Khởi đầu chỉ với một bộ phận làm công tác căn cước, trải qua quá trình đấu tranh cách mạng và công cuộc xây dựng đất nước, lực lượng Khoa học hình sự mà Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an là cơ quan đầu ngành, ngày nay, đã phát triển thành đội ngũ hùng hậu bao gồm hàng trăm phó giáo sư, tiến sĩ, kỹ thuật viên... đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp bảo vệ ANQG và giữ gìn trật tự ATXH của đất nước.
Ngay khi Cách mạng Tháng 8/1945 thành công, công tác kỹ thuật hình sự (KTHS) đã ghi dấu ấn vào sự thắng lợi của lực lượng CAND non trẻ. Thông qua công tác căn cước, các cán bộ KHHS buổi sơ khai đã tìm ra hàng trăm tên mật thám, tình báo, phản động, bọn quan lại, cường hào gian ác có nợ máu với nhân dân, với cách mạng.
Bước vào thời kỳ xây dựng CNXH ở miền Bắc, lực lượng KHHS kịp thời kiện toàn tổ chức đáp ứng yêu cầu hai nhiệm vụ chiến lược của Đảng, của ngành Công an. Vượt lên gian khó, các cán bộ KHHS cùng với các lực lượng nghiệp vụ đã khám phá một loạt vụ án có ý nghĩa chính trị, xã hội rất lớn.
Điển hình phải kể đến vụ giám định tiền giả, phát hiện ra phương pháp in, mực in và ổ nhóm làm tiền giả tung ra miền Bắc phá hoại kinh tế. Qua đó, đã cung cấp bằng chứng xác thực tố cáo âm mưu kẻ thù, góp phần vào sự thành công trong đấu tranh ngoại giao.
Những người dân Thủ đô Hà Nội hẳn chưa quên vụ án giết người hết sức dã man ở số 7, Phạm Đình Hồ ngày 18/11/1977, nạn nhân là chị Nguyễn Thị Bích Thuận. Những gì để lại hiện trường, địa điểm xảy ra vụ án là nơi ở tập trung của những cán bộ cao cấp. Mọi nhận định đều nghiêng về vụ án có tính chất chính trị.
Nhưng qua giám định vân tay dính máu thu được tại hiện trường, sàng lọc hàng ngàn đối tượng hình sự, các chuyên gia giám định KHHS đã chỉ ra thủ phạm giết chị Thuận là tên Phạm Đăng Hùng, trú tại số 5, Ngọc Bích, Hà Nội, mặc dù hắn đã gian manh kịp thời phạm một tội khác để trốn chạy trong nhà giam.
Trong 20 năm đổi mới, nhận thức rõ yêu cầu của cuộc đấu tranh bảo vệ ANQG và giữ gìn TTXH trong tình hình mới, Viện KHHS đã sớm đề xuất đầu tư công nghệ và đào tạo con người phục vụ lĩnh vực đấu tranh với tội phạm về tham nhũng, tội phạm trong các lĩnh vực công nghệ cao.
Trong đó, Viện đã triển khai thành công công nghệ giám định gen, qua đó cho phép giải quyết hàng loạt các vụ phức tạp trong khi truy tìm mộ liệt sĩ, vụ án cháy Trung tâm Thương mại ITC, vụ giết cháu bé Lương Hồng Vân, các vụ về tình dục phức tạp... Điển hình về đấu tranh chống tội phạm tham nhũng, là vụ giám định âm thanh chứng minh luật sư Lê Bảo Quốc tống tiền hơn 3 tỷ đồng...
Không chỉ để lại dấu ấn trong công tác chiến đấu, Viện KHHS còn chú trọng đến công tác xây dựng lực lượng chuyên nghiệp, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Trong công tác bồi dưỡng nghiệp vụ, nghiên cứu khoa học và quan hệ hợp tác quốc tế, một dấu ấn không thể không nhắc tới trong bước trưởng thành chính là Viện KHHS là đơn vị nghiệp vụ duy nhất được Bộ Công an cho xây dựng cơ sở bồi dưỡng nghiệp vụ KTHS và pháp y.
Viện KHHS đã mở lớp bồi dưỡng nghiệp vụ tại Viện và ở các địa phương cho hàng nghìn lượt cán bộ trong và ngoài lực lượng KTHS nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng khám nghiệm hiện trường, giám định KTHS và pháp y... Viện KTHS đã cử nhiều chuyên gia sang giúp đào tạo và xây dựng lực lượng KTHS cho Bộ An ninh Lào và Bộ Nội vụ Campuchia...
Ghi nhận những thành tích nêu trên, 10 năm qua, Viện KHHS đã được Nhà nước, Bộ Công an trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: 1 Huân chương Quân công hạng nhất; 1 Huân chương Quân công hạng ba; 1 Huân chương Chiến công hạng nhì; 1 đơn vị thuộc Viện được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Hằng năm, Viện KHHS đều được Bộ Công an và Đảng ủy Công an TW tặng Bằng khen vì thành tích xuất sắc trong công tác chiến đấu và xây dựng lực lượng... Những thành tích bước đầu ấy của Viện KHHS và lực lượng KHHS thật đáng trân trọng
