Hội nghị đã rà soát tổng thể tình hình thực hiện Chiến lược Tokyo 2012 trong 3 năm qua và thảo luận về định hướng hợp tác trong giai đoạn tới.
Các nhà lãnh đạo ghi nhận những kết quả quan trọng đã đạt được trong cả 3 trụ cột hợp tác, đặc biệt trong phát triển hạ tầng cơ sở phục vụ kết nối khu vực, thúc đẩy thương mại và đầu tư giữa Nhật Bản và các nước Mekong, bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai, giao lưu nhân dân và đào tạo nguồn nhân lực.
Lãnh đạo các nước Mekong cũng đánh giá cao việc Nhật Bản đã thực hiện trên 600 tỷ yên ODA cam kết cho hợp tác Mekong-Nhật Bản trong giai đoạn 2012-2015.
Các nhà lãnh đạo nhất trí thông qua Chiến lược Tokyo 2015 với mục tiêu bao trùm cho hợp tác Mekong-Nhật Bản giai đoạn 2016-2018 là bảo đảm ổn định khu vực và đạt “tăng trưởng chất lượng” tại Tiểu vùng Mekong.
 |
| Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Trưởng đoàn các nước Mekong chụp ảnh chung. Ảnh: TTXVN. |
Theo đó, các chương trình hợp tác sẽ tập trung vào 4 trụ cột hợp tác, gồm:
Phát triển hạ tầng công nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển đô thị, năng lượng, công nghiệp phụ trợ, giao thông, cấp thoát nước, nông nghiệp và công nghiệp chế biến, công nghệ thông tin và viễn thông; và tăng cường kết nối đường bộ, đường biển và đường không giữa các nước Mekong, gắn kết Tiểu vùng Mekong với các khu vực xung quanh.
Để triển khai Chiến lược Tokyo 2015 về hợp tác Mekong-Nhật Bản, các nhà lãnh đạo yêu cầu các Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Kinh tế xây dựng Kế hoạch hành động và “Tầm nhìn phát triển công nghiệp Mekong”.
Hội nghị đã hoan nghênh cam kết của Nhật Bản dành 750 tỷ yên ODA cho các nước Mekong trong 3 năm tới.
Với mục tiêu bảo đảm hòa bình, ổn định và thịnh vượng tại khu vực, các nhà lãnh đạo đã tái khẳng định quyết tâm thúc đẩy và làm sâu sắc hơn hợp tác giữa các nước thành viên về các vấn đề khu vực và toàn cầu thuộc quan tâm chung.
Trong Tuyên bố Chiến lược Tokyo 2015 về hợp tác Mekong-Nhật Bản, các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của đại dương, một tài sản chung của thế giới; khẳng định tầm quan trọng của việc hợp tác chặt chẽ hơn để đảm bảo an ninh an toàn hàng hải trong khu vực.
Các nhà lãnh đạo cũng nhắc lại cam kết đảm bảo quyền tự do hàng hải và hàng không, an toàn hàng hải, giao thương thông suốt và giải quyết hòa bình các tranh chấp theo các nguyên tắc của luật pháp quốc tế đã được công nhận trên toàn cầu, bao gồm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982.
Lãnh đạo các nước bày tỏ quan ngại sâu sắc về những diễn biến gần đây tại Biển Đông làm phức tạp thêm tình hình, gây xói mòn lòng tin và ảnh hưởng đến hòa bình, an ninh, ổn định tại khu vực.
Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định đóng góp của hợp tác Mekong-Nhật Bản đối với phát triển kinh tế-xã hội của Tiểu vùng Mekong và tiến trình hội nhập ASEAN.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề cập 3 nội dung chính mà hợp tác Mekong-Nhật Bản cần chú trọng trong thời gian tới để đạt được mục tiêu tăng trưởng chất lượng tại các quốc gia thành viên, gồm: Hỗ trợ các nước Mekong xây dựng nền tảng kinh tế vững chắc để tăng trưởng ổn định và ứng phó hiệu quả với các ảnh hưởng tiêu cực từ bên ngoài; bảo đảm sự hài hòa và cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường, đặc biệt là hợp tác trong quản lý và sử dụng bền vững nguồn nước Mekong; bảo đảm môi trường hòa bình và ổn định cho phát triển.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đồng tình với quan điểm chung của các nhà lãnh đạo thể hiện trong Tuyên bố Chiến lược Tokyo 2015 về hợp tác Mekong-Nhật Bản.
Thủ tướng nhấn mạnh tranh chấp chủ quyền lãnh thổ biển đảo tại Biển Đông đang diễn biến phức tạp, những hoạt động bồi đắp, cải tạo và xây dựng trên quy mô lớn đã làm thay đổi căn bản nguyên trạng cấu trúc của nhiều đảo, đá và bãi ngầm, vi phạm luật pháp quốc tế, vi phạm Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), làm giảm lòng tin và gia tăng căng thẳng khu vực. Những hành động này đã gây quan ngại sâu sắc và sự lên tiếng không chỉ của các nước ASEAN, của khu vực mà còn nhiều quốc gia, tổ chức trên thế giới.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông là nguyện vọng, là lợi ích và trách nhiệm chung của tất cả các nước trong và ngoài khu vực.
Các bên liên quan cần tuân thủ các nguyên tắc tự kiềm chế, không làm phức tạp thêm tình hình, không làm thay đổi nguyên trạng, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982; thực hiện nghiêm túc, đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố DOC; thúc đẩy việc sớm xây dựng Bộ quy tắc COC.
Cùng ngày, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ đối tác chiến lược sâu rộng Việt Nam-Nhật Bản, ủng hộ Nhật Bản có vai trò và đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Thủ tướng Shinzo Abe bày tỏ mong muốn cùng hợp tác chặt chẽ để đưa quan hệ giữa hai nước phát triển ngày càng toàn diện, hiệu quả và thực chất. Hai Thủ tướng nhất trí tăng cường tiếp xúc ở các cấp, đặc biệt ở cấp cao, thực hiện hiệu quả các cơ chế đối thoại và hợp tác giữa hai nước.
“Tôi rất vui được đón Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - một người bạn thân thiết của tôi. Quan hệ Việt Nam-Nhật Bản đang phát triển tốt đẹp trên nhiều lĩnh vực trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược sâu rộng. Nhật Bản cam kết hỗ trợ Việt Nam về hạ tầng cả chất lượng và số lượng hướng đến phát triển hạ tầng chất lượng cao”, Thủ tướng Shinzo Abe phát biểu.
Hai Thủ tướng nhất trí duy trì thường xuyên các chuyến thăm, tiếp xúc, đối thoại ở các cấp, đặc biệt là cấp cao, tăng cường sâu sắc hơn nữa sự tin cậy về chính trị. Theo đó, Thủ tướng Shinzo Abe hoan nghênh chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Abe cũng nhận lời sớm thăm lại Việt Nam.
Về hợp tác kinh tế, hai Thủ tướng nhất trí phối hợp chặt chẽ để triển khai hiệu quả các dự án quan trọng, sớm hoàn thành Tầm nhìn trung và dài hạn về hợp tác nông nghiệp. Thủ tướng Shinzo Abe cam kết dành nguồn vốn ODA ở mức cao giúp Việt Nam phát triển bền vững; cam kết cung cấp ODA vốn vay cho dự án Bệnh viện Chợ Rẫy 2 (Bệnh viện Hữu nghị Việt-Nhật).
Sau hội đàm, hai Thủ tướng đã chứng kiến Lễ ký kết một loạt các văn bản thỏa thuận.
