Tương lai bất định của Peru sau "cú ngã" của Tổng thống Castillo

6 năm và 7 đời Tổng thống, nhiệm kỳ đôi khi chỉ tính bằng tháng, Peru đang trở thành tâm điểm tại khu vực Mỹ Latin, đáng buồn, sự chú ý đó lại đổ dồn vào vòng xoáy bất ổn chính trị kéo dài chưa lối thoát tại quốc gia này.

Quốc hội Peru ngày 7/12 (giờ địa phương) bỏ phiếu phế truất Tổng thống Pedro Castillo, với 101 phiếu thuận, 6 phiếu chống và 10 phiếu trắng. Cảnh sát Quốc gia Peru ngay sau đó đã thi hành lệnh bắt giữ Tổng thống Castillo và cựu Thủ tướng Anibal Torres.

Hai chính trị gia này đã được đưa về trụ sở cơ quan an ninh ở thủ đô Lima với sự chứng kiến của Tổng Công tố Patricia Benavides. Sau khi ông Castillo bị phế truất vài giờ, Phó Tổng thống Dina Boluarte đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống lâm thời tại trụ sở Quốc hội.

Cơ quan lập pháp Peru đã lên lịch bỏ phiếu luận tội vào tuần trước sau khi cựu Tổng thống Peru đe dọa giải tán cơ quan này. Chỉ vài giờ trước cuộc bỏ phiếu ngày 7/12, ông Castillo tuyên bố giải tán Quốc hội và thành lập chính phủ khẩn cấp để điều hành bằng sắc lệnh, đồng thời áp đặt lệnh giới nghiêm quốc gia ngay lập tức cũng như kêu gọi tổ chức cuộc bầu cử lập pháp mới. Tuy nhiên, hành động của nhà lãnh đạo này đã bị Tòa án Hiến pháp, Tòa án Tối cao, Cơ quan bảo vệ nhân dân và nhiều nghị sĩ Peru kịch liệt phản đối, coi đây là một nỗ lực "đảo chính". Quyết định này cũng khiến ông Castillo mất đi sự ủng hộ của hầu hết các thành viên nội các, trong đó có Thủ tướng Betssy Chavez mới được ông bổ nhiệm, Ngoại trưởng Cesar Landa và Bộ trưởng Kinh tế Kurt Burneo. Cùng với đó, quân đội và cảnh sát Peru cũng ra tuyên bố bày tỏ lập trường cương quyết bảo vệ trật tự hiến pháp.

Tương lai bất định của Peru sau
Cảnh sát và người biểu tình bên ngoài Tòa nhà Quốc hội Peru sau khi ông Castillo bị phế truất. Ảnh Reuters.

Theo giới phân tích, ngay từ khi bắt đầu, nhiệm kỳ của ông Castillo được cho là sẽ "không kéo dài". Chuyên gia phân tích chính trị Fliavia Freidenberg từ Trung tâm theo dõi cải cách chính trị Mỹ Latin (Mexico) cho biết ông Castillo lên nhậm chức vào thời điểm sự ủng hộ thấp, không có một đảng chính trị nào chống lưng và đến cả việc thành lập nội các của ông cũng gặp nhiều trắc trở, thành lập xong cũng thường xuyên thay đổi nhân sự. Cựu Tổng thống Peru và nội các cũng nhiều lần đối đầu với Quốc hội. Phó Chủ tịch tổ chức Hội đồng các nước châu Mỹ Eric Farnsworth nhận định ông Castillo "thất bại trong việc đoàn kết dân tộc, không thực sự nắm trong tay quyền lực và cũng không thể thúc đẩy các chính sách vì lợi ích của đa số người dân mà thay vào đó, lại bị lôi kéo vào các âm mưu, tham nhũng và các cuộc chiến với Quốc hội".

Trong khoảng hơn một năm nắm quyền, ông Castillo đã phải thay đổi và bổ nhiệm tới 5 Thủ tướng và liên tục vướng phải những cuộc xung đột với cơ quan lập pháp. Chính trị gia này "sống sót" sau hai lần bị luận tội lần lượt vào tháng 12/2021 và tháng 3/2022, khi đa số trong Quốc hội không tán thành động thái nhằm phế truất ông. Để luận tội một tổng thống, cần ít nhất hai phần ba trong số 130 nhà lập pháp trong Quốc hội Peru đồng ý.

