Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cùng chứng kiến 13 văn kiện được các ban, bộ, ngành trung ương và địa phương ký kết, trong đó có Nghị định thư liên quan đến xuất khẩu chuối sang Trung Quốc. Đó chính là Nghị định thư yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả chuối tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc giữa Bộ NN&PTNT và Tổng cục Hải quan Trung Quốc.
Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan nhấn mạnh, Nghị định thư xuất khẩu chuối sang Trung Quốc được ký kết sẽ mang lại lợi ích cho người trồng chuối và xuất khẩu chuối của Việt Nam. Theo đó, việc ký Nghị định thư sẽ đảm bảo việc xuất khẩu chuối chính thức sang Trung Quốc ổn định, bền vững; đảm bảo đầu ra và giá cả ổn định, từ đó chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp, mang lại lợi ích cho người trồng chuối.
Đặc biệt, thực hiện tốt nội dung của Nghị định thư sẽ giảm tỷ lệ kiểm tra kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu, thông quan nhanh chóng, tạo thuận lợi cho nhà xuất khẩu, góp phần giảm ùn tắc ở cửa khẩu.
Ngoài ra, với việc xuất khẩu chuối chính ngạch, sản phẩm chuối sẽ được tiêu chuẩn hóa, thúc đẩy quy mô lớn hơn, đảm bảo uy tín cho chuối của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc.
Về lâu dài, việc này sẽ giúp sản xuất với quy mô lớn hơn, tạo sự liên kết chặt chẽ hơn giữa người trồng chuối với nhau, giữa người trồng chuối và nhà đóng gói, doanh nghiệp xuất khẩu, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hàng hóa theo quy chuẩn, áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP) tạo ra sản phẩm chất lượng tốt, thân thiện với môi trường và sức khỏe con người.
Để xuất khẩu chuối sang Trung Quốc, chuối phải đáp ứng quy định trong Nghị định thư đã được ký kết. Cụ thể, tất cả vùng trồng và cơ sở đóng gói chuối xuất khẩu sang Trung Quốc phải đăng ký với Bộ NN&PTNT, được cả Bộ NN&PTNT và Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt.
Dưới sự giám sát của Bộ NN& PTNT, tất cả vùng trồng đã đăng ký xuất khẩu sang Trung Quốc phải xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc, áp dụng GAP. Cơ sở đóng gói phải xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc để đảm bảo quả tươi xuất khẩu sang Trung Quốc có thể truy xuất ngược đến vùng trồng đã được cấp mã số. Lô chuối không nhiễm 5 loài là đối tượng kiểm dịch thực vật mà Trung Quốc quan tâm.
Ngoài ra, chuối xuất khẩu phải là chuối chưa chín, được thu hoạch trong vòng từ 10 - 16 tuần sau khi ra hoa. Thêm vào đó, ngoài đáp ứng nội dung trong Nghị định thư này còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn và yêu cầu khác (như tiêu chuẩn sức khỏe con người, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc gia của Trung Quốc).
Năm 2019, diện tích trồng chuối cho sản phẩm trong cả nước là 129.548,5ha, trong đó Đồng bằng sông Cửu Long là 35.278,9 ha, với sản lượng 478.877,3 tấn. Khối lượng xuất khẩu chuối sang Trung Quốc thực hiện kiểm dịch thực vật là trên 430.000 tấn (năm 2020), 574.000 tấn (năm 2021) và 591.000 tấn (9 tháng đầu năm 2022).
Cần chuyển xuất khẩu nông sản sang chính ngạch càng sớm càng tốt 
