Theo đơn kiến nghị của Hội đồng chư phái tộc làng Nghi An và tài liệu lịch sử đấu tranh cách mạng xã Hòa Phát thời kỳ 1930-1975, Nghĩa trủng Nghi An có khoảng 1.000- 2.000 ngôi mộ; chiếm đa số là mộ của nghĩa binh dưới quyền danh tướng Nguyễn Tri Phương hy sinh trong buổi đầu chống Pháp, được quy tập về đây khi Pháp xây dựng sân bay Đà Nẵng; mộ các chiến sĩ bộ đội thuộc Trung đoàn 96, hy sinh trong trận đánh tại cầu Bà Điếc...
 |
| Người dân tạm táng những hài cốt thu gom được. |
Dưới chế độ Ngô Đình Diệm, dân làng Nghi An hằng năm đều tổ chức tu tảo phần mộ và cúng âm linh; sau đó, khu vực này được xây bao làm kho chứa đạn, không cho dân lui tới. Năm 1975, bộ đội tiếp quản, xây dựng Cụm kho CK55 tại đây. Đầu tháng 5/2015, nghe chuyện một lái xe múc đất Nghĩa trủng Nghi An đào trúng hài cốt, người dân đến kiểm tra thì phát hiện nhiều phần mộ của thân nhân, cùng hàng trăm ngôi mộ các nghĩa binh, chiến sỹ không còn vết tích, do hoạt động khai thác đất. Ngay tại khu vực xe múc đang hoạt động, nhiều ngôi mộ khác cũng bị xâm hại. Theo các vị cao niên làng Nghi An, có khoảng 400 ngôi mộ đã bị xúc đi.
Kết quả kiểm tra của cơ quan chức năng, đơn vị đang khai thác đất Công ty TNHH Tiến Thanh. Đại diện công ty này cho rằng, họ đang thực hiện việc san ủi, cải tạo mặt bằng thao trường Kho kỹ thuật CK55 theo hợp đồng đã ký kết với Cục Hậu cần Quân khu 5 ngày 5/5/2014 và không biết nơi đây là khu vực có mồ mả(?!). Tuy nhiên, sau khi múc đụng xương cốt, doanh nghiệp này vẫn tiếp tục thực hiện công việc cho đến khi người dân phát hiện, báo cáo với chính quyền, khiến có đến hàng trăm bộ hài cốt bị múc đi.
Sau khi sự việc được phản ánh, Thường trực Thành uỷ có văn bản yêu cầu UBND TP Đà Nẵng đã chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường cùng UBND quận Cẩm Lệ đình chỉ ngay việc khai thác đất đồi tại khu vực Nghĩa trủng Nghi An để làm rõ việc hàng trăm ngôi mộ của nghĩa sĩ và người dân bị đào xới. UBND TP Đà Nẵng cũng có văn bản đề nghị Bộ Tư lệnh Quân khu 5 cho dừng mọi hoạt động khai thác đất tại khu vực kho đạn CK55 trong khi chờ cơ quan chức năng làm rõ.
