60 năm trước, Điện Biên đã viết lên bản hùng ca về sức mạnh quật cường của cả dân tộc trong cuộc quyết chiến chiến lược với đế quốc thực dân. Điện Biên hôm nay vẫn vững chãi như mong ước của tiền nhân, bởi có những người lính đang ngày đêm lặng thầm dấn thân vì bình yên cho từng bản, mường biên ải. Giữ vai trò chủ công mũi nhọn trong đấu tranh trấn áp tội phạm hình sự, chiến công của Phòng CSHS - Công an tỉnh Điện Biên trong thời gian qua đã góp phần giữ vững diện mạo bình yên của miền đất lịch sử oai hùng này. Điều đó thôi thúc chúng tôi vượt đường xa tìm về chung vui, đúng vào dịp kỷ niệm 60 năm ngày Chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử.
1. Chúng tôi có mặt tại TP Điện Biên Phủ đúng vào những ngày kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (1954-2014). Trên QL6, từng đoàn dài xe du lịch chở khách thập phương, khách nước ngoài, cựu chiến binh cùng hướng về miền đất lịch sử. Thượng úy Nguyễn Trường Long - Đội phó Phòng PX15 - Công an tỉnh Điện Biên cho biết: "Hàng năm du khách mọi miền lên thăm Điện Biên cũng đông. Nhưng năm nay là kỷ niệm chẵn 60 năm ngày Chiến thắng, nên lượng du khách tăng đột biến. Ước tính hàng vạn lượt du khách trong cả nước và bạn bè quốc tế đã lên đây để thăm lại chiến trường xưa, thăm địa danh đã đi vào lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.
Phòng PC 45 nhận Huân chương Chiến công.
Từ đầu năm các đơn vị nghiệp vụ thuộc Công an tỉnh đã chuẩn bị kế hoạch giữ gìn trật tự, phòng chống tội phạm và các diễn biến đột xuất, bất ngờ. Phòng CSHS Công an tỉnh là đơn vị thiện chiến, luôn được giao vai trò chủ công mũi nhọn, chịu trách nhiệm triển khai các biện pháp để chủ động phòng ngừa và tấn công trấn áp các loại tội phạm".
Ở bất cứ đâu, khi có đông khách vãng lai lưu trú trên địa bàn thì những yếu tố phức tạp về an ninh trật tự bắt đầu nảy sinh. Nơi công cộng đông người luôn là địa bàn lý tưởng để các băng nhóm tội phạm khắp mọi nơi tìm về "kiếm ăn". Chúng trà trộn vào đám đông lợi dụng sơ hở để móc túi, cướp, cướp giật, lừa đảo, cưỡng đoạt tài sản. Rồi tai nạn, tệ nạn xã hội như cờ bạc, mại dâm cũng được thể hoành hành. Áp lực công việc luôn đè nặng lên vai những người giữ trách nhiệm bảo đảm an ninh trật tự.
Trong vai khách du lịch phương xa muốn tìm chốn "mát mẻ", tôi hỏi anh Quang - một tài xế taxi về tệ nạn mại dâm tại TP. Điện Biên Phủ. Chẳng chút nghi ngờ, anh nói: "nếu có người yêu thì đưa đi theo, chứ ở đây không có gái đâu. Công an ra quân rầm rập thế này, kiểm tra liên tục, chỗ nào manh nha mở "xới" là bị dẹp ngay nên chẳng bói đâu ra chỗ chơi".
Anh kể mặc dù là miền đất biên cương, tiếp giáp với nhiều nước và là một cửa ngõ thẩm lậu ma túy vào Việt Nam, nhưng nhờ những hành động quyết liệt của ngành công an, nên đời sống bà con các dân tộc khá yên ổn, an toàn. Anh Quang cho biết tại TP Điện Biên Phủ người dân thậm chí đêm ngủ không cần khóa cửa, xe cộ để ngoài sân không mất. Vào mùa du lịch, khách đến thăm quan chiến trường xưa dù có đông mấy nhưng hiếm khi xảy ra sự cố hoặc tội phạm nghiêm trọng.
Phòng PC45 tiến hành thực nghiệm hiện trường vụ trọng án giết người.
