Trước thềm trận Việt Nam – Iran HLV trưởng Iran, Carlos Queiroz tầm cỡ thế nào?

• Thầy Park vắng mặt trên sân tập
• HLV Park Hang Seo thừa nhận Iraq thắng xứng đáng

Thay đổi bộ mặt bóng đá Iran

Tại World Cup 2018 trên đất Nga, Carlos Queiroz thực sự trở thành một người hùng trong mắt dân chúng Iran. Đội tuyển do Queiroz dẫn dắt đạt thành tích tốt nhất trong lịch sử các kỳ World Cup, với 1 trận thắng và 1 trận hòa (trước Bồ Đào Nha). Họ cũng chỉ để thua Tây Ban Nha với tỷ số tối thiểu.

Khả năng phòng thủ chắc chắn, biến một đội bóng trở thành bức tường sắt án ngữ trước khung thành của Queiroz biến Iran thành một đội bóng rất khó thủng lưới. Điều đó thể hiện rõ nhất tại vòng loại World Cup khu vực châu Á. Iran bất bại, chỉ thủng lưới đúng 5 bàn. Đến lượt trận thứ ba, họ là đội tuyển đầu tiên giành vé dự World Cup.

Queiroz có thể đã trở về Man Utd, nhưng ông chọn ở lại dẫn dắt Iran ở Asian Cup.

Trước đó 4 năm, Queiroz cũng biến Iran thành một đối thủ rất khó chơi ở World Cup. Phải đối đầu Argentina, Iran đã cầm hòa đối thủ không bàn thắng trong suốt 90 phút thi đấu chính thức. Nếu Lionel Messi không bộc lộ một khoảnh khắc thiên tài ở phút bù giờ, Iran hôm đó đã có điểm trước Argentina. Nhưng Queiroz lại nghĩ khác. Ông bực tức vì trọng tài bỏ qua một quả phạt đền Iran đáng được hưởng trong trận đấu, và phản ứng bằng cách từ chối trả lời phỏng vấn riêng sau trận đấu.

"Lúc ấy tôi rất sốc và ngạc nhiên", Queiroz cười và hồi tưởng về khoảnh khắc năm 2014. "Chúng tôi đã chơi rất tốt trước Argentina, nhưng có 2 người đã thay đổi kết quả trận đấu. Đầu tiên là Messi, với một bàn thắng khó tin. Người còn lại là ông trọng tài, vì đã không thấy một quả phạt đền mười mươi. Lẽ ra tình huống đó Zabaleta còn phải nhận thẻ đỏ, và chúng tôi có thể thắng 1-0. Nhưng mọi chuyện đã qua rồi, và giờ chỉ còn là lịch sử".

Queiroz đã giúp Iran giành được những thành tích đáng nể ở đấu trường quốc tế. Khi ông tiếp quản đội tuyển quốc gia Iran vào năm 2011, họ đứng thứ 7 châu Á, thứ 54 thế giới. Sau 3 năm, họ trở thành đội mạnh nhất, và hiện xếp trong top 20 đội tuyển mạnh nhất của FIFA. Một thành tích khó tin với một quốc gia bị bao vây, cấm vận, và chi phí dành cho bóng đá rất hạn chế.

Sau World Cup 2018, Queiroz mãn hạn hợp đồng. Dù hợp đồng mới chưa ký kết, ông vẫn lãnh trách nhiệm HLV trưởng. Queiroz muốn dẫn dắt Iran dự thêm một kỳ World Cup nữa, nhưng chỉ được gia hạn đến hết Asian Cup 2019. Iran lấy lý do "đội tuyển thiếu kinh phí" để muốn miễn nhiệm ông, dù sự thực là quan hệ giữa Queiroz và một số quan chức bóng đá nước này chưa bao giờ êm đẹp.

Ngay trước trận Iran ra quân gặp Yemen, Queiroz bị Branko Ivankovic thẳng thừng chê bai: "Srecko Katanec (HLV trưởng đội tuyển Iraq) mới thực sự có tài năng. Queiroz có giỏi thì thử đánh bại cậu ta xem". Ivankovic từng là HLV trưởng ĐT Iran, và hiện đang dẫn dắt CLB nổi tiếng nhất nước này, Persepolic. Ông cũng nổi tiếng với phát ngôn gọi bóng đá Iran là một "gánh xiếc" thời còn tại vị.

Carlos Queiroz đã biến Iran thành đội mạnh nhất châu Á trong 8 năm tại vị.

Queiroz đáp trả những công kích nhắm vào ông một cách hoàn hảo. Iran đánh bại Yemen 5-0 trong trận mở màn. Tại buổi họp báo sau trận đấu, khi được hỏi về Ivankovic, Queiroz thẳng thừng nhận xét: "Vào khoảnh khắc 65-70 triệu người dân Iran đang cầu nguyện cho đội tuyển giành chiến thắng, ông ta lại khen ngợi Iraq". Queiroz luôn như vậy. Ông để những kết quả trả lời đối thủ trước, rồi mới chính thức lên tiếng.

