World Cup 2014 Lễ hội có giá bao nhiêu?

Hãy bỏ qua những bảng đấu tử thần, bỏ qua những rì rầm số phận xoay quanh những lá thăm để bắt đầu vòng xoáy World Cup, để bắt đầu "định giá World Cup" với lễ bốc thăm. Để có được gần 2 tiếng đồng hồ đó, ban tổ chức nước chủ nhà đã chi khoảng 10 triệu euro, từ hơn 1.000 an ninh, đến 9.000 mét vuông lều trắng được dựng lên đón tiếp 4.880 vị khách cao cấp. Chi phí ban đầu của kì World Cup lần này có vẻ hơi thấp so với chi phí lên đến 21 triệu euro mà Đức bỏ ra hồi năm 2006, nhưng vấn đề không nằm ở buổi lễ bốc thăm. Điều quan trọng là trong 1 tháng diễn ra World Cup, chủ nhà Brazil sẽ thu về được những gì và kiếm được bao nhiêu?

Câu hỏi đó được đặt ra cho tất cả các nước chủ nhà. Câu trả lời chưa bao giờ được xác thực, nhưng chắc chắn nó phải là một con số rất lớn, vì nó mà cuộc chạy đua giành quyền đăng cai World Cup luôn là một trận chiến khốc liệt. Và bây giờ, hãy đi tìm lời giải.

1.Ngay từ năm 1994, Rob Baade và Victor Matheson, những nhà kinh tế học của Đại học Lake Forest (Mỹ), đã nghiên cứu một bài toán kinh tế của chủ nhà World Cup 1994, đưa ra thông số phát triển kinh tế Mỹ khi họ tổ chức giải đấu này. Kết quả của nó mang đến sự khẳng định bằng cụm từ phổ biến "Economic bonanza" (kinh tế thinh vượng). Ngoài lợi nhuận trên 140 triệu USD thu được trực tiếp từ giải đấu, Mỹ còn hưởng lợi khi thu về 17 tỷ USD tiền du lịch, chi phí liên quan trong năm này. Và hơn hết là hạ tầng, cơ sở vật chất hậu giải đấu vẫn có giá trị sử dụng đến tận bây giờ.

Hai năm sau, kì EURO diễn ra tại Anh với quy mô nhỏ hơn World Cup, đánh dấu bước phát triển mới của nước chủ nhà một lễ hội bóng đá lớn. EURO 1996 thu về lợi nhuận 155 triệu USD. Nhưng đó chỉ là con số tần thường so với 20 tỷ USD mà khách du lịch mang về cho nước Anh trong năm. Đại học Liverpool tính rằng, riêng thành phố này đã đó 30.000 khách du lịch trong 2 tuần diễn ra giải đấu, họ chi tới 1,56 triệu USD.

Quay trở lại với World Cup, giải đấu năm 2002 diễn ra ở Hàn Quốc và Nhật Bản, chính phủ hai nước này đã dự tính kinh tế tăng trưởng mức thu nhập nhờ World Cup mang lại tương đương 26 tỷ USD (Nhật Bản) và 9 tỷ USD (Hàn Quốc) trong năm. Trong khi, chi phí mỗi nước bỏ ra để tổ chức giải đấu này không quá 10 tỷ USD. Tuy nhiên, đỉnh cao của thu nhập là Đức năm 2006. Chỉ tính riêng 1 tháng diễn ra World Cup, các thành phố đăng cai đã thu về gần 3 tỷ USD từ túi khách du lịch.

Giá trị của một kì World Cup không thể hiện ở chi phí tổ chức giải đấu mà nằm ở giá trị đầu tư. Tính trung bình ở World Cup và EURO trong 10 năm trở lại đây, không có nước chủ nhà nào đầu tư quá 10 tỷ USD. Tất cả các giải đấu đó đều mang về lợi  nhuận cho ban tổ chức ít nhất là 200 triệu USD. Ngoài ra, giá trị thặng dư mà nó đem lại còn lớn hơn gấp hàng trăm lần. Đó là chưa kể giá trị quảng bá hình ảnh đất nước.

2.Mặc dù nguồn lợi từ giá trị World Cup mang về cực lớn, nhưng tại sao vẫn có những cuộc biểu tình phản đối, khi một số nước nhận được đặc ân chủ nhà? Ukraina khi tổ chức EURO cũng bị chỉ trích. Nam Phi còn xảy ra bạo động. Và cả Brazil, một nước mà bóng đá được coi như một thứ tôn giáo cũng bị một bộ phận phản đối. Đó cũng chính vì cái giá quá lớn của nó. Ví dụ như khi đầu tư cho World Cup 2010, Nam Phi đã bỏ 1,6 tỷ USD chỉ để sửa chữa các sân vận động.