Có được những lời nhận xét giản dị pha chút tự hào của người dân nơi đây, chúng tôi hiểu đồng đội của mình ở nơi biên ải xa xôi này, đã phải đánh đổi bao điều riêng tư để dốc sức cho những cuộc tấn công trấn áp tội phạm, diệt từ trứng nước những manh nha, mầm mống đe dọa an ninh, trật tự.
Đại tá Nguyễn Trọng Trường - Trưởng phòng CSHS - Công an tỉnh Điện Biên cho biết: "Năm 2013 toàn tỉnh đã xảy ra 216 vụ phạm pháp hình sự, trong đó nổi lên một số loại tội phạm như: giết người, cướp tài sản, cố ý gây thương tích, mua bán người, trộm cắp tài sản và tệ nạn xã hội. Nguyên nhân do nhận thức, hiểu biết pháp luật của một bộ phận người dân vẫn còn hạn chế, nhất là đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở địa bàn vùng cao kinh tế khó khăn, số hộ nghèo và người sử dụng chất ma tuý còn chiếm tỉ lệ lớn. Trong năm, Phòng CSHS đã điều tra làm rõ 205/216 vụ án với 286 đối tượng. Tỷ lệ điều tra khám phá đạt mức rất cao, tới 94,9 %. Thu hồi tài sản cho nhà nước và nhân dân hơn 852 triệu đồng. Trong đó, đã khám phá 100% các vụ trọng án và 94,4% các vụ thường án. Tội phạm được kiềm chế, tệ nạn xã hội được kiểm soát, đẩy lùi trong phạm vi toàn tỉnh. Để có được kết quả này, đơn vị đã chủ động làm tốt công tác phòng ngừa tội phạm, đồng thời tập trung tối đa sức mạnh trong điều tra, khám phá các vụ án đã xảy ra".
Trong những tháng Quý 1/2014 đơn vị tiếp tục triển khai quyết liệt và đồng bộ các giải pháp đấu tranh phòng chống tội phạm. Những bản báo cáo thành tích mới lại được lính hình sự nơi đây viết tiếp, đồng nghĩa với hơi ấm đã trở về với bao mái nhà người Thái, người Mông, khi họ tìm lại được đứa con bất hạnh bị bán ra nước ngoài, hay lúc kẻ thủ ác man rợ bị lộ diện trước ánh sáng pháp luật.
2. "Làm án" miền núi có khó khăn, vất vả đặc thù khác với đồng nghiệp ở các tỉnh miền xuôi. Rào cản ngôn ngữ, văn hóa với đồng bào dân tộc ở rẻo cao, cùng những trắc trở của địa hình rừng núi, luôn ẩn chứa những nguy cơ rình rập bước chân người đi phá án. Thời gian qua, những vụ giết cướp kinh hoàng đã xảy ra trên điệp trùng núi non Điện Biên. Ban đầu, thông tin đến thường chỉ là người dân đi nương phát hiện trong lùm cây một xác chết đã phân hủy, không giấy tờ tùy thân, không nhân chứng xác định quan hệ hay lịch trình hoạt động... Bởi vậy, việc tìm ra kẻ thủ ác giữa mênh mông núi đồi, không bao giờ là đơn giản.
Một cuộc họp của cán bộ, chiến sĩ phòng PC45, Công an tỉnh Điện Biên.
Những người làm án sơn cước phải từ biệt gia đình vợ con, xách ba lô lên núi nằm cả tháng ròng để lần tìm những manh mối truy nguyên thủ phạm. Ngày 27/03/2013, Phòng CSHS - Công an tỉnh Điện Biên nhận được tin báo về việc phát hiện một nữ giới bị giết trên đồi Long Hỏm, bản Bông, xã Quài Tở, huyện Tuần Giáo. Sau khi dựng được tung tích nạn nhân là chị Cà Thị Thiến (sinh năm 1974 ở xã Quài Tở), ban chuyên án nhận định tính chất vụ án là giết người, cướp tài sản, nên tập trung vào rà soát số thanh thiếu niên hư tại địa phương, chú trọng những tên có biểu hiện "bất minh" sau khi vụ án xảy ra. Nhờ phán đoán nhận định đúng hướng, nên chỉ sau 48 giờ kể từ lúc phát hiện vụ án, các tên Cà Văn Toàn và Cà Văn Toán là hai anh em ruột, ở cùng bản với nạn nhân đã bị các trinh sát hình sự Công an tỉnh Điện Biên và huyện Tuần Giáo bắt gọn.
