Thơ cần mới, lẽ hiển nhiên không thể đảo ngược. Xâu chuỗi thơ hay từ thời Thơ Mới, thời kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, thơ trong vùng đô thị miền Nam và các thế hệ sau năm 1975 sẽ hiện rõ lộ trình bức tranh thơ Việt. Ở đó, mỗi nhà thơ xác lập cho mình một con đường, một phong cách, một xác tín.
Khi một nhà văn làm thơ, thơ của họ thường hòa quyện chất trữ tình và tự sự. Khi một nhà tiểu thuyết lịch sử viết thơ, dòng chảy lịch sử, văn hóa sẽ lấp lánh, nhân văn trong những ngôn từ thi ca đẹp đẽ... Tôi đã thầm nhận xét có vẻ võ đoán như vậy khi đọc thơ của nhà văn quân đội, Thượng tá Phùng Văn Khai, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ quân đội.
Xin quay lại một câu chuyện tưởng như rất cũ trong thơ, ấy là câu chuyện về hai yếu tố cơ bản làm nên chất liệu của thơ: cảm xúc và tư tưởng.
Bài “Gió gác Sơn Nam” của thi sĩ Trần Huyền Trân, in năm 1943, ngay dưới nhan đề tác phẩm có chua dòng chữ: “Kỷ niệm với Thâm Tâm và Nguyễn Bính”. Lẽ dĩ nhiên, dòng chữ này chính là yếu tố quan trọng nhất để ta có căn cứ mà cho rằng “ba chiếc bóng gầy”, “ba mái tóc bềnh bồng” trong bài thơ chẳng phải ai khác ngoài ba nhà thơ đã có tên trong “Thi nhân Việt Nam”: Trần Huyền Trân, Thâm Tâm và Nguyễn Bính.
Thơ là tiếng vọng kỳ diệu bí ẩn từ tâm hồn con người. Thơ và người làm thơ đích thực luôn hướng tới cái mới, cái đẹp, cái thiện. Và còn điều gì nữa? Kể từ khi thể thơ 1-2-3 xuất hiện được đông đảo bạn thơ hưởng ứng sáng tác, nhiều nhất là đội ngũ giáo viên, trong đó có cô giáo Trần Nguyệt Ánh từ Buôn Hồ, Đắk Lắk thì tôi cứ miên man nghĩ: Phải chăng thể thơ mới thuần Việt ngắn gọn này còn giúp các thầy cô giáo rèn chữ, nhả chữ chính xác trên mọi văn bản và lời giảng của mình?