Kể từ năm 2016, Peru chìm trong các cuộc khủng hoảng chính trị. Quốc hội và Tổng thống lần lượt cố bãi nhiệm lẫn nhau. Tổng thống Martin Vizcarra từng giải tán Quốc hội Peru vào năm 2019 và yêu cầu tổ chức cuộc bầu cử mới. Quốc hội mới đã bãi nhiệm ông Vizcarra vào năm 2020. Tổng thống Manuel Merino sau đó có nhiệm kỳ chưa đến một tuần. Tổng thống kế nhiệm Francisco Sagasti nắm quyền được 9 tháng trước khi ông Castillo tiếp quản.

Phản ứng trước những diễn biến trên chính trường Peru, các quốc gia ở khu vực Mỹ Latin đã bày tỏ lo ngại, kêu gọi các bên đối thoại, tránh gây phức tạp tình hình, bảo vệ nền dân chủ và tôn trọng hiến pháp. Cuộc họp thượng đỉnh Liên minh Thái Bình Dương giữa lãnh đạo các nước Mexico, Colombia, Peru và Chile, dự kiến diễn ra vào ngày 14/12 tại thủ đô Lima của Peru, vừa bị hoãn do khủng hoảng chính trị nghiêm trọng tại nước này. Thông báo được Ngoại trưởng Mexico Marcelo Ebrard đưa ra ngày 7/12, trong đó nêu rõ "Mexico chia sẻ với những biến cố xảy ra tại Peru" và khẳng định Mexico sẵn sàng dành cho Tổng thống Peru quy chế tị nạn nếu ông này có nhu cầu.

Sau cú "ngã ngựa" của ông Castillo, Phó Tổng thống Dina Boluarte nhậm chức Tổng thống lâm thời, trở thành nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử nước này. Trong bài phát biểu đầu tiên của mình sau khi nhậm chức, bà Boluarte kêu gọi ngưng xung đột chính trị "để thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc", chống tham nhũng, điều mà bà cho là nguyên nhân dẫn đến sự thất bại của người tiền nhiệm. Theo nhà phân tích chính trị Freidenberg, việc bà Boluarte lên nhậm chức có thể là một "dấu hiệu của hy vọng", "cơ hội hiếm hoi để chứng tỏ khả năng lãnh đạo của một người phụ nữ tại đất nước Peru, vốn được biết là coi thường, phân biệt đối xử phái yếu". Tuy nhiên, cũng giống như ông Castillo, bà Boluarte lên nắm quyền khi không thực sự có nhiều ủng hộ và không có đảng chính trị.

Vấn đề lớn nhất đối với Tổng thống lâm thời Peru là xử lý người tiền nhiệm như thế nào. Nhiều người đặt câu hỏi liệu ông Castillo có bị xét xử hay sẽ được phép xin tị nạn ở nước khác. Thêm vào đó, trên đường phố vẫn diễn ra những cuộc đụng độ giữa người biểu tình và cảnh sát chống bạo động. Nắm bắt được nguyện vọng của đa số người dân cũng là nhiệm vụ quan trọng nhưng không hề dễ dàng đối với bà Boluarte. Có thể nói, trước mắt vẫn còn muôn vàn khó khăn đối với vị nữ Tổng thống lâm thời Peru, không ai có thể khẳng định liệu nhiệm kỳ của bà có thể tình bằng tháng như những người tiền nhiệm hay không.

Duy Tiến

Các tin khác

Mỹ cảnh báo phong tỏa hàng hải Iran vô thời hạn

Mỹ cảnh báo phong tỏa hàng hải Iran vô thời hạn

Mỹ tuyên bố có đủ lực lượng để duy trì lệnh phong tỏa đường biển đối với Iran vô thời hạn, trong khi Tehran khẳng định sẵn sàng duy trì cuộc xung đột với Washington trong nhiều năm nếu cần thiết.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt từ chức

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt từ chức

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa xác nhận Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt sẽ chính thức thôi giữ vị trí này vào cuối tháng để dành thời gian chăm lo cho gia đình. Đây là sự thay đổi nhân sự cấp cao mới nhất trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Dầu loang khổng lồ đe dọa bờ biển Oman

Dầu loang khổng lồ đe dọa bờ biển Oman

Một vệt dầu loang từ tàu chở dầu Caroline Bezengi đang lan nhanh và bắt đầu dạt vào bờ biển Oman, kéo theo nguy cơ trở thành một trong những sự cố tràn dầu nghiêm trọng nhất thế giới.