Tại cơ quan điều tra, chúng đã thừa nhận viêc giết chị Thiến để cướp tài sản. Việc phá án trong thời gian ngắn đã nhanh chóng ổn định tư tưởng và đời sống của bà con địa phương. Ngày 22/8/2013, lại thêm một vụ giết người được lính trẻ phòng CSHS Điện Biên phối hợp với Công an huyện Mường Chà khám phá với tốc độ nhanh "kỷ lục". Hiện trường nơi phát hiện tử thi dưới một hố cống bên đường tại km 120 +200, thuộc địa phận bản Huổi Tóng 2, xã Huổi Lèng, huyện Mường Chà.
Nạn nhân được xác định là ông Thào Xìa Của ở bản Huổi Tóng 2. Kết quả khám nghiệm cho thấy nạn nhân bị đa chấn thương, chết do ngoại lực tác động. Ban chuyên án nhận định tính chất vụ án là giết người do mâu thuẫn thù tức, nhất thời bột phát, cũng không loại trừ khả năng giết người để che giấu tội phạm khác.
Từ nhận định trên, hướng điều tra đi sâu soát xét các quan hệ và lịch trình sử dụng thời gian của nạn nhân. Chỉ sau một ngày, kẻ thủ ác đã lộ diện. Đó là Giàng A Gì (ở cùng xã với nạn nhân). Tên này khai đã đến nhà ông Của để trộm đồ, khi bị ông Của phát hiện tri hô, Gì đã giết nạn nhân để tẩu thoát. Vụ án được khám phá nhanh chóng trong sự khen ngợi, cảm phục của nhân dân địa phương.
3. Trong những ngày bên thềm Đại lễ kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, lính hình sự nơi đây lại mang về cho bao gia đình, làng bản niềm vui đoàn tụ. Nghe Thượng úy Nguyễn Mạnh Hùng - (trinh sát hình sự) kể lại hành trình khám phá vụ lừa bán tám cô gái ở xã Mường Luân, huyện Điện Biên Đông sang Trung Quốc ly kỳ như chuyện trinh thám. Từ những lá đơn tố cáo của bố mẹ nạn nhân, các anh đã xách ba lô lên bản "ăn chực, nằm chờ" để dựng tất cả các mối quan hệ của nạn nhân và gia đình.
Đúng lúc này nạn nhân H… gọi điện từ Trung Quốc về nhà trong nước mắt, báo tin bị bán sang đây làm gái mại dâm, thủ phạm là Lò Văn Ọi và Lò Thị Thoại, Lò Thị Hướng. Đáng lưu ý Ọi lại chính là chồng và là anh rể của một nạn nhân, còn Thoại, Hướng từng là những nạn nhân trong một vụ mua bán người trước đó. Chúng đều có hành tung đáng ngờ, nhưng lúc này chưa có đủ căn cứ để bắt. Trong tất cả các vụ mua bán người, lời khai của nạn nhân có vai trò đặc biệt quan trọng, vì về nguyên tắc không có người bị hại tức là không có tội phạm xảy ra. Từ đây, mọi nỗ lực tập trung vào việc tìm kiếm và giải cứu các cô gái từ bên kia biên giới trở về.
Cục CSHS - Bộ Công an đã ra công hàm đề nghị Cảnh sát Trung Quốc phối hợp truy tìm các nạn nhân trong chuyên án. Một tổ công tác Phòng CSHS Điện Biên cùng Công an tỉnh Lào Cai đã lên đường sang Trung Quốc phối hợp truy tìm. Sau bao nỗ lực, họ đã đón về Việt Nam đủ số nạn nhân. Tài liệu bắt Ọi và đồng bọn đã có, nhưng chúng đã "biến mất" khỏi nơi cư trú. Cuộc truy lùng những tên buôn người cuối cùng cũng khép lại. Được sự giúp đỡ của nhân dân, Ban chuyên án đã bắt được các tên này khi chúng tiếp tục vào các làng bản Điện Biên dụ dỗ các thiếu nữ đi làm ăn xa
