#cựu tù Côn Đảo

51 năm trôi qua, thế hệ những người tù Côn Đảo ngày ấy không còn nhiều nữa. Nhưng, năm nào cũng vậy, những người còn sống gặp nhau, kể lại góc khuất rất con người về tình bạn trong tù, vết sẹo còn chưa lành, bao lần tuyệt thực đến kiệt quệ. Điều đặc biệt, giữa bóng tối tù đày, trong xiềng xích, đói khát và khổ đau, người tù vẫn viết báo, nghe radio, truyền tin...

Hình ảnh con tàu hải quân mang cờ giải phóng cập bến Côn Đảo 50 năm về trước vẫn luôn là khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong cuộc đời cựu tù Hoàng Thị Khánh, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Thành ủy TP Hồ Chí Minh. Tháng 4 về, lòng bà lại dội lên ký ức bi tráng về những năm tháng đấu tranh trong xà lim chuồng cọp. 

Luôn tự nhận mình không có công trạng gì lớn, ông chỉ là một chiến sĩ binh vận hoạt động nội tuyến dưới vỏ bọc một sĩ quan quân nhu của chế độ Việt Nam Cộng hòa (VNCH). Dù gia đình và bản thân bị nhiều tai tiếng, nhưng ông vẫn một dạ trung thành với cách mạng.

90 tuổi đời, trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ, chịu cảnh tù đày khổ ải ở nơi “địa ngục trần gian”, vậy mà ông này luôn nói mình may mắn... Trong căn nhà khang trang tại quận 9 (TP HCM), Đại tá Nguyễn Ngọc Sơn (Ba Sơn) chậm rãi lần giở lại những tập thơ, dòng hồi ký trên mảnh giấy ố vàng, rách góc và bồi hồi nhớ về một thời sôi nổi...

Nói đến người con gái anh hùng Võ Thị Sáu của quê hương Đất Đỏ thì ai ai cũng biết. Khắp nước ta, nhiều thành phố, thị xã  có đường Võ Thị Sáu, nhiều nơi có trường học mang tên Võ Thị Sáu. Nhiều người còn thuộc lòng lý lịch chị Sáu: Võ Thị Sáu tên thật là Nguyễn Thị Sáu, sinh năm 1933 tại thị trấn Đất Đỏ, huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa.

Vết sẹo lành nhưng nỗi đau còn đó, biết bao con người đã hòa trộn máu xương ở hòn đảo này. Nước mắt không rửa sạch câu chuyện ngày hôm qua. Vì thế, hơn 30 năm qua, người cựu tù ấy vẫn âm thầm gánh trách nhiệm hương khói cho những đồng đội đang yên nghỉ tại nghĩa trang Hàng Dương.