Cộng đồng người Việt tại Colombia vẫn an toàn

Cộng đồng người Việt tại Colombia vẫn an toàn

Sáng 10/8 (giờ địa phương), một trận động đất mạnh 7,4 độ richter đã làm rung chuyển Colombia, gây thiệt hại nặng nề tại nhiều khu vực. Hiện tại, toàn bộ cộng đồng người Việt Nam tại đây đều được xác nhận an toàn.

Tổng thống Trump đòi Iran bồi thường thiệt hại 50 năm

Tổng thống Trump đòi Iran bồi thường thiệt hại 50 năm

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa lên tiếng yêu cầu Iran bồi thường thiệt hại trong suốt 50 năm qua. Động thái này được đưa ra như một sự đáp trả trực tiếp ngay sau khi Tehran tuyên bố chỉ mở lại eo biển Hormuz nếu Washington chịu chi trả bồi thường chiến tranh và chấm dứt các lệnh trừng phạt.

Nhìn lại 10 cơn địa chấn tồi tệ nhất lịch sử Mỹ Latinh

Nhìn lại 10 cơn địa chấn tồi tệ nhất lịch sử Mỹ Latinh

Ít nhất 111 người đã thiệt mạng sau khi một trận động đất mạnh làm rung chuyển miền Tây Colombia ngày 10/8 (giờ địa phương), kéo sập nhiều tòa nhà tại các thành phố và khiến nhiều nạn nhân vẫn đang mắc kẹt dưới đống đổ nát.

Động đất 7,4 độ tại Colombia, ít nhất 111 người thiệt mạng

Động đất 7,4 độ tại Colombia, ít nhất 111 người thiệt mạng

Ít nhất 111 người đã thiệt mạng và 87 người khác bị thương sau khi một trận động đất mạnh 7,4 độ richter làm rung chuyển khu vực miền Tây Colombia ngày 10/8 (giờ địa phương). Trận động đất cũng khiến hàng chục tòa nhà đổ sập tại nhiều thành phố, vùi lấp nhiều cư dân dưới đống đổ nát và buộc hàng nghìn người phải sơ tán khỏi nhà, tầm ảnh hưởng lan rộng đến tận thủ đô Bogota.

Thủ tướng Israel phản đối kế hoạch do Ủy ban Hòa bình đưa ra. Ảnh minh họa CNN/Getty Images.

Thủ tướng Israel bác bỏ kế hoạch hòa bình của Mỹ

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố Israel đã chính thức bác bỏ kế hoạch của Ủy ban Hòa bình đề xuất dành cho Dải Gaza, đồng thời nhấn mạnh quân đội Israel sẽ không rút quân cho đến khi phong trào Hamas của Palestine bị giải giáp hoàn toàn.

Canada ban bố tình trạng khẩn cấp do cháy rừng

Canada ban bố tình trạng khẩn cấp do cháy rừng

Tỉnh British Columbia của Canada mới đây đã chính thức ban bố tình trạng khẩn cấp sau khi hàng nghìn người dân được lệnh sơ tán khỏi một trận cháy rừng tàn khốc, với quy mô tăng gần gấp đôi chỉ sau một đêm.

Xả súng tại trường học Thái Lan, ít nhất 7 người chết

Xả súng tại trường học Thái Lan, ít nhất 7 người chết

Ít nhất 7 người đã thiệt mạng và 15 người khác bị thương, sau khi một học sinh xả súng ngay tại trường học của mình ở Thái Lan trước khi tự kết liễu đời mình. Sự việc đánh dấu vụ nổ súng tại trường học thứ hai ở quốc gia này chỉ tính riêng trong năm nay.