đào tạo khá khang trang, quy mô trong nội thành Hà Nội, khi vay tiền của dân.

Theo đơn tố cáo của 18 chủ nợ thì với lý do huy động vốn đầu tư xây dựng trường học, chỉ trong thời gian ngắn, bà Yến đã vay của họ tổng số tiền lên đến 268 tỷ đồng và 16 quyển sổ đỏ. Người cho vay nhiều nhất là 140 tỉ đồng, người ít nhất cũng 700 triệu đồng. Điển hình như bà Ngô Thị Anh Thư - (trú tại B29, lô 20, khu ĐTM Định Công, Q.Hoàng Mai, Hà Nội) từ năm 2008 đến nay đã cho bà Yến vay 140 tỉ đồng; chị Trần Nam Dung - (trú tại xã Mỹ Đình, Từ Liêm, Hà Nội) cho bà Yến vay nhiều lần với tổng số tiền cả gốc và lãi lên tới 80 tỷ đồng; anh Ngô Chí Kiên (nhà ở Sơn La) cho bà Yến vay gần 4 tỷ đồng. Ngoài vay tiền mặt, bà Yến còn lừa đảo chiếm đoạt sổ đỏ của nhiều gia đình để mang đi cầm cố lấy tiền, như trường hợp chị Nguyễn Thị Hiền, bị bà Yến lấy mất sổ đỏ của mảnh đất 300 m² tại Thạch Thất; ông Lê Ngọc Đài (ở quận Long Biên, TP Hà Nội), bị bà Yến lấy mất sổ đỏ của mảnh đất 200 m2 ở quận Long Biên, Hà Nội…

Sau khi vay được tiền, tài sản của dân, bà Thuý và bà Yến đều không sử dụng vào đúng mục đích như họ đã đưa ra khi thuyết phục người dân cho vay tiền. Khẳng định điều này, bởi lẽ họ đều không lý giải được cả một khối lượng tiền, tài sản khổng lồ của dân đã đi đâu. Nếu việc đầu tư vào dự án hoặc trường học là có thật, thì hoàn toàn có thể kiểm chứng được. Chính vì vậy mà bà Thuý đã phải loanh quanh trước câu hỏi của các phóng viên, về việc sử dụng số tiền đã vay của người dân Nam Sách, và câu hỏi liệu bà có thua cá độ bóng đá như dư luận nghi vấn.

Hậu quả từ hành vi của bà Thuý, bà Yến đối với người dân đều hết sức nặng nề. Nhiều gia đình đã tán gia bại sản, mất nhà cửa, chịu cảnh ăn thuê ở mướn vì phải gánh trên vai khoản nợ cho các "quý bà" này.

Thủ đô quyết tâm, tỉnh còn đắn đo

Trước tình hình dư luận xã hội quan tâm bức xúc, sau một thời gian tích cực điều tra, đến chiều 24/8, Cơ quan CSĐT - CATP Hà Nội đã quyết định khởi tố vụ án: "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản", khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với bà Trương Thị Hải Yến cùng hai đồng phạm là bà Trương Thị Kim Dung (51 tuổi - em gái bà Yến); Mai Huy Thành (28 tuổi- con trai bà Yến) về tội danh nói trên. Hiện cơ quan điều tra đang khẩn trương thu thập chứng cứ, xác minh truy tìm khối tài sản các bị can đang tẩu tán, cất giấu để phục vụ công tác điều tra và bồi thường thiệt hại cho dân. Việc vào cuộc kịp thời, quyết liệt của CATP Hà Nội đã được dư luận đồng tình ủng hộ.

Trong khi đó, đối với bà Lê Thị Thuý, các ngành nội chính tỉnh Hải Dương lại đang đắn đo, vì cho rằng việc vay nợ của bà này là quan hệ dân sự. Vì vậy, mặc dù từ nhiều ngày qua dư luận trong tỉnh đã rất bức xúc, nhưng cho đến nay chưa có một hoạt động tố tụng nào được triển khai.

Cùng một hành vi nhưng mỗi địa phương lại có cách nhìn nhận, đánh giá chứng cứ khác nhau, tạo nên sự thiếu thống nhất trong áp dụng pháp luật. Trong thực tiễn pháp lý, để tránh "hình sự hoá" một hành vi dân sự, hoặc "dân sự hoá" một hành vi hình sự, đòi hỏi sự đánh giá khách quan, thận trọng của cơ quan tiến hành tố tụng. Trong cơn bão đổ bể "tín dụng đen" như hiện nay, có rất nhiều giao dịch dân sự ẩn chứa trong nó các yếu tố của hành vi phạm tội, như sự gian dối, sự bội tín. Nếu không có cái nhìn toàn diện, rất dễ dẫn đến việc bỏ lọt tội phạm.

Trong khi các cơ quan chức năng tỉnh Hải Dương chưa có câu trả lời, thì dư luận tại chỗ đang ngày một "nóng" lên. Đồng thời, sự việc chậm được giải quyết triệt để, luôn là nguy cơ của những diễn biến khó lường về an ninh trật tự tại địa phương.