#văn học Việt

Ngày 18/7 vừa qua, Hiệp hội Văn bút Anh (English PEN) đã công bố 16 tác phẩm đoạt giải dịch thuật “PEN Translates”, được viết bằng 10 ngôn ngữ khác nhau, gồm nhiều thể loại: Tiểu thuyết, tập truyện ngắn, sách phi hư cấu, kịch thơ, văn học trẻ... Điều bất ngờ, trong số đó có 2 tựa sách được dịch từ tiếng Việt lần đầu xuất hiện trong danh sách giải thưởng này, đó là “Elevator in Saigon” (Thang máy Sài Gòn) của tác giả Thuận và “Water: A Chronicle” (Biên sử nước) của Nguyễn Ngọc Tư, đều do dịch giả Nguyễn An Lý thực hiện.

Trong chuyến trở về quê hương, nhà thơ Nguyễn Phan Quế Mai đã có buổi trò chuyện với sinh viên Khoa Viết văn - Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội với những chia sẻ thú vị về cuốn tiểu thuyết đầu tay nhưng lại được viết và xuất bản bằng tiếng Anh của chị. Điều đặc biệt là, chỉ trong vòng 2 năm kể từ khi ra mắt, ngoài những giải thưởng danh giá, cuốn tiểu thuyết “The Mountains Sing” đã được dịch ra 12 thứ tiếng.

Có thể nói, bất cứ một nhà văn nào của Việt Nam có tác phẩm được xuất bản ở nước ngoài, với ngôn ngữ nào khác tiếng Việt đều có cảm giác hãnh diện, tự hào. Không vui sao được khi tác phẩm của mình, đứa con tinh thần của mình có thêm không gian và đối tượng tiếp nhận mới. Tuy nhiên, kể từ sau mở cửa đến nay, số lượng văn học Việt được dịch, xuất bản và giới thiệu ở nước ngoài vẫn khá khiêm tốn, nếu không muốn nói là vẫn có thể đếm được trên đầu ngón tay...

Việc gần đây xuất hiện những nhà văn viết trực tiếp bằng tiếng Anh và tìm cách xuất bản ở nước ngoài khiến nhiều người chú ý, mở ra một cánh cửa để văn học Việt đến với bạn đọc thế giới. Trong đó, nhà văn Kiều Bích Hậu với tập thơ "The Unknown" (Ẩn số), viết bằng ngôn ngữ Anh, được chuyển ngữ tiếng Italia và xuất bản ở nước này hồi cuối tháng 7 năm nay là ví dụ.

Tôi đã có ý định lập ra một danh sách 10 cuốn tiểu thuyết sáng giá nhất của văn học Việt thế kỉ XX từ lâu rồi mà vẫn còn ngần ngại. 

“Văn chương Việt Nam có vị trí thế nào trên bản đồ thế giới?”. Mỗi lần bắt gặp câu hỏi ấy, các nhà văn lại chạnh lòng. Chúng ta không thiếu tác phẩm hay mà trở ngại lớn nhất chính là “người bắc cầu” - đội ngũ dịch giả.

Tại Hội sách Hà Nội 2016 vừa diễn ra từ ngày 6 đến ngày 11/10 tại Hoàng thành Thăng Long, một lần nữa sách văn học Việt lại hoàn toàn bị áp đảo. Con số sách văn học Việt được bán ra là vô cùng ít, đối lập hoàn toàn với sự sôi động của truyện tranh, truyện dịch.