#nhà dài

Tại Tây Nguyên, có hai dạng nhà nổi tiếng là nhà rông của người Ba Na, một tộc người nói tiếng Nam Á vùng lục địa, và nhà dài của người Ê Đê, một tộc người nói tiếng Nam Đảo vùng biển đảo. Nhà rông Ba Na có mái hình lưỡi rìu vươn tới trời xanh, còn nhà dài Ê Đê "dài như tiếng chiêng ngân" vùng cao nguyên đất đỏ…

Trong cơn lốc hiện đại hóa, những nếp nhà dài của người Ê Đê dần biến mất. Thay vào đó là căn nhà xây bề thế hoặc bắt chước kiến trúc nhà dài nhưng hồn cốt đã ở nơi nào. Hiếm hoi lắm, buôn Akô Dhông vẫn níu giữ được chút nếp nhà sàn thuở hồng hoang...

Cách ví von ưa thích của các nhà nghiên cứu về văn học và truyền thống dân gian (folklore) Tây Nguyên là so sánh nhà dài với tiếng chiêng ngân. Sự ví von nổi tiếng đến độ gần như trở thành một định thức văn hóa: Cứ nói tới Tây Nguyên, lập tức người ta nghĩ ngay đến cồng chiêng và nhà dài. Song, trước những biến cải phồn tạp của đời sống, giờ đây, cả nhà dài và tiếng chiêng đang dần dần... ngắn lại.