Sau khi Cách mạng tháng 8/1945 thành công, chính quyền nhân dân non trẻ đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách, vận nước như “ngàn cân treo sợi tóc”, phải đối phó với thù trong, giặc ngoài, lực lượng An ninh đã dựa vào Nhân dân, vận động quần chúng kết hợp với các biện pháp nghiệp vụ đấu tranh quyết liệt với các cơ quan tình báo, gián điệp; đấu tranh, trấn áp nhiều tổ chức phản động, bắt và trừng trị hàng trăm tên tay sai, chỉ điểm, làm thất bại âm mưu, hoạt động chống phá của địch.
Ngày 12/7/1946, lực lượng An ninh nhân dân đã lập chiến công đặc biệt xuất sắc. Với tinh thần mưu trí, dũng cảm, thông minh và quyết đoán, lực lượng An ninh nhân dân đã khám phá, tiêu diệt tổ chức phản cách mạng ở số 7 phố Ôn Như Hầu (nay là phố Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội), đập tan cuộc đảo chính của Quốc dân đảng câu kết với quân đội viễn chinh Pháp tiến hành, bảo vệ an toàn chính quyền cách mạng non trẻ. Chiến công này không chỉ đập tan âm mưu đảo chính của bọn phản động, bảo vệ an toàn tuyệt đối cho chính quyền cách mạng, mà còn khẳng định vai trò then chốt, xung kích của lực lượng An ninh nhân dân ngay từ ngày đầu thành lập.
Chiến công ngày 12/7/1946 có ý nghĩa vô cùng to lớn trong lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân đưa nước ta thoát khỏi tình thế khó khăn nhất; đây là mốc son chói lọi, đánh dấu chặng đường vẻ vang của lực lượng An ninh nhân dân và trở thành Ngày truyền thống của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam anh hùng.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mặc dù phải chiến đấu trong điều kiện hết sức khó khăn, gian khổ nhưng với lòng tận trung với Đảng, đoàn kết, mưu trí, sáng tạo và quyết thắng, lực lượng An ninh đã lập nhiều chiến công thầm lặng nhưng vô cùng oanh liệt, đập tan mọi âm mưu, hoạt động phá hoại của địch, giữ vững an ninh vùng tự do, các khu căn cứ, bảo vệ tuyệt đối an toàn các cơ quan đầu não của Đảng, Nhà nước; dựa vào Nhân dân tổ chức lực lượng triệt phá nhiều toán gián điệp, biệt kích, tay sai, phản động; tiến hành diệt ác, trừ gian, bóc gỡ cơ sở của địch, góp phần quan trọng cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta làm nên chiến thắng vang dội trên các chiến trường, đỉnh cao là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ở miền Bắc, lực lượng An ninh nhân dân đã làm tốt công tác nắm tình hình, kịp thời phát hiện, chủ động có phương án đấu tranh ngăn chặn hoạt động của các cơ quan tình báo Pháp, Mỹ; từ năm 1954-1965 đã đấu tranh với 15 chuyên án gián điệp, bắt gần 100 đối tượng, phát hiện, thu giữ hàng chục kho vũ khí bí mật chôn giấu làm phương tiện hoạt động lâu dài của “quân đội ngầm”…cơ bản bóc gỡ hết mạng lưới tay sai, xóa bỏ cơ sở xã hội và điều kiện kẻ địch có thể lợi dụng cài cắm gián điệp, tiêu biểu như chuyên án C30, chuyên án BK63...
Từ năm 1961-1973, lực lượng An ninh đã tổ chức đấu tranh 27 chuyên án, bắt và diệt hơn 103 toán gián điệp biệt kích xâm nhập qua biên giới; triển khai thắng lợi hai kế hoạch phản gián mang bí số M1 và M2, thu được hàng chục nghìn tin tình báo có giá trị, giúp Đảng, Nhà nước hoạch định chính sách ngoại giao, chiến lược đấu tranh có hiệu quả, góp phần quan trọng vào thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của Nhân dân ta.
Ở chiến trường miền Nam, sau năm 1954, được lực lượng An ninh miền Bắc chi viện kịp thời và Nhân dân hết lòng đùm bọc, giúp đỡ, lực lượng An ninh miền Nam không ngừng củng cố, phát triển, kiên cường bám địa bàn, dựa vào quần chúng, thực hiện “ba cùng” với đồng bào, xây dựng “căn cứ trong lòng dân” tổ chức hàng nghìn trận đánh táo bạo diệt ác, phá kìm, trừ gian, điển hình là những chiến công của An ninh T4, các đơn vị Biệt động Sài Gòn.
