Triệt tiêu “mầm mống tội phạm” - chuyện dài nhiều tập

Thực tế, các vụ án hình sự có sử dụng bạo lực xảy ra đều được cơ quan Công an tiếp nhận thông tin kịp thời và khám phá án đạt tỷ lệ cao. Tuy nhiên, khi chứng minh tội phạm, Cơ quan điều tra gặp rất nhiều khó khăn.

Một khi việc xử lý tội phạm chưa đúng với hành vi đã gây ra sẽ tạo nên bất bình trong dư luận cũng như niềm tin của người dân vào công lý.

Mặt khác, khi áp dụng biện pháp mạnh là trừng trị thích đáng kẻ gây án nhưng chưa bứng tận gốc “mầm mống tội phạm” thì vấn nạn côn đồ vẫn tồn tại và sẽ xảy ra như cơm bữa…

Theo luật sư Đỗ Hải Bình, Đoàn luật sư TP HCM, “giết người” và “cố ý gây thương tích - CYGTT” là hai tội danh trong Bộ luật hình sự mà từ trước đến nay vẫn còn nhiều tranh cãi bởi hai tội danh này chỉ cách nhau một "bước chân".

Có những vụ án tội danh thể hiện rõ ràng nhưng cũng có vụ án hậu quả là như thế nhưng để xác định là "giết người" hay chỉ "CYGTT" không hề dễ.

Để xác định được một trong hai tội danh trên thì việc cơ bản đầu tiên là phải chứng minh được ý chí, động cơ của người gây án. Có trường hợp xác định được động cơ của đối tượng gây án là giết người, cũng có trường hợp không cần căn cứ vào động cơ mà chỉ xem tư thế chém, tư thế đâm, tư thế thực hiện hành vi thì có thể kết luận được ý chí thực hiện hành vi phạm tội của đối tượng.

Công an TP HCM thu giữ đồ gian của các đối tượng phạm tội.
Công an TP HCM thu giữ đồ gian của các đối tượng phạm tội.

Có vụ án, đối tượng bị truy tố về tội "CYGTT" gây hậu quả chết người. Vậy việc CYGTT vẫn có trường hợp chết người xảy ra, vấn đề là chúng ta lấy căn cứ nào để xác định nó là giết người hay CYGTT? Vì vậy các cơ quan tiến hành tố tụng phải căn cứ vào kết quả cuối cùng và kinh nghiệm xét xử để đưa ra phán quyết.

Trong nhiều trường hợp có hậu quả chết người xảy ra nhưng đối tượng gây án không đâm vào vùng trọng yếu của cơ thể thì việc truy tố bắt đầu khó khăn.

Tương tự, nhiều vụ án hậu quả chết người không xảy ra nhưng vết thương nằm ở những vùng trọng yếu của cơ thể thì vẫn bị truy tố tội "giết người". Vì vậy, trong một số trường hợp để xác định tội "giết người" hay "CYGTT" các cơ quan tiến hành tố tụng rất "đau đầu".

Theo luật, thì phải căn cứ vào ý chí chủ quan của bị cáo nhưng thực tế nhiều vụ việc không thể chứng minh được trong đầu bị cáo nghĩ gì, vì vậy hầu như các cơ quan tố tụng đều căn cứ vào hậu quả xảy ra, tư thế đâm và vùng nào bị đâm để xác định tội danh... nên quan điểm đôi khi mâu thuẫn nhau và mỗi nơi vận dụng mỗi kiểu.

Đối với Cơ quan điều tra, khó khăn nhất là đối với các vụ án có nhiều đối tượng tham gia thực hiện hành vi bạo lực với một người hoặc nhiều người bằng nhiều loại hung khí, công cụ khác nhau.

Vụ án lại xảy ra nơi vắng vẻ, nạn nhân đã chết, nhân chứng không có, dấu vết hiện trường bị xóa, các đối tượng bị bắt giữ khai báo gian dối, quanh có, chối tội… thì việc xác định hành vi của từng đối tượng là rất nan giải.

Nếu không làm kỹ thì rất dễ xảy ra quan điểm khác nhau trong việc xác định tội danh giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Mà chưa có sự thống nhất thì rất khó cho công tác truy tố, xét xử về sau.

Mặt khác, sau khi xảy ra sự việc CYGTT, trong khi nạn nhân đang còn chữa trị tại bệnh viện thì các đối tượng gây án đã tìm đến nhà, người thân của nạn nhân để thương lượng, gây áp lực, thậm chí đe dọa để nạn nhân viết đơn bãi nại, không yêu cầu xử lý hình sự và từ chối giám định thương tật.

Mà khi nạn nhân không hợp tác thì không đủ căn cứ để xử lý hành vi này nên đối tượng gây án thoát thân. Mặt khác, khi vụ án có nhiều đối tượng tham gia gây án, thường không thể bắt cùng lúc hết các đối tượng nên các đối tượng bị bắt đổ tội hết cho đối tượng còn trốn.