Với một đất nước có khoảng cách giàu nghèo cực lớn, một bộ phận lớn cư dân nghèo khổ, thì đó là con số không tưởng. Nó đủ  để mua hàng trăm ngàn căn hộ cho những người vô gia cư, gấp nhiều lần số nhà công cộng mà chính phủ Nam Phi xây mỗi năm. Nhưng đó không phải điều được quan tâm, mà là làm sao để giá trị của giải đấu mà họ tổ chức phải thật cao, thông qua lợi nhuận và quy mô của nó.

Tại Brazil cũng vậy. Ở đây tồn tại một xã hội tương đốI phức tạp và gần tương đồng với Nam Phi. Cũng có nhiều người nghèo, cũng có những khu ổ chuột bẩn thỉu, cũng có nhiều tội phạm, và đương nhiên có những cuộc biểu tình phản đối World Cup. Nhưng kì World Cup này dự kiến sẽ trở thành giải đấu đắt giá nhất từ xưa đến nay, khi chi phí của nó ước tính 11 tỷ USD (nhưng hiện nay đã vọt lên khoảng 13 tỷ USD), đó là chưa kể khoảng hơn 10 tỷ USD chi phí xây dựng đường sá, tàu điện trong nhiều năm qua, cùng khoảng 5 tỷ USD đầu tư cho khách sạn, hạ tầng (tuy nhiên, số đầu tư đó được Brazil chi ra cũng để chuẩn bị cho cả Olympic mùa hè 2016). Có tổng cộng 50 dự án lớn được Brazil xây dựng mới, nhưng 13 dự án đã bị đình hoãn.

Chỉ tính riêng chi phí cho an ninh, Brazil cũng đã bỏ ra số tiền kỉ lục, lên đến khoảng 1 tỷ USD. Dự tính, mỗi trận đấu tại World Cup 2014, cứ 50 cổ động viên trên sân thì có 1 cảnh sát, cứ 80 người xem ở các tụ điểm công cộng sẽ có 1 cảnh sát canh gác đảm bảo an ninh.

Ngoài ra, còn hàng trăm chi phí rắc rối, lằng nhằng và thậm chí là "không tên". Ví dụ như chính phủ Brazil đã dành riêng 1,8 tỷ USD để chi phí để thuê nhân công, các công việc có liên quan đến World Cup 2014… Khi đó, giá trị của World Cup sắp tới sẽ là bao nhiêu?

3.Lễ bốc thăm chia bảng World Cup 2014 kết thúc mang tới vô vàn cảm xúc. Cả thế giới náo loạn lên rằng, World Cup này sẽ hấp dẫn ngay từ lượt đấu đầu tiên, rồi các đội tuyển hàng đầu sẽ sớm đụng độ nhau… Nhưng đó là điều mà ban tổ chức mong muốn, nước chủ nhà thích thú. Bởi lẽ, World Cup càng có nhiều bảng tử thần, càng có nhiều cuộc đấu khốc liệt, càng hấp dẫn bao nhiêu thì giá bản quyền truyền hình sẽ tăng lên bấy nhiêu. Năm 2010, tổng giá trị bản quyền truyền hình đạt mức kỉ lục: gần 3 tỷ USD, đó là chưa kể những thu nhập từ giá trị gia tăng khoảng 1 tỷ USD. Nhưng World Cup ở Brazil năm tới có thể sẽ tăng lên ít nhất 25%, và tổng giá trị hình ảnh của World Cup nhiều khả năng sẽ lên đến trên 5 tỷ USD.

Ngay từ bây giờ, đã có thông tin rằng, một số đài truyền hình đã mua bản quyền World Cup 2014 với giá 152 triệu USD. Cứ chia ra thì giá truyền hình mỗi trận đấu sẽ là bao nhiêu? Sơ sơ thì mỗi trận đấu tại World Cup 2014 sẽ có giá truyền hình cỡ khoảng gần 100 triệu USD. Dĩ nhiên giá vòng bảng khác với trận chung kết.

Như vậy có thể thấy, mọi con số về World Cup 2014 đều đã khẳng định giải đấu năm tới sẽ là một lễ hội đắt đỏ chưa từng có. Giá trị của World Cup một lần nữa lại được nâng tầm lên một "đẳng cấp mới". Còn giá trị lợi nhuận của World Cup 2014 ra sao thì có lẽ phải đợi đến sau trận chung kết. Nhưng nhiều nhà kinh tế học của Mỹ cho rằng, Brazil sẽ thu về không dưới 30 tỷ USD từ du lịch trong năm 2014, trong 1 tháng diễn ra World Cup, các thành phố đăng cai sẽ thu về ít nhất 250 triệu USD. Và World Cup 2014 sẽ mang về lợi nhuận tối thiểu cho FIFA và BTC là 200 triệu USD.

Và cuối cùng, có lẽ World Cup thực sự đang có mức giá… không biên giới.