Ở vùng giải phóng, lực lượng An ninh tích cực đấu tranh, khám phá hàng trăm vụ cài cắm nội gián vào căn cứ kháng chiến; vô hiệu hóa các kế hoạch “Tình báo đại chúng”, “Kế hoạch Phượng Hoàng” của Mỹ; tập trung đánh mạnh bọn đầu sỏ tình báo, gián điệp ở đô thị, truy bắt cơ sở tình báo, gián điệp của chúng ở nông thôn; tiến hành cải tạo hàng ngàn đối tượng tay sai, chỉ điểm; bảo vệ an toàn các cơ quan lãnh đạo, khu căn cứ, góp phần quan trọng làm thất bại các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Những chiến công của lực lượng An ninh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước trên cả hai miền Nam, Bắc đã góp phần quan trọng vào các trận đánh chiến lược, nhất là trong cuộc Tổng tiến công nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, tiến công chiến lược 1972 và đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử 1975.
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, lực lượng An ninh đã chủ động nắm chắc tình hình, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng, các cấp, các ngành làm tốt vai trò nòng cốt, xung kích trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia, cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta khắc phục hậu quả chiến tranh, ổn định cuộc sống của Nhân dân; quản lý, cải tạo, giáo dục hàng vạn ngụy quân, ngụy quyền; tích cực xây dựng thế trận phòng, chống xâm nhập, khám phá hàng trăm vụ gián điệp, bóc gỡ nhiều cơ sở nội gián, đánh trúng đánh mạnh, triệt phá các tổ chức phản động.
Bằng sự mưu trí, sáng tạo, áp dụng các chiến thuật đấu tranh linh hoạt, khôn khéo, lực lượng An ninh đã đấu tranh làm thất bại nhiều kế hoạch xâm nhập vũ trang manh động của các đối tượng phản động lưu vong, bắt hàng nghìn tên, thu nhiều vũ khí, thuốc nổ, phương tiện hoạt động, tiêu biểu là Kế hoạch CM12, Chuyên án HM29.
Trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế, cán bộ, chiến sĩ An ninh đã kề vai, sát cánh cùng Bộ đội và Nhân dân các tỉnh biên giới dũng cảm chiến đấu chống xâm lược, giữ gìn từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Lực lượng An ninh đã góp phần quan trọng giúp bạn Campuchia bảo vệ thành quả cách mạng và xây dựng, bảo vệ đất nước.
Bước vào thời kỳ Đổi mới, lực lượng An ninh đã đổi mới cả tư duy và biện pháp công tác, tiến hành điều chỉnh, bố trí lực lượng theo hướng chuyên sâu, tập trung vào những lĩnh vực, địa bàn trọng điểm; đổi mới các biện pháp nghiệp vụ, chủ động “nắm địch từ xa, đánh địch từ nơi chúng xuất phát”, phát hiện và ngăn chặn các cuộc hành quân “Đông tiến I”, “Đông tiến II”, “Đông tiến III” do Hoàng Cơ Minh cầm đầu; đấu tranh làm thất bại các hoạt động tuyên truyền “đa nguyên”, “đa đảng” và vô hiệu hóa các chiến dịch phá hoại tư tưởng mang tên “Chuyển lửa về quê nhà”, “Góp gió thành bão”, “Chuyển ngọn nến dân chủ về quê hương”…Đấu tranh làm thất bại hàng chục chiến dịch gây nổ, gây bạo loạn, khủng bố mang tên “Chiến dịch Hoa Lan”, “Chiến dịch Hoa Phượng”, “Chiến dịch hòa bình” của các tổ chức phản động lưu vong.