Do không thể kiểm chứng ngay nên tạm thời các đối tượng bị bắt được cho người thân bảo lãnh về nhà. Từ đó, chúng liên hệ nhau để bàn bạc khai báo đối phó với Cơ quan điều tra nên việc xác định đúng người, đúng tội là không dễ dàng.

Để giải quyết những khó khăn này, theo Đại tá Lê Ngọc Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an, công tác khám nghiệm hiện trường phải hết sức thận trọng, tỉ mỉ; kết luận giám định pháp y tử thi, thương tích phải thật sự chính xác; cần tiến hành thực nghiệm điều tra đúngpháp luật; thu thập đầy đủ thông tin về đối tượng trước, trong và sau khi gây án…

Theo Thiếu tá, TS Trần Thị Hương (Trung tâm Nghiên cứu Tội phạm học & Điều tra tội phạm Viện Khoa học Cảnh sát, Học viện CSND), trong công tác điều tra khám phá án giết người ở một số nơi còn hạn chế từ công tác phát hiện, thu thập thông tin, tài liệu có liên quan đến vụ án ở hiện trường, xung quanh hiện trường còn chưa kịp thời, đầy đủ nên gây khó khăn trong việc đưa ra những nhận định có tính định hướng cho hoạt động điều tra.

Việc lựa chọn và triển khai các biện pháp cấp bách còn chưa phù hợp và khẩn trương dẫn đến không kịp thời xác định và truy bắt đối tượng gây án. Từ đó vụ án bị câu dầm, gây hoang mang trong quần chúng nhân dân, ảnh hưởng đến tình hình ANTT.

Bên cạnh đó, nhiều kẽ hở của pháp luật và thủ tục kiện tụng rắc rối, kéo dài như hiện nay đã vô tình “tiếp tay” cho các băng nhóm giang hồ tồn tại, lớn mạnh.

Chẳng hạn trong chuyện vay mượn nợ, khi bị quỵt tiền thì nhiều người có xu hướng tự mình hoặc thuê côn đồ để đòi nợ mà không nhờ sự can thiệp của cơ quan pháp luật.

Vì khi kiện ra tòa đòi nợ, từ lúc nộp đơn đến lúc xét xử phải mất hằng tháng trời, đó là chưa kể bản án bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm… có khi quay tới quay lui mất gần chục năm trời mà chưa chắc đã xong. Đã vậy, đến lúc thi hành án, người bị kiện chẳng có tài sản (hoặc đã tẩu tán hết) để mà thi hành thì cũng bằng không.

Hay đối với các vụ liên quan đến hành vi cho vay nặng lãi, theo quy định mới hiện nay là cao gấp 5 lần (tức khoảng trên 5%/tháng) so mức lãi suất theo quy định trong Bộ luật Dân sự sẽ bị xử lý hình sự.

Trên thực tế cho vay nặng lãi phổ biến đều trên 10%/tháng trở lên nhưng kẻ cho vay chẳng bao giờ để lại chứng cứ về hành vi vi phạm pháp luật của mình.

Thế nhưng khi tiếp nhận tố giác từ các nạn nhân, cơ quan tiến hành tố tụng thường đòi hỏi bị hại cung cấp chứng cứ mà chưa chịu khó sử dụng các biện pháp nghiệp vụ để xác minh, điều tra lần ra manh mối nên rất ít khi kẻ cho vay bị khởi tố.

Nhiều cửa hàng mua bán phụ tùng xe gắn máy, phụ tùng ô tô, cửa hành kinh doanh mua bán đồ cũ như laptop, ĐTDĐ… hầu hết là hàng không rõ nguồn gốc nhưng việc xử lý cũng chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính từ 200 ngàn đến 40 triệu đồng tùy theo giá trị hàng hóa vi phạm.

Với mức phạt này chẳng thấm vào đâu so với nguồn thu nhập bất chính mà họ thu được. Cũng theo quy định của pháp luật khi xem xét vụ việc hành chính có dấu hiệu tội phạm thì người có thẩm quyền xử phạt phải chuyển ngay hồ sơ vi phạm cho cơ quan tiến hành tố tụng hình sự.

Muốn vậy cơ quan kiểm tra (UBND, quản lý thị trường… các cấp) phải truy nguồn gốc của hàng hóa. Tuy nhiên công việc này chẳng dễ dàng gì vì người vi phạm giở chiêu “mua của người không rõ lai lịch” thế là xong.

Nếu pháp luật quy định người kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ sẽ bị xử lý hình sự như buôn bán hàng giả, hàng cấm thì có lẽ chuyện mua hàng gian sẽ giảm đáng kể.

Việc xử lý vi phạm vũ trường, nhà hàng, quán bar cũng vậy, việc xử lý chỉ dừng ở mức độ xử phạt hành chính, chứ chưa thể đề xuất rút giấy phép kinh doanh do vướng phải luật doanh nghiệp.