"Cậu ấy lẽ ra phải làm HLV trưởng Man Utd"

Thói quen "làm nhiều hơn nói" trong 8 năm Queiroz dẫn dắt Iran phần nào được ảnh hưởng từ người ông từng làm việc cùng, Sir Alex Ferguson. Bản thân Queiroz chưa bao giờ thoát khỏi cái bóng của Ferguson, dù từng đưa 3 đội tuyển Nam Phi, Bồ Đào Nha và Iran dự World Cup; cũng như có thời gian làm HLV trưởng Real Madrid.

Nhưng từ phía Ferguson, ông luôn ngưỡng mộ tài năng của Queiroz đến mức khẳng định: "Trong số các cầu thủ và HLV tôi từng làm việc cùng, Carlos Queiroz là người duy nhất có khả năng kế nhiệm tôi làm HLV trưởng Man Utd". Ferguson không hề nói xã giao. Queiroz chính là người thuyết phục Ferguson chiêu mộ Cristiano Ronaldo, cũng như ủng hộ ông sa thải Roy Keane. Cả hai quyết định đó đều tạo nên bước ngoặt giúp Man Utd trở lại vị trí thống trị bóng đá Anh.

"Trong một buổi phỏng vấn tuyển dụng, nếu bạn thấy ứng viên ngồi thẳng, hơi nghiêng về phía trước, đó là dấu hiệu cho thấy người đó rất sẵn sàng trả lời", Ferguson hồi tưởng. "Đó là điều Queiroz đã làm. Cậu ấy vượt qua vòng phỏng vấn một cách xuất sắc, khi trình bày cụ thể và chi tiết những bài tập có thể giúp các cầu thủ tiến bộ khi ở vị trí trợ lý HLV trưởng".

Bản thân Queiroz cũng không tin ông được tin tưởng lớn đến vậy. Ông kể "Ngày đầu tiên làm việc, Ferguson nói: 'Tôi đưa cậu về đội để chịu trách nhiệm lên giáo án tập luyện và chuẩn bị trước trận đấu. Tôi muốn cậu thể hiện bản thân mình'.

Tôi đáp: 'Vâng, nhưng ông mới là HLV trưởng mà', vì không nghĩ mình phụ trách cả giáo án tập luyện nữa. Và ông ấy trả lời: 'Nếu cậu có gì thắc mắc, tôi luôn sẵn sàng trả lời'. Tôi thực sự bối rối. Việc ông ấy làm giống như trao cho tôi chìa khóa siêu xe Ferrari ngay ngày đầu tiên vậy".

Sau này Ferguson lý giải quyết định để Queiroz phụ trách giáo án tập luyện: "Những bài tập bổ trợ Queiroz đưa ra giúp các cầu thủ nâng cao trình độ rõ rệt. Vấn đề duy nhất là đôi khi các cầu thủ cảm thấy nó hơi nhàm chán. Nhưng khi có một cầu thủ phàn nàn, tôi đã phải nhắc nhở 'Thế nó có hiệu quả không? Nếu hiệu quả, dù chán mấy các cậu cũng phải làm'". Ở mùa đầu tiên Queiroz về Man Utd (2002-2003), đội bóng giành chức vô địch. Nhưng đó cũng là thời điểm ông nhận một lời mời khó cưỡng: Trở thành HLV trưởng Real Madrid.

Cristiano Ronaldo là một phát hiện của Queiroz.

"Cậu không thể từ chối lời mời đó đâu", Ferguson nói khi được Queiroz xin lời khuyên. "Nhưng hãy lưu ý: Tại đó, công việc của cậu sẽ bị can thiệp bởi ban lãnh đạo". Ferguson đã đúng. Queiroz bị sa thải khi Real Madrid tuột chức vô địch La Liga ở những vòng đấu cuối cùng. Thất bại với Real, Queiroz một lần nữa được Ferguson dang tay đón nhận trở về Man Utd - dù ông biết một số trợ lý không thích điều đó.

"Tôi làm vậy vì Queiroz thực sự là một HLV tài năng. Thông minh, rất thông minh, nổi bật giữa các đồng nghiệp, lại còn rất tỉ mỉ. Cậu ấy là người có khả năng nhất có thể kế nhiệm tôi ở Man Utd", Ferguson nhận định. Điều duy nhất Ferguson không hài lòng ở Queiroz là mùa hè 2008, ông lại quyết định dứt áo ra đi một lần nữa. Lần này, Queiroz được mời làm HLV trưởng ĐT Bồ Đào Nha - quê hương của ông.

"Đừng có điên khi nhận lời mời đó", Ferguson giận dữ trong nỗ lực níu kéo Queiroz ở lại. "Ở đội tuyển đó, họ chỉ quan tâm cậu có vô địch EURO, World Cup hay không mà thôi. Và nói thử tôi nghe, Bồ Đào Nha khi nào mới vô địch được World Cup?". Lần này, Queiroz đã không trở lại Man Utd nữa, và Ferguson chỉ biết thở dài nuối tiếc: "Nếu cậu ấy ở lại, người chắc chắn kế nhiệm sau khi tôi giải nghệ lẽ ra đã là Queiroz".