Công tác bảo đảm an ninh xã hội và an ninh các địa bàn chiến lược được lực lượng An ninh đặc biệt chú trọng. Thực hiện chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, lực lượng An ninh đã phối hợp chặt chẽ với các cấp, các ngành và Nhân dân kịp thời đập tan âm mưu kích động biểu tình, gây rối an ninh, trật tự, tạo dựng “điểm nóng” ở những địa bàn trọng điểm ở TP Hồ Chí Minh, Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ…giữ vững an ninh chính trị, tạo môi trường thuận lợi để đất nước bước sang thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
Trước những biến động của tình hình thế giới, khu vực, những chuyển biến nhanh chóng của tình hình trong nước, lực lượng An ninh nhân dân đã làm tốt công tác tham mưu với Đảng, Nhà nước trên các lĩnh vực an ninh tôn giáo, dân tộc, bảo vệ chủ quyền biển đảo; tập trung triển khai các kế hoạch, biện pháp nghiệp vụ phát hiện, bóc gỡ, đấu tranh vô hiệu hóa hàng ngàn cơ sở nội địa và đập tan hàng trăm “chiến dịch”, “kế hoạch” xâm nhập về nước khủng bố, phá hoại của các tổ chức phản động người Việt lưu vong, như các kế hoạch: “Tổng nổi dậy” của tổ chức “Chính phủ Việt Nam tự do”, “Sang sông” của “Việt Tân”…;đấu tranh kiềm tỏa hoạt động của số đối tượng cực đoan lợi dụng tôn giáo, dân tộc và các vấn đề xã hội, hoạt động liên tôn, liên kết chống Đảng, Nhà nước.
Suốt trong 40 năm thời kỳ Đổi mới, lực lượng An ninh đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành, thực sự là lực lượng gương mẫu, đi đầu trong sự nghiệp đổi mới của Đảng, góp phần quan trọng giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ sự nghiệp Đổi mới, không để đất nước bị động, bất ngờ, giữ vững môi trường hòa bình để xây dựng, phát triển đất nước; tổ chức bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn các sự kiện chính trị, đối ngoại quan trọng của Đảng, Nhà nước, điển hình là bảo vệ tuyệt đối an toàn các kỳ Đại hội Đảng toàn quốc, bầu cử Quốc hội và bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp, APEC 2006, 2017, SEA Games 22, Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều lần thứ 2, Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, các Đại lễ Vesak tại Việt Nam…
Trên lĩnh vực an ninh kinh tế, an ninh mạng, an ninh văn hóa, tư tưởng, an ninh trong tôn giáo, dân tộc, lực lượng An ninh đã triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, chủ động phòng ngừa, đấu tranh với các hoạt động kinh tế, dùng kinh tế, văn hóa chuyển hóa chính trị; tham mưu lãnh đạo Đảng, Nhà nước hoạch định đường lối phát triển kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội.
Cùng với đảm bảo an ninh truyền thống, lực lượng An ninh đã sớm nhận thức, bố trí lực lượng, phương tiện đảm bảo chủ động, hiệu quả những vấn đề an ninh phi truyền thống mới nảy sinh như an ninh mạng, an ninh trên không gian mạng, an ninh trong lĩnh vực môi trường, dịch bệnh và nhiều lĩnh vực an ninh phi truyền thống khác, đặc biệt đảm bảo an ninh, trật tự xã hội trong thời gian xảy ra Đại dịch COVID-19.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, đất nước ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc - với rất nhiều cơ hội và thách thức. Tình hình thế giới diễn biến phức tạp, khó lường, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, chiến tranh, xung đột cục bộ vẫn tiếp tục diễn ra, chiến tranh thương mại, cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, an ninh mạng, biến đổi khí hậu, dịch bệnh…vẫn gia tăng. Trong bối cảnh đó, lực lượng An ninh nhân dân vẫn đang tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, tiên phong trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia, quán triệt quan điểm an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước.
Chặng đường 80 năm qua là bản hùng ca của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam, từ chiến công trong vụ Ôn Như Hầu năm 1946, chiến công đánh đắm Thông báo hạm A-miô-đanh-vin, chuyên án C30, BK63, CM12… đến những chiến công thầm lặng trong các giai đoạn mới - tất cả đã khắc sâu vào lịch sử dân tộc những trang vàng bất diệt và vẻ vang. Những phần thưởng cao quý mà chúng ta đón nhận không chỉ là vinh dự, mà còn là trách nhiệm nặng nề với đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
80 năm qua là một chặng đường đầy tự hào, là bản hùng ca của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, lực lượng An ninh đã luôn đổi mới trong tư duy và biện pháp công tác, mở rộng quan hệ quốc tế về hợp tác an ninh; không ngừng tu dưỡng, rèn luyện tư cách người Công an cách mạng theo Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân. Phát huy truyền thống vẻ vang 80 năm chiến đấu, xây dựng và trưởng thành, lực lượng An ninh nhân dân vẫn đang tiếp tục đoàn kết, rèn luyện, nỗ lực phấn đấu không ngừng, vượt qua khó khăn, thử thách, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân tin cậy, giao phó, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