Vì các lỗi vi phạm ấy hoàn toàn không nằm trong các trường hợp bị rút giấy phép theo luật doanh nghiệp. Mà có rút giấy phép đi chăng nữa thì người chủ chỉ cần thuê người khác đứng tên thành lập doanh nghiệp ngay trên địa điểm cũ thế là xong. Từ những khó khăn trên dẫn đến chưa để bứng tận gốc mầm móng phát sinh tội phạm về bạo lực…

Nhóm PV

Các tin khác

Nhóm đối tượng người nước ngoài bị phát hiện.

Xử lý cơ sở khám chữa bệnh trái phép, tiêm thuốc không rõ nguồn gốc

Ngày 21/11, đại diện Đội 7, Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an TP Hà Nội, cơ sở này đã tổ chức hoạt động khám chữa bệnh trái phép và thu tiền của người dân. Đặc biệt, người bệnh không được thăm khám mà chỉ cần mô tả triệu chứng là được chỉ định tiêm, gây ra nhiều rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Bắt giữ đối tượng trộm hơn 100 triệu rồi bắt xe khách bỏ trốn

Bắt giữ đối tượng trộm hơn 100 triệu rồi bắt xe khách bỏ trốn

Trong quá trình di chuyển bằng xe ô tô khách để bỏ trốn sau khi thực hiện hành vi trộm cắp tài sản, đối tượng Phùng Văn Long đã bị CSGT Công an tỉnh Tuyên Quang phối hợp với Công an phường Hà Giang 1 kịp thời phát hiện, bắt giữ, thu hồi hơn 101 triệu đồng trả lại cho người bị hại.

Triệt phá đường dây lừa đảo xuyên quốc gia

Triệt phá đường dây lừa đảo xuyên quốc gia

Ngày 20/11, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phát hiện ổ nhóm lừa đảo xuyên quốc gia. Bước đầu, cơ quan chức năng xác định nhóm này đã lừa đảo 57 bị hại chủ yếu là công dân Ấn Độ đang sinh sống tại Mỹ, chiếm đoạt hơn 1 tỷ đồng.

Phạt 12,5 triệu đồng người tung tin sai về Novaland

Phạt 12,5 triệu đồng người tung tin sai về Novaland

Ngày 20/11, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh mạng đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 1 trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật về tình hình tài chính của Công ty CP tập đoàn đầu tư địa ốc No Va (Tập đoàn Novaland).

Khởi tố vụ sản xuất 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Khởi tố vụ sản xuất 273 két sắt giả nhãn hiệu Việt Tiệp

Ngày 19/11, Cơ quan CSĐT, Công an tỉnh Sơn La cho biết, đơn vị đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Ma Tuấn Linh (SN 1995, trú tại tỉnh Tuyên Quang) về hành vi "Sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu được bảo hộ".

Bắt tạm giam chủ tài khoản TikTok đăng clip cổ xúy bạo lực

Bắt tạm giam chủ tài khoản TikTok đăng clip cổ xúy bạo lực

Ngày 19/11, Cơ quan Cảnh sát điều tra (CSĐT) Công an TP Hồ Chí Minh (Phòng Cảnh sát hình sự) cho biết đã ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, ra Lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Thế Trường để điều tra về tội “Đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông”.

Bắt giữ hai đối tượng người Trung Quốc có lệnh truy nã quốc tế

Bắt giữ hai đối tượng người Trung Quốc có lệnh truy nã quốc tế

Tối 18/11, Công an TP Hồ Chí Minh cho biết thực hiện đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm và tăng cường công tác quản lý cư trú, quản lý người nước ngoài trên địa bàn, Công an phường Phú Lợi đã phát hiện, bắt giữ thành công 2 đối tượng truy nã người nước ngoài đang lẩn trốn trên địa bàn phường.

Khánh Hòa triệt phá đường dây ma túy liên tỉnh quy mô lớn

Khánh Hòa triệt phá đường dây ma túy liên tỉnh quy mô lớn

Từ cuộc kiểm tra hành chính nơi tạm trú của một gã thanh niên trong căn nhà thuê, lực lượng Công an không chỉ phát hiện một số đối tượng tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, thu giữ một số lượng lớn ma túy, mà tiếp tục truy nóng bắt giữ thêm một số đối tượng, thu giữ thêm nhiều ma túy

Triệt xoá đường dây phát tán 35.000 bộ phim vi phạm bản quyền

Triệt xoá đường dây phát tán 35.000 bộ phim vi phạm bản quyền

Công an Hà Tĩnh vừa triệt xoá đường dây, khởi tố 2 đối tượng đã xây dựng kho phim có cơ sở dữ liệu khổng lồ, với hơn 35.000 bộ phim, tổng số hơn 420.000 tệp dữ liệu của nhiều quốc gia khác nhau. Số tiền mà nhóm đối tượng trong nước đã nhận từ đối tượng nước ngoài để quản lý, vận hành hệ thống đến nay đã lên đến trên 6 tỷ đồng.